Pałac w Pępowie

Pałac w Pępowie

Pałac w Pępowie jest jedną z najcenniejszych barokowych rezydencji południowej Wielkopolski. Budowla powstała pod koniec XVII wieku dla Adama Floriana Konarzewskiego, a w drugiej połowie XVIII stulecia została gruntownie przebudowana z inicjatywy Józefa Mycielskiego. Z tego okresu pochodzi reprezentacyjny układ z korpusem głównym, alkierzami, dwiema oficynami oraz rozległymi dziedzińcami poprzedzającymi fasadę.

Rezydencja zachowała zasadniczą barokową bryłę, pomimo późniejszych zmian wprowadzanych przez kolejnych właścicieli. Jej najbardziej charakterystycznymi elementami są wysoki dach mansardowy, środkowe ryzality, trójkątny naczółek od strony frontowej, dekoracyjny kartusz od strony ogrodu oraz wysunięte przed fasadę dawne alkierze. Budynek wraz z oficynami, parkiem i rozbudowanym zapleczem folwarcznym jest objęty ochroną konserwatorską.

Pałac pozostaje własnością prywatną i nie funkcjonuje jako regularnie czynne muzeum. Na terenie historycznego zespołu działa obecnie ośrodek jeździecki Stajnia Pałac Pępowo, posiadający aktualny certyfikat Polskiego Związku Jeździeckiego. Nie oznacza to jednak swobodnego dostępu do reprezentacyjnych wnętrz rezydencji - możliwość wejścia należy uzgodnić z gospodarzem obiektu albo skorzystać z okazjonalnego wydarzenia, podczas którego pałac zostanie udostępniony.

Dawne Pępowo i Chocieszewice

Historia pałacu związana jest z dawnymi Chocieszewicami, których ziemie obejmowały również część obecnego Pępowa. W średniowieczu majątek należał do rycerskiego rodu Chociszewskich herbu Junosza. Jego przedstawiciele wznieśli tutaj obronną siedzibę, określaną jako dwór lub niewielki zamek. Pozostałością najstarszego założenia jest kopiec znajdujący się na wyspie dawnego stawu, połączonej z brzegiem groblą.

W XVI wieku zbudowano nową siedzibę mieszkalną, położoną w pewnym oddaleniu od starszego obiektu obronnego. Majątek przeszedł następnie w ręce Siedleckich herbu Odrowąż. Pod koniec XVI wieku Anna Siedlecka poślubiła Melchiora Konarzewskiego, dzięki czemu z dobrami związała się rodzina Konarzewskich herbu Wręby.

Konarzewscy stopniowo skupowali rozproszone wcześniej części Pępowa, Chocieszewic, Siedlca, Krzekotowic i okolicznych wsi. W pierwszej połowie XVII wieku stworzyli duży kompleks dóbr ziemskich, którego administracyjnym i reprezentacyjnym centrum stała się nowa rezydencja.

Adam Florian Konarzewski

Budowę zachowanego do dziś pałacu wiąże się z Adamem Florianem Konarzewskim, właścicielem rozległego majątku i mężem Zofii Krystyny Opalińskiej. Małżeństwo połączyło Konarzewskich z jednym z najważniejszych wielkopolskich rodów magnackich i znacznie powiększyło ich majątek.

Adam Florian był człowiekiem głęboko religijnym, autorem dzieł o tematyce duchowej i tłumaczem żywotu św. Filipa Neri. Zapisał się również jako fundator Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri oraz kościoła i klasztoru Filipinów na Świętej Górze koło Gostynia.

Nowa rezydencja w Pępowie została wzniesiona przed 1676 rokiem. Miała podkreślać rangę właściciela, a jednocześnie stanowić centrum zarządzania dużym majątkiem. Po śmierci Adama Floriana dobra odziedziczył jego syn Filip Konarzewski.

Autor projektu

Autorstwo pierwotnego projektu nie zostało potwierdzone dokumentami. Ze względu na kompozycję bryły, układ wnętrz oraz związki Konarzewskich z najważniejszymi środowiskami artystycznymi Rzeczypospolitej pałac bywa łączony z Tylmanem z Gameren albo z pracującym w jego otoczeniu architektem królewskim Józefem Szymonem Bellottim.

Informację tę należy traktować jako hipotezę historyków architektury. Nie zachował się kontrakt budowlany ani podpisany projekt, który pozwoliłby jednoznacznie wskazać twórcę rezydencji.

