Wieża kościoła ewangelickiego w Żaganiu - samotny świadek historii

Wieża dawnego kościoła ewangelickiego, nazywanego również Kościołem Łaski pw. Trójcy Świętej, należy do najcenniejszych zabytków Żagania. Monumentalna budowla góruje nad miastem i jest jedyną pozostałością po świątyni, która przez ponad dwa stulecia stanowiła ważny ośrodek życia religijnego śląskich protestantów.

Kościół powstał w 1709 roku jako jeden z sześciu tzw. Kościołów Łaski wybudowanych na Śląsku po ugodzie w Altranstädt, która przyznała protestantom większą swobodę wyznaniową. Świątynia przez lata była jednym z najważniejszych kościołów ewangelickich regionu.

Powstanie monumentalnej wieży

Pierwotna wieża kościelna z czasem zaczęła zagrażać bezpieczeństwu. W pierwszej połowie XIX wieku podjęto decyzję o budowie nowej, znacznie większej konstrukcji. Projekt przygotowano w latach 40. XIX wieku, a budowę ukończono w 1846 roku dzięki wsparciu księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord oraz rodziny Bironów, związanej z historią Żagania.

Nowa ceglana wieża osiągnęła około 84 metrów wysokości i została zwieńczona charakterystyczną żeliwną, ażurową iglicą. Do dziś jest jednym z najwyższych i najbardziej charakterystycznych obiektów zabytkowych w mieście.

Jedyny ocalały fragment świątyni

Po II wojnie światowej dawny kościół ewangelicki stopniowo popadał w ruinę. W 1965 roku podjęto decyzję o rozbiórce świątyni. Z całego założenia zachowano jedynie wieżę, która dzięki swojej konstrukcji przetrwała do naszych czasów.

Dziś samotnie stojąca budowla przypomina o wielokulturowej historii Żagania i dawnym znaczeniu społeczności ewangelickiej w mieście.

Mauzoleum rodu Bironów

U podstawy wieży znajduje się dawna kaplica grobowa i krypta książęcej rodziny Bironów. Spoczęli tutaj między innymi książę Piotr Biron, jego żona Dorota oraz inni członkowie rodu związani z księstwem żagańskim.

Do dziś zachowały się kamienne epitafia, herby rodowe oraz elementy dawnego wystroju mauzoleum. To jedno z najciekawszych miejsc związanych z historią rodu, który przez wiele lat odgrywał kluczową rolę w dziejach miasta.

Wieża widokowa

Na początku XXI wieku przeprowadzono gruntowną renowację zabytku. W latach 2000-2004 wieżę przystosowano do ruchu turystycznego, a następnie udostępniono zwiedzającym jako punkt widokowy.

Na taras widokowy prowadzi ponad 200 schodów. Wysiłek wynagradzają rozległe panoramy Żagania, doliny Bobru oraz okolicznych lasów. Przy bardzo dobrej pogodzie można dostrzec nawet pasmo Karkonoszy.

Wystawa historyczna

Wewnątrz wieży znajduje się ekspozycja poświęcona nieistniejącemu już Kościołowi Łaski. Zwiedzający mogą zobaczyć archiwalne fotografie świątyni, materiały dokumentujące jej historię oraz zdjęcia przedstawiające prace konserwatorskie prowadzone podczas renowacji wieży.

Wystawa pozwala lepiej zrozumieć znaczenie dawnego kościoła dla mieszkańców Żagania oraz skalę utraty jednego z najważniejszych zabytków miasta.

Warto wiedzieć

• Wieża znajduje się przy placu Królowej Jadwigi w centrum Żagania.
• Jest jedyną zachowaną częścią dawnego Kościoła Łaski pw. Trójcy Świętej.
• Kościół powstał w 1709 roku jako jeden z sześciu śląskich Kościołów Łaski.
• Obecna wieża została wzniesiona w latach 1843-1846.
• Jej wysokość wynosi około 84 metrów.
• W podziemiach znajduje się krypta i mauzoleum rodziny Bironów.
• Od 2004 roku obiekt pełni funkcję wieży widokowej.
• Wewnątrz można oglądać wystawę poświęconą historii nieistniejącego kościoła.

Wieża kościoła ewangelickiego w Żaganiu to nie tylko doskonały punkt widokowy, ale również wyjątkowy pomnik historii miasta. Przypomina o wielowiekowej obecności protestantów na Śląsku oraz o roli, jaką w dziejach Żagania odegrała rodzina Bironów.