Zespół pałacowo-parkowy w Ostromecku
Zespół pałacowo-parkowy w Ostromecku tworzą dwie rezydencje pochodzące z różnych epok: rokokowy Pałac Stary oraz klasycystyczny Pałac Nowy. Otacza je rozległy park krajobrazowy z ogrodem włoskim, stawem, zabytkowymi alejami i mauzoleum dawnych właścicieli. Oba pałace są udostępnione turystom, a jeden bilet obejmuje ich wnętrza oraz prezentowane kolekcje.
Obiekt działa jako część Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy. Oprócz zwiedzania organizowane są tutaj koncerty, wystawy, warsztaty i wydarzenia plenerowe. W Pałacu Nowym funkcjonują również restauracja i pokoje gościnne.
Największą atrakcją jest połączenie zabytkowej architektury z kolekcjami muzycznymi. W Pałacu Starym prezentowany jest zbiór historycznych fortepianów, natomiast Pałac Nowy mieści ekspozycje związane z Karlem Friedrichem Schinklem, bydgoskimi fabrykami instrumentów oraz niezwykłą kolekcję kilku tysięcy figurek sów.
Pałac Stary
Pałac Stary, nazywany również Pałacem Mostowskich lub Pałacem Myśliwskim, powstał około 1730 roku na skraju skarpy górującej nad doliną Wisły. Bogdan Teodor Mostowski przebudował znajdujący się tu wcześniej dwór, a jego syn Paweł Michał Mostowski nadał rezydencji charakter wielkopańskiej siedziby utrzymanej w stylu saskiego rokoka.
Budynek ma trzy kondygnacje i mansardowy dach. Elewacje zdobią kolumny, pilastry i sztukaterie, natomiast od strony północnej znajduje się taras widokowy wychodzący na ogród włoski oraz Aleję Lipową. Wewnątrz zachowały się fragmenty dekoracji stiukowej, ażurowa balustrada i symetryczne klatki schodowe.
Najważniejszą atrakcją wnętrz jest Kolekcja Zabytkowych Fortepianów im. Andrzeja Szwalbego, zaliczana do największych tego rodzaju zbiorów w Polsce. Można zobaczyć instrumenty skrzydłowe, stołowe, pionowe i konstrukcje łączące cechy kilku typów fortepianów. Zbiór pokazuje rozwój budowy instrumentów od XIX do pierwszej połowy XX wieku.
Pałac Nowy
Pałac Nowy wzniesiono w latach 1832-1840 jako rezydencję rodziny Schönbornów, później związaną również z Alvenslebenami. Projekt budowli powstał przy udziale Karla Friedricha Schinkla, jednego z najważniejszych pruskich architektów XIX wieku.
Rezydencję rozbudowywano etapami. Pod koniec XIX wieku od strony południowej dołączono neobarokowy Pałacyk Myśliwski, a na początku XX wieku od północy powstał pawilon z klasycystyczną salą balową. Od strony parku znajduje się rozległy taras z szerokimi schodami prowadzącymi na główną polanę.
W zachowanych i stylizowanych wnętrzach można zobaczyć między innymi Salę Ogrodową, Salę Katarzyny Bnińskiej, Salę Kominkową, Salon Alvenslebenów, Gabinet Schinkla oraz salę balową. Pomieszczenia wyposażono w zabytkowe lub historyzujące meble, portrety, fotografie i przedmioty przypominające o dawnych właścicielach Ostromecka.
Wystawy i kolekcje
W Pałacu Nowym prezentowany jest Gabinet Karla Friedricha Schinkla, urządzony na wzór pracowni architekta. Zwiedzający mogą zobaczyć reprodukcje jego projektów, rysunków i obrazów oraz poznać historię budowy ostromeckiej rezydencji.
Skład Sommerfelda jest stylizowaną przestrzenią warsztatową poświęconą bydgoskiej produkcji pianin i fortepianów. Pokazano w niej elementy rozebranych instrumentów, dawne fotografie fabryki oraz instrumenty wytwarzane przez Brunona Sommerfelda i innych miejscowych producentów. Ekspozycję uzupełnia zbiór akordeonów z Bydgoskiej Fabryki Akordeonów, w tym egzemplarz Carmen z numerem fabrycznym 0001.