Pierwotna barokowa rezydencja

Pałac Konarzewskich był murowaną, otynkowaną i dwukondygnacyjną budowlą wzniesioną na planie prostokąta. Piętro, przeznaczone na pomieszczenia reprezentacyjne, było wyższe od kondygnacji przyziemia. Główny korpus przykrywał wysoki dach, nadający rezydencji wyraźnie barokową sylwetkę.

Środkowa część elewacji frontowej oraz ogrodowej została nieznacznie wysunięta w formie ryzalitów. Przy przednich narożach znajdowały się dwukondygnacyjne alkierze, wysunięte znacznie przed lico fasady. Takie rozwiązanie nawiązywało do tradycji polskich dworów alkierzowych, ale zostało połączone z nowoczesnym, symetrycznym układem reprezentacyjnej rezydencji.

Na osi parteru znajdowały się sień i salon. Bezpośrednio nad nimi urządzono wielką salę balową, wyższą od sąsiednich pomieszczeń i zajmującą przestrzeń obu środkowych ryzalitów. Geometryczny układ wnętrz, symetria i wyraźna oś przechodząca od podjazdu przez sień oraz salon w stronę ogrodu były typowe dla reprezentacyjnej architektury końca XVII wieku.

Pałac i ogród

Rezydencja od początku była związana z rozbudowanym układem wodnym i ogrodowym. Za budynkiem rozciągał się regularny ogród przecięty kanałami. Jeden z nich przepływał wzdłuż elewacji ogrodowej, a przerzucony nad wodą most prowadził bezpośrednio do wejścia znajdującego się w przyziemiu salonu.

Takie rozwiązanie podkreślało związek wnętrz z otoczeniem. Gość przechodzący przez centralną oś pałacu widział za oknami wodę, most i uporządkowaną kompozycję zieleni. Ogród pełnił funkcję reprezentacyjną, spacerową i wypoczynkową, ale obejmował prawdopodobnie również część użytkową z sadem oraz uprawami przeznaczonymi dla dworu.

Od strony frontowej znajdował się obszerny dziedziniec z podjazdem, na którym zatrzymywały się powozy przybywających gości. W XVIII wieku całe przedpole pałacu zostało przekształcone w jeszcze bardziej rozbudowaną kompozycję ceremonialną.

Przejście majątku do Mycielskich

Weronika Konarzewska, córka Filipa Konarzewskiego i Teofili z Leszczyńskich, poślubiła w 1715 roku Macieja Mycielskiego herbu Dołęga. Wniosła mężowi rozległy posag, obejmujący między innymi Pępowo, Chocieszewice, Siedlec, Krzekotowice, część Skoraszewic, okoliczne wsie oraz część Gostynia.

W ten sposób majątek stał się własnością Mycielskich, jednego z najważniejszych wielkopolskich rodów XVIII i XIX wieku. Rezydencję odziedziczył następnie Józef Mycielski, syn Macieja i Weroniki, starosta koniński, a od 1784 roku wojewoda inowrocławski.

Józef Mycielski

Józef Mycielski odbył długą podróż po Europie. Odwiedził między innymi Drezno, Mannheim, Lunéville i Paryż, był przyjmowany na dworze króla Stanisława Leszczyńskiego oraz na francuskim dworze Ludwika XV. Kontakty z reprezentacyjną architekturą europejską mogły wpłynąć na sposób, w jaki później przekształcił odziedziczoną rezydencję.

Po powrocie rozpoczął rozbudowę lub gruntowną przebudowę dawnego pałacu Konarzewskich. Prace prowadzono od końca lat sześćdziesiątych XVIII wieku, a ich główny etap przypadał prawdopodobnie na lata 1770-1780. W rezultacie powstała jedna z najbardziej reprezentacyjnych siedzib szlacheckich Wielkopolski.

Zmiany nie polegały na zburzeniu całego siedemnastowiecznego pałacu. Zachowano główny korpus, lecz przekształcono jego wygląd, komunikację wewnętrzną oraz otoczenie, tworząc rozbudowany układ dwóch dziedzińców.

Dwa dziedzińce

Od frontu utworzono dwa następujące po sobie dziedzińce. Pierwszy z nich miał charakter zewnętrzny i gospodarczo-reprezentacyjny. W terminologii francuskiej określany jest jako avant-cour. Po jego bokach znajdowały się stajnie, wozownie oraz pomieszczenia przeznaczone dla służby.

Od właściwego dziedzińca honorowego oddzielało go ogrodzenie z trzema bramami. Główna brama prowadziła na oś pałacu, natomiast boczne umożliwiały komunikację z zabudowaniami gospodarczymi i oficynami.

