Kościół Wszystkich Świętych w Bliznem - Gotyckie arcydzieło ciesielstwa
Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych w Bliznem na Podkarpaciu to obiekt o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej, co potwierdził wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2003 roku. Wzniesiony w połowie XV wieku (przed 1470 r.), jest jednym z najlepiej zachowanych gotyckich kościołów drewnianych w Polsce. Usytuowany na wzgórzu, w otoczeniu starych drzew, stanowi doskonały przykład harmonii architektury z krajobrazem.
Architektura i konstrukcja
Świątynia została zbudowana w konstrukcji zrębowej z potężnych bali jodłowych, łączonych na „jaskółczy ogon" - bez użycia metalowych gwoździ w elementach konstrukcyjnych. Bryła kościoła jest niezwykle malownicza:
- Dach gontowy - o stromych połaciach, charakterystyczny dla gotyku.
- Wieża - dostawiona w XVII wieku, z nadwieszoną izbicą (pomieszczeniem na dzwony), która nadaje budowli strzelistości.
- Soboty - otwarte podcienia otaczające kościół, służące niegdyś jako schronienie dla pielgrzymów.
Wnętrze: Księga malowana na drewnie
Największym skarbem Bliznego jest wnętrze, które pokrywa kompletna dekoracja malarska nawarstwiająca się przez stulecia:
- Polichromia z 1549 roku - unikatowe malowidła wykonane techniką szablonową, przedstawiające m.in. sceny Męki Pańskiej w tzw. „stylu ludowym".
- Polichromia z 1649 i 1700 roku - bogatsze, barokowe sceny figuralne i iluzjonistyczne.
Dzięki pracom konserwatorskim odsłonięto fragmenty najstarszych malowideł, co pozwala prześledzić ewolucję sztuki sakralnej w wiejskim kościele na przestrzeni 300 lat.
Wyposażenie
W kościele zachowały się cenne elementy wyposażenia:
- Gotycka figura Matki Bożej z Dzieciątkiem (ok. 1515-1520) - w ołtarzu bocznym, arcydzieło szkoły krakowskiej w stylu Wita Stwosza.
- Ambona renesansowa - z 1604 roku, bogato zdobiona.
- Chrzcielnica - drewniana, barokowa.
Zespół plebański
Obok kościoła znajduje się zabytkowy zespół plebański z XVIII/XIX wieku, w którym urządzono muzeum parafialne. Można tam zobaczyć dawne sprzęty liturgiczne, księgi oraz elementy wyposażenia, które nie zmieściły się w kościele.
Warto wiedzieć
- Dostępność: Kościół w Bliznem jest czynną świątynią, ale pełni też funkcję muzealną. Msze święte odbywają się regularnie, w tym czasie zwiedzanie turystyczne nie jest możliwe.
- Zwiedzanie: W sezonie letnim (maj-październik) kościół jest udostępniony w ramach Szlaku Architektury Drewnianej. Często dyżuruje przewodnik. Poza sezonem lub w dni powszednie najlepiej umówić się telefonicznie z proboszczem parafii.
- Bilety: Wstęp jest bezpłatny. Zalecana jest dobrowolna ofiara na utrzymanie zabytku.
- Muzeum: Warto zapytać o możliwość zwiedzenia starej plebanii (muzeum parafialnego) i spichlerza - kryją one fascynujące zbiory etnograficzne i sakralne.
- Fotografowanie: Wewnątrz obowiązuje zakaz używania lampy błyskowej (flash niszczy polichromię).
- Dojazd: Blizne leży przy trasie Rzeszów-Sanok (droga wojewódzka 886), ok. 35 km od Rzeszowa. Parking znajduje się bezpośrednio przy kościele (wjazd na wzgórze).
- Szlak UNESCO: Blizne leży na trasie łączącej kościoły UNESCO w Haczowie (ok. 10 km) i Binarowej. Warto zaplanować zwiedzanie kilku obiektów jednego dnia.
