Kamienica „Pod Żabami”

Kamienica „Pod Żabami”

Kamienica „Pod Żabami” jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Bielska-Białej i jednym z najciekawszych przykładów secesyjnej architektury w mieście. Jej nieregularna bryła, wysoka wieża narożna oraz fantazyjne dekoracje sprawiają, że budynek zdecydowanie wyróżnia się na tle otaczającej go zabudowy.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem kamienicy są dwie żaby umieszczone nad bocznym wejściem. Ubrane w eleganckie stroje płazy odpoczywają przy beczce - jedna żaba gra na mandolinie, natomiast druga pali fajkę i trzyma kieliszek. To właśnie od tej dekoracji pochodzi popularna nazwa budynku.

Kamienica znajduje się przy placu Wojska Polskiego, w historycznej części dawnej Białej. Nie działa w niej muzeum ani regularna trasa turystyczna, dlatego obiekt ogląda się przede wszystkim z zewnątrz podczas spaceru po centrum miasta.

Historia kamienicy

Kamienicę wzniesiono około 1903 roku dla Rudolfa Nahowskiego, właściciela popularnej winiarni. Projekt przygotował Emanuel Rost junior, jeden z najważniejszych miejscowych architektów przełomu XIX i XX wieku.

W nowym budynku znajdowały się mieszkania oraz prowadzona przez właściciela winiarnia. Lokalizacja przy jednym z ważniejszych placów dawnej Białej oraz rozbudowana dekoracja elewacji miały podkreślać pozycję właściciela i przyciągać uwagę mieszkańców.

Budynek powstał w okresie intensywnego rozwoju Bielska i Białej. W obu miastach wznoszono wówczas reprezentacyjne kamienice, wille i budynki użyteczności publicznej, których architektura była inspirowana rozwiązaniami znanymi z Wiednia. Dzięki temu Bielsko-Biała bywa dzisiaj określana mianem „małego Wiednia”.

Emanuel Rost junior

Projektant kamienicy, Emanuel Rost junior, pochodził ze znanej rodziny architektów. Jego ojciec, Emanuel Rost senior, również należał do ważnych twórców zabudowy rozwijającego się miasta.

Emanuel Rost junior projektował reprezentacyjne kamienice, wille i obiekty publiczne. W swoich realizacjach wykorzystywał motywy historyczne, secesyjne i modernistyczne, a także rozwiązania inspirowane architekturą wiedeńską.

Kamienica „Pod Żabami” jest jedną z najbardziej fantazyjnych realizacji architekta. Wyróżnia się swobodnym zestawieniem różnych form, bogatą dekoracją rzeźbiarską oraz licznymi motywami roślinnymi i zwierzęcymi.

Secesyjna architektura

Kamienica reprezentuje nurt secesyjno-modernistyczny z wyraźnymi wpływami architektury wiedeńskiej. Budynek ma nieregularną, dwuskrzydłową bryłę oraz wysoką wieżę narożną, która stanowi dominantę placu.

Dachy pokryte są dachówką karpiówką ułożoną w dekoracyjny wzór. Uwagę zwracają również drewniane facjaty, ozdobne kominy, wysunięte okapy oraz kute balustrady.

Na najwyższej kondygnacji wieży zastosowano dekorację imitującą konstrukcję szachulcową. Rozwiązanie to przypomina drewniany układ belek wypełnionych cegłą lub tynkiem, charakterystyczny dla części dawnej zabudowy Europy Środkowej.

Elewacje ozdobiono płaskorzeźbami, sztukateriami, motywami roślinnymi, owadami, ludzkimi twarzami i fantastycznymi stworzeniami. Różnorodność tych dekoracji jest typowa dla secesji, której artyści chętnie czerpali inspirację z przyrody.

Żaby nad wejściem

Najsłynniejsza dekoracja znajduje się nad wejściem w bocznej elewacji kamienicy. Przedstawia dwie żaby ubrane w krótkie marynarki przypominające fraki.

Jedna z żab gra na mandolinie. Druga opiera się o beczkę, pali fajkę i trzyma kieliszek. Cała scena nawiązuje do rozrywkowego charakteru działającej dawniej w budynku winiarni.

Żaby przedstawiono w humorystyczny i nieco przekorny sposób. Nie przypominają klasycznych dekoracji stosowanych na fasadach reprezentacyjnych kamienic, dlatego szybko stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta.

Oprócz żab na elewacji można odnaleźć płaskorzeźby chrząszczy, owadów, ludzkich głów oraz dekoracyjne wstęgi. Podczas oglądania budynku warto podejść bliżej i dokładnie przyjrzeć się detalom rozmieszczonym na różnych wysokościach.