Drugi dziedziniec, cour d’honneur, był reprezentacyjną przestrzenią bezpośrednio poprzedzającą pałac. Po jego bokach ustawiono symetryczne oficyny. Budynki połączono z dawnymi alkierzami skośnie biegnącymi murami, w których wykonano półkoliste prześwity.

Układ ten tworzył efekt stopniowego zbliżania się do siedziby. Osoba przybywająca do Pępowa przejeżdżała najpierw przez przedpole gospodarcze, później przez bramę na dziedziniec honorowy, a dopiero następnie docierała przed główny ganek pałacu.

Przebudowa alkierzy

Podczas osiemnastowiecznej modernizacji dawne dwukondygnacyjne alkierze obniżono do wysokości jednej kondygnacji. Przykryto je wysokimi czterospadowymi dachami o podwójnie łamanych połaciach.

Dzięki temu alkierze zaczęły przypominać boczne pawilony, które wizualnie łączyły główny korpus z oficynami i porządkowały kompozycję dziedzińca. Ich wysunięcie przed fasadę zachowało jednak czytelny ślad wcześniejszego, siedemnastowiecznego układu rezydencji.

Fasada frontowa

Środkową część fasady zaakcentowano płytkim, trzyosiowym ryzalitem zwieńczonym trójkątnym naczółkiem. Przed głównym wejściem powstał ganek wsparty na czterech filarach.

Elewacja została skomponowana symetrycznie. Regularny układ okien, wysoki dach i boczne alkierze podkreślały reprezentacyjny charakter siedziby, ale nie przytłaczały nadmiarem rzeźbiarskich dekoracji.

Najważniejszym elementem całej sylwetki stała się kopułowa nadbudowa umieszczona nad centralną częścią dachu mansardowego. Towarzyszyły jej lukarny doświetlające poddasze.

Elewacja ogrodowa

Środkowy ryzalit od strony parku otrzymał zwieńczenie przypominające attykę. Wkomponowano w nią dekoracyjny rokokowy kartusz, należący do najbardziej charakterystycznych elementów zewnętrznego wystroju pałacu.

Elewacja ogrodowa pozostawała połączona z osią dawnego salonu, kanałem i mostkiem. Z tej strony najlepiej można było odczytać związek rezydencji z regularnym ogrodem oraz systemem wodnym.

Późniejsze przekształcenie ogrodu w park krajobrazowy zmieniło bezpośrednie otoczenie budowli, ale główna oś widokowa wychodząca od pałacu zachowała duże znaczenie w kompozycji zespołu.

Ignacy Graff

Osiemnastowieczne prace są łączone z Ignacym Graffem, architektem działającym w Wielkopolsce i związanym z kręgiem późnego baroku. Jego udział nie jest jednak całkowicie udokumentowany i należy traktować go jako prawdopodobny.

Graff mógł odpowiadać zarówno za przekształcenie bryły i otoczenia, jak i modernizację reprezentacyjnych pomieszczeń. Z przebudową wiąże się między innymi powstanie okazalszej, dwubiegowej klatki schodowej.

Reprezentacyjna klatka schodowa

Nowa klatka schodowa miała podkreślać rangę piętra, na którym znajdowały się najważniejsze sale i apartamenty. Dwubiegowy układ umożliwiał ceremonialne wejście z parteru na piano nobile.

Schody stanowiły nie tylko element komunikacji. W barokowej rezydencji były częścią scenariusza przyjmowania gości. Ich szerokość, układ spoczników i powiązanie z sienią miały przygotowywać przybysza do wejścia do najbardziej reprezentacyjnych wnętrz.

Sala balowa

Wielka sala balowa znajdowała się na piętrze, nad centralną sienią i salonem. Zajmowała całą przestrzeń pomiędzy ryzalitem frontowym i ogrodowym, dzięki czemu była wyższa i większa od pozostałych pomieszczeń.

Odbywały się w niej przyjęcia, bale, koncerty, uroczystości rodzinne oraz spotkania związane z życiem politycznym i towarzyskim właścicieli. Położenie na osi pałacu podkreślało jej znaczenie.

Pod koniec XIX wieku wnętrze zostało przedzielone i obniżone. Zmiana ta zatarła pierwotną skalę pomieszczenia, ale w murach nadal można odczytać układ dawnej centralnej sali.

Pejzaże włoskie

W okresie należącym do Adolfa Hansemanna część wnętrz została ponownie przebudowana. Nowy salon ozdobiono malowidłami wykonanymi na płótnie i przedstawiającymi pejzaże włoskie.