Dużą popularnością, szczególnie wśród rodzin, cieszy się „Huhuczny strych”. Wystawa powstała na podstawie gromadzonej przez około 50 lat kolekcji Eriki i Norberta Boese, obejmującej około ośmiu tysięcy przedstawień sów wykonanych z drewna, metalu, ceramiki, szkła i innych materiałów.
Park i ogrody pałacowe
Park zajmuje około 36 hektarów. Rośnie w nim około 4500 drzew, z których ponad 60 uznano za pomniki przyrody. Krajobrazową część założenia wiąże się z działalnością Petera Josepha Lennégo, jednego z najbardziej znanych europejskich projektantów ogrodów XIX wieku.
W sąsiedztwie Pałacu Starego znajduje się ogród włoski z regularnymi kwaterami róż, lawendą, bukszpanem i fontanną. Poniżej ogrodu rozciąga się staw, od którego w stronę rezydencji prowadzi efektowna, czteroszpalerowa aleja lipowa zakończona kamiennymi schodami.
Podczas spaceru warto zobaczyć również rozległą polanę przed Pałacem Nowym, tarasy ogrodowe, Aleję Schinkla, Aleję Lennégo, Aleję Alvenslebenów oraz Aleję Mostowskich. Trasy przebiegają zarówno przez uporządkowane ogrody, jak i bardziej naturalne, leśne części parku.
W południowo-zachodniej części parku znajduje się mauzoleum Schönbornów i Alvenslebenów. Powstało w 1887 roku jako rodzinne miejsce pochówku. Otoczony ceglanym murem czworoboczny teren posiada dwie bramy, a posadzkę przy głównym wejściu zdobi mozaika.
Zwiedzanie z dziećmi
Ostromecko dobrze sprawdza się jako cel rodzinnej wycieczki. Dzieci mogą zobaczyć nietypowe fortepiany i pianina, elementy mechanizmów instrumentów, zabytkowe akordeony oraz bajkowo urządzony „Huhuczny strych”.
Po zwiedzeniu wnętrz warto zaplanować spacer do ogrodu włoskiego, stawu i mauzoleum. Park jest rozległy i pozwala połączyć poznawanie historii z piknikiem lub odpoczynkiem na świeżym powietrzu.
Dzieci powinny pozostawać pod opieką dorosłych, szczególnie przy stawie, schodach, tarasach i w pobliżu zabytkowych instrumentów, których nie należy dotykać bez zgody obsługi.
Warto wiedzieć
Godziny zwiedzania pałaców
W sezonie letnim, trwającym od 29 kwietnia do 30 września, oba pałace i wystawy są otwarte:
Wtorek-piątek: 11:00-17:00
Sobota-niedziela: 11:00-18:00
Poniedziałek: nieczynne.
W sezonie zimowym, od 1 października do 28 kwietnia, obowiązują godziny:
Wtorek-piątek: 11:00-16:00
Sobota-niedziela: 11:00-17:00
Poniedziałek: nieczynne.
Organizacja wydarzenia, koncertu albo uroczystości może czasowo ograniczyć dostęp do niektórych sal, dlatego przed dłuższą podróżą warto sprawdzić aktualne komunikaty.
Ceny biletów
Jeden bilet obejmuje Pałac Stary, Pałac Nowy oraz wszystkie dostępne kolekcje:
- bilet normalny - 25 zł,
- bilet ulgowy - 15 zł,
- bilet rodzinny - 50 zł.
Bilet ulgowy przysługuje dzieciom do ukończenia 12. roku życia oraz osobom od 60. roku życia. Bilet rodzinny obejmuje dwie osoby dorosłe i maksymalnie czworo dzieci. Płatność możliwa jest gotówką lub kartą.
Zwiedzanie z przewodnikiem
Turyści indywidualni mogą oglądać pałace samodzielnie w godzinach ich otwarcia.
Oprowadzanie przeznaczone jest przede wszystkim dla grup zorganizowanych. Usługa przewodnicka kosztuje 300 zł, a termin należy uzgodnić przynajmniej trzy dni wcześniej. Do ceny przewodnika trzeba doliczyć bilety uczestników.
Czas zwiedzania
Na obejrzenie obu pałaców i najważniejszych kolekcji warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin.
Spacer przez ogród włoski, park krajobrazowy i okolice mauzoleum zajmie kolejne 1-2 godziny. Na pełną, spokojną wizytę najlepiej zaplanować około 3 godzin.
Park
Park i ogrody pałacowe są otwarte codziennie od 8:00 do 22:00. O godzinie 22:00 zamykane są bramy wjazdowe.