Spór właściciela winiarni z pastorem

Z kamienicą związana jest popularna opowieść o konflikcie pomiędzy Rudolfem Nahowskim a pastorem pobliskiego kościoła ewangelickiego. Duchowny miał skarżyć się na hałas, zachowanie gości winiarni oraz zakłócanie nabożeństw.

Według tej historii Nahowski odpowiedział na krytykę w przewrotny sposób. Wzniósł okazałą kamienicę częściowo zasłaniającą kościół, a nad wejściem umieścił biesiadujące żaby zwrócone w stronę świątyni.

Żaby bywają interpretowane jako złośliwy komentarz właściciela winiarni skierowany w stronę pastora. Pojawiały się również opinie, że mogły symbolizować konflikt religijny, jednak znaczenie dekoracji nie zostało jednoznacznie potwierdzone.

Najbezpieczniej traktować tę historię jako lokalną opowieść związaną z rzeczywistym sporem właściciela winiarni z duchownym. Niezależnie od pierwotnej intencji żaby stały się sympatycznym symbolem Bielska-Białej, kojarzonym dzisiaj przede wszystkim z humorem i secesyjną fantazją.

Wnętrza kamienicy

W kamienicy zachowały się elementy oryginalnego wystroju sieni i klatki schodowej. Należą do nich wzorzyste posadzki ceramiczne, kamienne stopnie, secesyjna stolarka drzwiowa, drewniane poręcze i kute balustrady.

Klatka schodowa jest dwubiegowa i doświetlona świetlikiem. Na półpiętrach zachowały się kamienne podesty, natomiast na piętrach znajdują się dekoracyjne posadzki ceramiczne.

Wnętrza nie są jednak udostępniane jako muzeum. Kamienica jest normalnie użytkowanym budynkiem mieszkalno-usługowym, dlatego turyści powinni ograniczyć się do oglądania elewacji oraz ogólnodostępnych lokali działających na parterze.

Renowacja kamienicy

W 2020 roku przeprowadzono szeroki remont konserwatorski kamienicy. Prace objęły wszystkie elewacje, dach, sień, klatkę schodową, drzwi, okna, balustrady oraz zachowane elementy wystroju.

Podczas renowacji przywrócono historyczny układ dachówek, odnowiono dekoracje sztukatorskie i rzeźbiarskie oraz wprowadzono nową kolorystykę opartą na badaniach konserwatorskich.

Odrestaurowano także drzwi wejściowe, secesyjną stolarkę, ceramiczne posadzki i kute balustrady. Dzięki tym pracom budynek odzyskał bogactwo detali, które przez lata były częściowo zatarte lub uszkodzone.

Renowacja została nagrodzona w ogólnopolskim konkursie Modernizacja Roku 2020 w kategorii związanej z remontem elewacji i termorenowacją.

Co można zobaczyć?

Najważniejszą atrakcją jest bogato zdobiona elewacja kamienicy. Podczas oglądania budynku warto zwrócić uwagę na:

• dwie żaby nad wejściem,
• beczkę, kieliszek, fajkę i mandolinę,
• dekoracje przedstawiające owady i chrząszcze,
• ludzkie głowy wplecione w ornamenty,
• wieżę narożną,
• imitację konstrukcji szachulcowej,
• drewniane facjaty,
• dekoracyjne kominy,
• wzorzyste pokrycie dachowe,
• kute balustrady i uchwyty skrzynek kwiatowych,
• secesyjną stolarkę okienną i drzwiową.

Najlepszy widok na całą bryłę rozciąga się od strony placu Wojska Polskiego. Aby zobaczyć słynne żaby, należy podejść do bocznego wejścia i spojrzeć ponad portal.

Kamienica na tle placu Wojska Polskiego

Kamienica „Pod Żabami” stanowi jeden z najważniejszych elementów zabudowy placu Wojska Polskiego. Dzięki narożnej wieży i nieregularnej bryle zamyka perspektywę placu i wyraźnie dominuje nad sąsiednimi budynkami.

Po remoncie placu kamienica stała się częścią atrakcyjnej przestrzeni spacerowej. W pobliżu ustawiono również współczesne rzeźby żab, które nawiązują do dekoracji zabytkowego budynku i tworzą dodatkową atrakcję dla rodzin z dziećmi.

Warto obejrzeć kamienicę zarówno z bliska, jak i z przeciwległej części placu. Z większej odległości lepiej widoczna jest jej nieregularna bryła, wysoki dach i wieża narożna.