Dekoracje te nawiązywały do dziewiętnastowiecznej fascynacji krajobrazem Italii, ruinami antycznymi, śródziemnomorską roślinnością i architekturą. Stanowiły wyraźnie odmienny stylistycznie element w starszej, barokowej rezydencji.

Nie wszystkie historyczne wnętrza są obecnie regularnie dostępne, dlatego możliwość zobaczenia malowideł oraz zachowanych elementów wystroju zależy od zakresu udostępnienia pałacu.

Mycielscy w Pępowie

Mycielscy pozostawali właścicielami majątku przez znaczną część XVIII i XIX wieku. Ich dzieje splatały się z historią polityczną Wielkopolski oraz walkami o odzyskanie niepodległości.

Teodor Mycielski, jeden z kolejnych właścicieli dóbr, uczestniczył w powstaniu listopadowym. Służył w pułku jazdy poznańskiej, walczył pod Grochowem, Domanicami i Ostrołęką oraz był adiutantem generała Ludwika Kickiego.

Z rodziną wiąże się również rozwój miejscowej hodowli koni. Tradycja jeździecka przetrwała zmiany właścicieli, reformę rolną i powojenne reorganizacje, a współcześnie jest ponownie obecna przy historycznym pałacu.

Radziwiłłowie

Około 1880 roku majątek przestał należeć do Mycielskich. Na krótki czas przeszedł w ręce Radziwiłłów, a następnie został sprzedany berlińskiemu bankierowi Adolfowi von Hansemannowi.

Okres radziwiłłowski był krótki i nie doprowadził do zasadniczego przekształcenia pałacu. Znacznie większe zmiany nastąpiły po przejęciu majątku przez Hansemannów.

Adolf von Hansemann

Adolf von Hansemann był wpływowym bankierem i przedsiębiorcą związanym z berlińskim towarzystwem finansowym Disconto-Gesellschaft. Po przejęciu Pępowa podjął remont pałacu oraz modernizację jego wnętrz.

To właśnie w jego czasach podzielono dawną salę balową, urządzono nowy salon z pejzażami włoskimi oraz dostosowano rezydencję do potrzeb rodziny żyjącej na przełomie XIX i XX wieku. Z tego okresu oraz z początku XX stulecia pochodzą także niektóre przekształcenia pałacu odnotowane w gminnej ewidencji zabytków.

Ferdinand von Hansemann i Hakata

Syn Adolfa, Ferdinand von Hansemann, nie został formalnym właścicielem majątku, ponieważ zmarł przed ojcem. Zapisał się jednak w historii jako jeden ze współzałożycieli Niemieckiego Związku Marchii Wschodniej, znanego w Polsce jako Hakata. Organizacja prowadziła politykę wspierającą germanizację ziem polskich zaboru pruskiego.

Wątek ten pokazuje, że dzieje pałacu nie ograniczają się do historii architektury i życia ziemiańskiego. Rezydencja była również związana z politycznymi konfliktami narodowościowymi charakterystycznymi dla Wielkopolski przełomu XIX i XX wieku.

Ostatni przedwojenni właściciele

Po śmierci Adolfa von Hansemanna majątek przeszedł na kolejnych członków rodziny. Jego wnuk Albrecht zmarł w wyniku ran odniesionych podczas I wojny światowej, a dobra odziedziczył później Gert von Oertzen. Rodzina von Oertzen pozostawała związana z Pępowem do końca II wojny światowej.

W okresie międzywojennym pałac nadal pełnił funkcję centrum rozległego gospodarstwa. Funkcjonowały stajnie, obory, spichlerze, gorzelnia, mleczarnia, warsztaty i zabudowania mieszkalne przeznaczone dla administracji oraz pracowników.

Zespół folwarczny

Pałac był tylko reprezentacyjną częścią znacznie większego majątku. Po jego zachodniej stronie rozwinęły się dwa rozległe zespoły folwarczne, których zabudowa powstawała przede wszystkim w XIX i na początku XX wieku.

Do najważniejszych obiektów należały:

• stajnia, ujeżdżalnia i wozownia z 1898 roku,
• rządcówka i kancelaria,
• stajnie gospodarcze,
• obora z 1896 roku,
• chlewnia z 1899 roku,
• wozownia z warsztatami kołodziejskim i rymarskim,
• gorzelnia i mleczarnia,
• szopa przeznaczona dla pługów parowych,
• trzy duże stodoły,
• spichlerz z pierwszej połowy XIX wieku,
• domy i czworaki dla pracowników.