Wstęp do parku jest bezpłatny i nie wymaga zakupu biletu do pałaców.
Zwiedzanie ze zwierzętami
Do parku można wejść z psem prowadzonym na smyczy. Opiekun ma obowiązek posprzątać po zwierzęciu.
Oficjalne informacje nie potwierdzają możliwości wprowadzania zwykłych zwierząt do wnętrz. Do obu pałaców mogą wejść odpowiednio oznaczone psy asystujące.
Dostępność
W Pałacu Nowym dostępne są pomieszczenia na poziomie wejścia oraz platforma prowadząca do toalet na poziomie niższym. Osoby poruszające się na wózkach nie mogą jednak dotrzeć na wyższe kondygnacje, na których znajdują się niektóre wystawy.
Pałac Stary nie jest w pełni przystosowany. Możliwe jest zwiedzenie parteru z częścią kolekcji fortepianów, natomiast wyższe piętra wymagają pokonania zabytkowych schodów. W obu obiektach dostępne są przystosowane toalety.
Parkowe alejki mają naturalne nawierzchnie i miejscami prowadzą po pochyłym terenie. Po deszczu część tras może być trudniejsza dla osób poruszających się na wózkach.
Wózek dziecięcy
Po głównych alejach parkowych można poruszać się z wózkiem, ale najlepiej sprawdzi się model z większymi kołami. Przeszkodami mogą być żwir, korzenie, trawa i kamienne schody.
W pałacach dostęp do górnych pięter wymaga pokonania klatek schodowych, dlatego lekki, składany wózek będzie praktyczniejszy.
Parking
Dla odwiedzających przygotowano dwa bezpłatne, niestrzeżone parkingi. Jeden znajduje się przy drodze przed terenem zespołu, drugi naprzeciwko głównej bramy wjazdowej.
Podczas koncertów i dużych wydarzeń liczba dostępnych miejsc może być ograniczona.
Restauracja i noclegi
W Pałacu Nowym działają Jadalnie Pałacowe oraz pokoje gościnne. Restauracja jest czynna w dni powszednie od 12:00 do 20:00, a w weekendy od 10:00 do 20:00.
Możliwość skorzystania z restauracji pozwala połączyć zwiedzanie z dłuższym pobytem, ale podczas uroczystości część sal może być zarezerwowana.
Fotografowanie
Amatorskie zdjęcia należy wykonywać w sposób, który nie przeszkadza innym zwiedzającym i nie zagraża eksponatom.
Profesjonalne oraz okolicznościowe sesje we wnętrzach są usługą płatną i wymagają wcześniejszej rezerwacji.
Najlepsza pora na wizytę
Najbardziej efektownie kompleks prezentuje się od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy kwitnie ogród włoski i można w pełni korzystać z parkowych alejek.
Jesienią główną atrakcją stają się kolory rozległego drzewostanu, natomiast zimą warto skoncentrować się na kolekcjach muzycznych i wystawach we wnętrzach.
Co zobaczyć w pobliżu?
Wizytę można połączyć ze spacerem po terenach Doliny Dolnej Wisły oraz rezerwatach przyrody położonych w sąsiedztwie Ostromecka, między innymi Wielkiej Kępie Ostromeckiej i Lesie Mariańskim.
Niedaleko znajduje się także bydgoski Stary Fordon z rynkiem, zabytkowymi świątyniami i terenami spacerowymi nad Wisłą.
Dlaczego warto odwiedzić?
Ostromecko wyróżnia się obecnością dwóch bardzo różnych pałaców w jednym założeniu. Rokokowa rezydencja Mostowskich i klasycystyczny Pałac Nowy pozwalają porównać architekturę oraz sposób życia właścicieli z XVIII i XIX wieku.
Dużym atutem są kolekcje związane z muzyką. Historyczne fortepiany, pianina Sommerfelda i bydgoskie akordeony sprawiają, że obiekt zainteresuje nie tylko miłośników pałaców, ale również osoby ciekawe historii instrumentów i bydgoskiego przemysłu muzycznego.
Zespół warto odwiedzić także dla samego parku. Bezpłatnie dostępne ogrody, stare drzewa, włoskie rosarium, staw, aleje i mauzoleum pozwalają przeznaczyć na pobyt kilka godzin i połączyć zwiedzanie zabytków ze spokojnym wypoczynkiem.