Zwiedzanie z dziećmi

Kamienica może być ciekawym punktem rodzinnego spaceru po Bielsku-Białej. Dzieci mogą szukać na elewacji żab, chrząszczy, twarzy i innych fantazyjnych dekoracji.

Dobrym pomysłem jest przygotowanie prostej zabawy polegającej na odnajdywaniu poszczególnych elementów:

• żaby grającej na mandolinie,
• żaby z fajką,
• kieliszka i beczki,
• owadów na elewacji,
• dekoracyjnych twarzy,
• drewnianych elementów pod dachem.

Oglądanie samej kamienicy nie zajmuje dużo czasu, dlatego warto połączyć je ze spacerem po placu Wojska Polskiego, rynku oraz innych częściach historycznego centrum.

Warto wiedzieć

Charakter obiektu

Kamienica jest zabytkowym budynkiem mieszkalno-usługowym. Nie działa w niej muzeum i nie wyznaczono regularnej trasy turystycznej.

Najważniejsze elementy można zobaczyć z zewnątrz, bez wchodzenia do budynku.

Dostępność

Elewację można oglądać przez cały rok i o dowolnej porze. Budynek znajduje się w ogólnodostępnej przestrzeni miejskiej.

Najlepiej zaplanować wizytę w ciągu dnia, kiedy dekoracje elewacji są dobrze oświetlone i łatwiej dostrzec niewielkie detale.

Ceny biletów

Oglądanie kamienicy z zewnątrz jest bezpłatne.

Obiekt nie posiada kasy ani osobnego biletu wstępu.

Czas zwiedzania

Na obejrzenie kamienicy i odnalezienie najważniejszych dekoracji wystarczy około 10-20 minut.

Na spacer po placu Wojska Polskiego i okolicznych ulicach warto przeznaczyć około 30-45 minut.

Zwiedzanie wnętrz

Nie są organizowane regularne wejścia do sieni, klatki schodowej ani części mieszkalnej.

Należy uszanować prywatność mieszkańców i nie wchodzić do zamkniętych części budynku bez zgody użytkowników lub zarządcy.

Fotografowanie

Kamienica jest jednym z najczęściej fotografowanych budynków Bielska-Białej. Najciekawsze kadry można wykonać od strony placu, pokazując jednocześnie całą wieżę i dekoracyjny dach.

Żaby najlepiej fotografować z bocznego chodnika. Przydatny może być aparat lub telefon z przybliżeniem, ponieważ dekoracja znajduje się ponad wejściem.

Dostępność dla osób z ograniczoną mobilnością

Kamienicę można oglądać z poziomu miejskiego chodnika i placu. Nie jest konieczne pokonywanie zamkowych schodów, stromych ścieżek ani nierównych tras terenowych.

Na drodze mogą jednak występować typowe przeszkody miejskie, takie jak krawężniki, słupki, ogródki gastronomiczne lub czasowe elementy infrastruktury.

Najlepsza pora na wizytę

Kamienicę można oglądać przez cały rok. Najlepsze warunki do obserwowania dekoracji panują przy dobrej pogodzie i rozproszonym świetle.

W godzinach wieczornych budynek i plac mogą być efektownie oświetlone, jednak część drobnych elementów rzeźbiarskich będzie wtedy mniej widoczna.

Połączenie ze spacerem po mieście

Kamienica znajduje się w centrum miasta, dlatego najlepiej odwiedzić ją podczas pieszej wycieczki po Bielsku-Białej.

Spacer można połączyć z obejrzeniem:

• placu Wojska Polskiego,
• bielskiego rynku,
• Zamku Sułkowskich,
• katedry św. Mikołaja,
• Ratusza w Białej,
• Teatru Polskiego,
• ulicy 11 Listopada,
• pomnika Reksia,
• pomnika Bolka i Lolka,
• innych secesyjnych kamienic miasta.

Kamienica może być jednym z punktów trasy prezentującej architekturę Bielska-Białej z przełomu XIX i XX wieku.

Dlaczego warto odwiedzić?

Kamienica „Pod Żabami” jest jednym z najbardziej oryginalnych przykładów secesji w Polsce. Bogata dekoracja, nieregularna bryła i humorystyczne postacie żab sprawiają, że trudno pomylić ją z jakimkolwiek innym budynkiem.

Miejsce pozwala zobaczyć, jak na początku XX wieku architektura mieszczańska łączyła funkcje użytkowe z fantazją, sztuką i reklamą prowadzonej w budynku działalności.

Dużym atutem jest położenie w centrum Bielska-Białej. Kamienicę można łatwo włączyć do krótkiego spaceru po mieście, a jej obejrzenie nie wymaga zakupu biletu ani wcześniejszej rezerwacji.