Zachowany układ pokazuje skalę działalności majątku oraz stopień specjalizacji dziewiętnastowiecznego rolnictwa. Warsztaty kołodziejski i rymarski obsługiwały transport konny, natomiast szopa dla pługów parowych przypomina o wprowadzaniu nowoczesnych maszyn rolniczych.

Oficyny pałacowe

Dwie oficyny wzniesiono około lat 1760-1780, podczas przebudowy prowadzonej przez Józefa Mycielskiego. Ustawiono je symetrycznie po obu stronach dziedzińca honorowego.

Mieściły pomieszczenia przeznaczone dla gości, administracji, służby i obsługi rezydencji. Stanowiły również architektoniczną oprawę głównego podjazdu, prowadząc wzrok w stronę korpusu pałacu.

Oficyny są integralnym elementem chronionego zespołu, a nie jedynie późniejszymi budynkami gospodarczymi. Bez nich trudno byłoby odczytać pełną, osiemnastowieczną kompozycję rezydencji.

Park pałacowy

Park ma genezę sięgającą XVII wieku. Jego regularny układ został rozwinięty w drugiej połowie XVIII stulecia, a w XIX wieku przekształcono go zgodnie z zasadami ogrodu krajobrazowego. Wszystkie te fazy zostały uwzględnione w dokumentacji konserwatorskiej zespołu.

Najstarszy ogród był podporządkowany osi pałacu i systemowi kanałów. Późniejsze zmiany wprowadziły bardziej swobodnie rozmieszczone drzewa, polany i alejki, zachowując jednak najważniejsze osie widokowe.

Rozległa zieleń oddzielała rezydencję od zabudowy wiejskiej i tworzyła reprezentacyjne tło elewacji ogrodowej. W parku zachowały się stare drzewa oraz relikty dawnych urządzeń wodnych.

System wodny

Woda odgrywała ważną rolę w kompozycji zespołu. Najstarsza obronna siedziba znajdowała się na wyspie, a późniejszy ogród przecinały kanały. Jeden z nich przepływał bezpośrednio przy pałacu i był połączony mostkiem z wejściem do salonu.

Kanały pomagały osuszać podmokły teren, zasilały stawy i urozmaicały parkowy krajobraz. Ich obecna czytelność jest mniejsza niż w epoce baroku, ale pozostają ważnym świadectwem dawnego rozplanowania posiadłości.

Związki ze stadniną koni

Tradycje hodowli koni w dobrach pępowskich rozwijano co najmniej od XIX wieku. Po II wojnie światowej folwarki w Pępowie i Gogolewie stały się podstawą państwowej stadniny, która z czasem przekształciła się w wyspecjalizowany ośrodek hodowlany.

Dawna siedziba Stadniny Koni Pępowo została później przeniesiona do Gogolewa, ale tradycja jeździecka nadal jest obecna w otoczeniu pałacu. W zabytkowym zespole działa obecnie Stajnia Pałac Pępowo, prowadząca działalność związaną z jazdą rekreacyjną, szkoleniem oraz sportem konnym. Ośrodek znajduje się na aktualnej liście certyfikowanych placówek Polskiego Związku Jeździeckiego.

II wojna światowa i reforma rolna

Po zakończeniu II wojny światowej majątek został przejęty przez państwo. Historyczne wyposażenie pałacu uległo rozproszeniu, a pomieszczenia dostosowano do potrzeb nowych instytucji.

W budynku działała szkoła podstawowa, funkcjonował ośrodek zdrowia, a część wnętrz wykorzystywała administracja związana z powojennym gospodarstwem i stadniną koni. Szkoła mieściła się w pałacu do początku lat siedemdziesiątych XX wieku.

Nowe funkcje pomogły uchronić budynek przed całkowitym opuszczeniem, ale wymagały podziału pomieszczeń oraz zmian instalacyjnych. Nie odpowiadały także reprezentacyjnemu układowi historycznej rezydencji.

Własność prywatna

Od końca XX wieku pałac znajduje się w rękach prywatnych. W kolejnych latach zmieniali się właściciele i plany wykorzystania zespołu. Aktualne źródła regionalne nadal określają obiekt jako własność prywatną.

Teren jest użytkowany i nie należy traktować go jako opuszczonego zabytku, do którego można wejść bez pozwolenia. Brak stałej kasy lub ogłoszonego cennika nie oznacza swobodnego dostępu do wnętrz, parku, stajni i zabudowań gospodarczych.

Ochrona konserwatorska

Pałac został wpisany do rejestru zabytków w 1954 roku. Ochroną objęto również park, dwie osiemnastowieczne oficyny oraz liczne budynki zespołu folwarcznego.

Gminna dokumentacja wymienia pałac z alkierzami jako budowlę powstałą pod koniec XVII wieku, przebudowaną w latach 1770-1780, około 1880 roku oraz na początku XX wieku. Park zachowuje nawarstwienia pochodzące z XVII, XVIII i XIX stulecia.

Ochrona obejmuje nie tylko samą elewację, ale także historyczną bryłę, dachy, układ wnętrz, oficyny, dziedzińce, park, system wodny oraz relacje przestrzenne z zabudowaniami folwarcznymi.

Co można zobaczyć?

Podczas wizyty, z miejsc udostępnionych przez właściciela lub podczas zorganizowanego wydarzenia, warto zwrócić uwagę na:

• główny korpus późnobarokowego pałacu,
• dawne alkierze przekształcone w parterowe pawilony,
• centralny ryzalit fasady,
• trójkątny naczółek,
• ganek wsparty na czterech filarach,
• wysoki dach mansardowy,
• kopułową nadbudowę i lukarny,
• ryzalit ogrodowy z rokokowym kartuszem,
• dwie symetryczne oficyny,
• skośnie ustawione mury z półkolistymi prześwitami,
• układ dziedzińca honorowego,
• pozostałości zewnętrznego dziedzińca gospodarczego,
• park ze starym drzewostanem,
• relikty kanałów i dawnych stawów,
• zabudowania stajenne i folwarczne,
• miejsca związane ze współczesną działalnością jeździecką.

Zakres dostępności poszczególnych części może się zmieniać. Oficyny i wnętrza pałacu nie stanowią stałej, codziennie czynnej ekspozycji muzealnej.

Zwiedzanie z dziećmi

Pałac może zainteresować starsze dzieci dzięki połączeniu historii magnackiej rezydencji, rozległego folwarku i tradycji jeździeckiej.

Podczas oglądania zespołu można wspólnie odnaleźć:

• środkową część pałacu z naczółkiem,
• boczne alkierze,
• dwie oficyny,
• dawne bramy prowadzące na dziedziniec,
• ślady kanałów,
• zabudowania stajenne,
• dawne budynki przeznaczone dla powozów i koni,
• współczesne place i urządzenia jeździeckie.

Dzieci powinny pozostawać pod stałą opieką dorosłych. W otoczeniu mogą przebywać konie oraz poruszać się pojazdy obsługujące stajnię. Nie wolno samodzielnie otwierać boksów, karmić zwierząt, wchodzić na padoki ani podchodzić do konia od tyłu.

Warto wiedzieć

Charakter obiektu

Pałac jest prywatną, użytkowaną rezydencją zabytkową. Nie działa tutaj regularne muzeum z codzienną kasą, wyznaczoną trasą i stałą ekspozycją.

Na terenie historycznego majątku funkcjonuje ośrodek jeździecki, dlatego część zabudowań i dróg ma charakter użytkowy. Wizyta powinna uwzględniać prywatność właścicieli, pracowników i osób korzystających ze stajni.

Godziny zwiedzania

Nie są publikowane stałe, całoroczne godziny zwiedzania pałacowych wnętrz.

Możliwość wejścia może pojawić się podczas wydarzeń kulturalnych, lokalnych uroczystości, wystaw albo specjalnie zorganizowanego oprowadzania. Przed dalszą podróżą należy potwierdzić, czy w wybranym terminie pałac lub park będą udostępnione.

Ceny biletów

Nie obowiązuje ogólnodostępny, regularny cennik muzealny.

Ewentualna opłata może zależeć od rodzaju wydarzenia, oprowadzania, zajęć jeździeckich albo innej usługi organizowanej na terenie zespołu. Brak biletów w sprzedaży nie oznacza prawa do wejścia na prywatną posesję.

Zwiedzanie wnętrz

Wnętrza nie są standardowo dostępne do samodzielnego zwiedzania.

Wejście bez zgody gospodarza jest niedopuszczalne, nawet gdy brama lub drzwi pozostają otwarte. Część pomieszczeń może być użytkowana prywatnie, remontowana albo wyłączona z ruchu ze względów konserwatorskich.

Zwiedzanie parku

Park jest częścią prywatnego zespołu pałacowego. Możliwość spacerowania zależy od zasad obowiązujących danego dnia.

Nie należy schodzić z udostępnionych dróg, przechodzić przez ogrodzenia ani wchodzić na tereny przeznaczone dla koni. W pobliżu kanałów i stawów mogą występować nierówne lub podmokłe fragmenty terenu.

Stajnia Pałac Pępowo

Przy pałacu działa certyfikowany ośrodek jeździecki. Aktualna certyfikacja Polskiego Związku Jeździeckiego obowiązuje do końca marca 2027 roku.

Oferta stajni i zasady udziału w zajęciach mogą się zmieniać. Jazdę konną, trening, egzamin lub spotkanie ze zwierzętami trzeba organizować niezależnie od ewentualnego zwiedzania pałacu.

Wydarzenia jeździeckie

W Stajni Pałac Pępowo odbywają się egzaminy i wydarzenia związane ze sportem konnym. Terminy pojawiają się w kalendarzu Wielkopolskiego Związku Jeździeckiego.

Podczas zawodów mogą obowiązywać czasowe zmiany organizacji ruchu, ograniczenia w parkowaniu oraz zakaz wchodzenia do części stajennej przeznaczonej wyłącznie dla zawodników i obsługi.

Czas wizyty

Na obejrzenie pałacu i oficyn z zewnątrz warto przeznaczyć około 30-45 minut.

Wizyta obejmująca spacer po udostępnionej części parku oraz zapoznanie się z zespołem folwarcznym może zająć około 60-90 minut.

Oprowadzanie po wnętrzach albo udział w wydarzeniu jeździeckim wymagają odpowiednio więcej czasu.

Dostępność

Nie opublikowano szczegółowej informacji o dostępności pałacu dla osób poruszających się na wózkach.

Historyczny układ może obejmować progi, schody, nierówne nawierzchnie i przejścia o ograniczonej szerokości. Pełne zwiedzanie reprezentacyjnego piętra prawdopodobnie wymaga pokonania schodów.

Na zewnętrznych drogach i dziedzińcach mogą występować żwir, bruk, nawierzchnie gruntowe oraz nierówności związane z codzienną działalnością stajni.

Wózek dziecięcy

Po głównym dziedzińcu i utwardzonych drogach można poruszać się wózkiem, o ile teren jest danego dnia udostępniony.

W parku wygodniejszy będzie model z większymi kołami. Przeszkodami mogą być korzenie, trawa, żwir, podmokłe fragmenty oraz progi w historycznych budynkach.

Bezpieczeństwo przy koniach

Nie należy:

• wchodzić do boksów bez opiekuna,
• karmić koni bez pozwolenia,
• podchodzić do zwierząt od tyłu,
• wykonywać gwałtownych ruchów i krzyczeć,
• wchodzić na place treningowe,
• przechodzić pod taśmami i ogrodzeniami,
• zostawiać dzieci bez opieki.

Koń jest dużym i płochliwym zwierzęciem. Nawet spokojny osobnik może gwałtownie zareagować na hałas, psa, otwierany parasol lub niespodziewany ruch.

Fotografowanie

Pałac można fotografować z miejsc publicznie dostępnych.

Zdjęcia wykonywane na prywatnym terenie, w stajni albo we wnętrzach wymagają zgody gospodarza. Nie należy fotografować jeźdźców, dzieci, pracowników ani uczestników prywatnych wydarzeń bez ich pozwolenia.

Profesjonalna sesja, używanie dodatkowego oświetlenia, statywu lub drona powinny zostać wcześniej uzgodnione.

Zwiedzanie z psem

Przyjazd z psem należy wcześniej ustalić ze względu na obecność koni i innych zwierząt.

Pies powinien przez cały czas pozostawać na krótkiej smyczy. Nie wolno wprowadzać go do stajni, na padoki ani place treningowe bez wyraźnej zgody obsługi. Szczekanie lub gwałtowne zachowanie może spłoszyć konie.

Parking

Nie jest publikowana informacja o stałym parkingu muzealnym przeznaczonym dla indywidualnych turystów.

Podczas wydarzeń należy korzystać z miejsc wskazanych przez organizatora. Samochód nie może blokować bramy, dróg pożarowych, wjazdu dla przyczep przewożących konie ani dróg wykorzystywanych przez maszyny gospodarcze.

Toalety i zaplecze

Pałac nie funkcjonuje jako codzienne centrum turystyczne, dlatego nie należy zakładać stałego dostępu do toalety, szatni, kawiarni lub sklepiku.

Zaplecze może być przygotowywane podczas zawodów, wystaw i innych wydarzeń, lecz jego zakres zależy od organizatora.

Obuwie i ubiór

Najlepiej założyć wygodne, pełne obuwie z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność.

Na terenie stajni i dawnego folwarku mogą występować piasek, błoto, słoma, nierówne podłoże i śliskie fragmenty nawierzchni. Sandały i obuwie na wysokim obcasie nie są praktyczne.

Najlepsza pora na wizytę

Pałac najefektowniej prezentuje się od wiosny do jesieni, gdy park jest zielony i można lepiej zobaczyć związek rezydencji z krajobrazem.

Do fotografowania architektury korzystna bywa również wczesna wiosna i późna jesień, gdy bezlistne drzewa mniej zasłaniają elewacje.

W dzień wydarzenia jeździeckiego teren może być bardziej dostępny, ale jednocześnie zatłoczony. Osoby zainteresowane spokojnym oglądaniem architektury powinny wcześniej uzgodnić dogodny termin.

Kościół św. Jadwigi

W centrum Pępowa znajduje się zabytkowy kościół parafialny św. Jadwigi. Jego początki sięgają XV wieku, a kolejne przebudowy nadały budowli cechy gotyckie, renesansowe i neogotyckie. Świątynia wyróżnia się również historycznym wyposażeniem i polichromiami.

Kościół jest czynnym miejscem kultu. Podczas nabożeństw zwiedzanie należy przerwać, zachować ciszę i pozostawić pierwszeństwo wiernym.

Wiatrak koźlak

W Pępowie zachował się drewniany wiatrak koźlak datowany na 1754 rok. Zabytek został ujęty w rejestrze oraz gminnej ewidencji zabytków.

Wiatrak jest naturalnym uzupełnieniem wizyty przy pałacu, ponieważ przypomina o rolniczym charakterze okolicy i gospodarczym zapleczu dawnych majątków ziemskich.

Co zobaczyć w pobliżu?

Wizytę przy pałacu można połączyć z odwiedzeniem:

• kościoła św. Jadwigi w Pępowie,
• zabytkowego wiatraka koźlaka,
• pałacu w Gębicach,
• pałacu w Skoraszewicach,
• dawnego folwarku w Krzekotowicach,
• Gostynia,
• bazyliki i klasztoru Filipinów na Świętej Górze,
• Muzeum im. Edmunda Bojanowskiego w Grabonogu,
• zamku w Rokosowie,
• historycznego centrum Krobi,
• tras rowerowych prowadzących przez południową Wielkopolskę.

Szczególnie interesujące jest połączenie Pępowa ze Świętą Górą. Adam Florian Konarzewski był fundatorem miejscowej rezydencji, a jednocześnie odegrał kluczową rolę w powstaniu gostyńskiej wspólnoty Filipinów.

Dlaczego warto odwiedzić?

Pałac w Pępowie jest jednym z najciekawszych przykładów rezydencji, w której zachowały się czytelne ślady kilku etapów rozwoju. Siedemnastowieczny korpus Konarzewskich połączono z osiemnastowiecznymi dziedzińcami, oficynami i reprezentacyjną przebudową Józefa Mycielskiego, a późniejsze pokolenia wzbogaciły wnętrza o elementy dziewiętnastowieczne.

Na szczególną uwagę zasługuje kompozycja całego założenia. Pałac, alkierze, dwie oficyny, bramy, dziedzińce, park, kanały i folwarki tworzyły jeden precyzyjnie zaplanowany organizm. Dzięki zachowanym budynkom można zrozumieć nie tylko życie właścicieli, lecz także pracę administracji, służby, rzemieślników i robotników rolnych.

Historia rezydencji łączy losy Konarzewskich, Mycielskich, Radziwiłłów, Hansemannów i Oertzenów. Obejmuje zarówno magnacki rozmach XVIII wieku i tradycje powstańcze Mycielskich, jak również działalność germanizacyjną środowiska Hansemannów oraz powojenne wykorzystanie pałacu jako szkoły, ośrodka zdrowia i zaplecza stadniny.

Dodatkowym walorem jest żywa tradycja jeździecka. Obecność certyfikowanego ośrodka przy dawnych stajniach sprawia, że historyczny związek majątku z hodowlą koni nie należy wyłącznie do przeszłości.

Pałac nie jest obecnie typową atrakcją muzealną, dlatego wizyta wymaga wcześniejszego przygotowania. Możliwość zobaczenia wnętrz może być ograniczona, ale już sama rozbudowana kompozycja zewnętrzna pokazuje skalę jednej z najważniejszych dawnych rezydencji ziemiańskich południowej Wielkopolski.