Drawieński Park Narodowy - kraina dzikich rzek, jezior i Puszczy Drawskiej
Drawieński Park Narodowy chroni jeden z najbardziej malowniczych fragmentów północno-zachodniej Polski. Jego krajobraz tworzą rozległe lasy Puszczy Drawskiej, głęboko wcięte doliny rzeczne, śródleśne jeziora, torfowiska oraz dawne osady ukryte wśród drzew. Najważniejszą osią parku jest Drawa - kręta, miejscami szybka rzeka, która przyciąga miłośników kajakarstwa i dzikiej przyrody.
Park leży na Równinie Drawskiej, na pograniczu województw zachodniopomorskiego, lubuskiego i wielkopolskiego. Jego obecna powierzchnia wynosi około 11,5 tys. hektarów, a siedziba dyrekcji mieści się w Drawnie. Symbolem Drawieńskiego Parku Narodowego jest wydra, której obecność wskazuje na dobry stan zachowania tutejszych wód.
Historia Drawieńskiego Parku Narodowego
Pierwsze szczegółowe badania przyrodnicze w Puszczy Drawskiej rozpoczęto w 1969 roku. Ich wyniki zwróciły uwagę naukowców na naturalny charakter doliny Drawy, bogactwo lasów oraz różnorodność środowisk wodnych. W 1974 roku powołano rezerwat „Rzeka Drawa”, który stał się jednym z najważniejszych zalążków przyszłego parku narodowego.
Pod koniec lat 70. XX wieku przyrodnicy oraz działacze Ligi Ochrony Przyrody wystąpili z wnioskiem o utworzenie parku obejmującego rezerwaty „Drawa” i „Radęcin”. Kolejne badania wykazały, że ochroną powinny zostać objęte także Jezioro Ostrowieckie, dolina Płocicznej i przylegające fragmenty Puszczy Drawskiej.
Drawieński Park Narodowy został ustanowiony 1 maja 1990 roku. Początkowo zajmował 8691,5 ha, a w kolejnych latach jego granice powiększano. Obecnie park chroni ponad 11,5 tys. hektarów lasów, wód, łąk i torfowisk.
Krajobraz ukształtowany przez lodowiec
Rzeźba terenu Drawieńskiego Parku Narodowego jest pozostałością ostatniego zlodowacenia. Wody wypływające spod topniejącego lądolodu naniosły ogromne ilości piasków i żwirów, tworząc rozległe równiny sandrowe. W zagłębieniach po bryłach martwego lodu powstały jeziora, natomiast rzeki z czasem wycięły głębokie doliny o stromych zboczach.
Mimo że park leży na obszarze nizinnym, krajobraz nie jest monotonny. Szlaki prowadzą przez pagórki, jary, wysokie brzegi rzek, piaszczyste równiny oraz podmokłe obniżenia. Szczególnie malownicze są doliny Drawy i Płocicznej, gdzie wartki nurt, powalone drzewa i urwiste brzegi tworzą krajobraz przypominający miejscami górskie potoki.
Drawa - główna rzeka parku
Drawa ma około 200 km długości, bierze początek w okolicach Połczyna-Zdroju i uchodzi do Noteci. W granicach parku płynie licznymi zakolami przez lasy, nadrzeczne łąki i głębokie wąwozy. Jej dno jest miejscami kamieniste, a w nurcie występują powalone pnie, głazy i naturalne przeszkody.
Dolina Drawy jest jednym z najcenniejszych ekosystemów parku. Na jej zboczach rosną buczyny i grądy, natomiast w niższych położeniach występują łęgi olszowe. Rzeka zapewnia środowisko życia rybom, wydrom, bobrom, zimorodkom, nurogęsiom i wielu innym zwierzętom związanym z czystymi wodami.
Spływ kajakowy Drawą
Spływ Drawą należy do największych atrakcji Drawieńskiego Parku Narodowego. Trasa prowadzi przez tereny niemal pozbawione zwartej zabudowy, wśród wysokich brzegów, lasów i śródleśnych polan. Naturalne przeszkody sprawiają, że rzeka wymaga uwagi i podstawowych umiejętności kajakarskich.
Zgodnie z zasadami obowiązującymi w 2026 roku Drawa w granicach parku jest udostępniona dla sprzętu o napędzie wiosłowym od 1 stycznia do 15 marca oraz od 1 lipca do 31 grudnia, w godzinach 9:00-19:00. W ciągu jednego dnia na parkowym odcinku rzeki może przebywać maksymalnie 750 osób. Od 16 marca do końca czerwca spływy przez park nie są dozwolone.
Kajakarze muszą wykupić bilet na korzystanie z rzeki. Według aktualnego cennika w lipcu i sierpniu opłata wynosi 12 zł za osobę dziennie, natomiast od stycznia do 15 marca oraz od września do grudnia - 10 zł. Przed rozpoczęciem spływu należy sprawdzić komunikat turystyczny, ponieważ niski stan wody, powalone drzewa albo uszkodzenia infrastruktury mogą powodować utrudnienia.
Płociczna - dzika rzeka bez szlaku kajakowego
Drugą najważniejszą rzeką parku jest Płociczna, lewobrzeżny dopływ Drawy o długości około 51 km. Przepływa przez jeziora Sitno, Płociczno i Ostrowieckie, a poniżej tego ostatniego tworzy wyjątkowo malowniczy odcinek z meandrami, urwistymi brzegami i kamienistym dnem.
Płociczna zachowała bardziej naturalny i spokojny charakter niż popularna wśród kajakarzy Drawa. Nie jest udostępniona do turystyki wodnej. Wyjątkiem jest krótki fragment Korytnicy - dopływu Drawy - od mostu Bogdanka do miejsca biwakowania Bogdanka, dostępny w tych samych terminach co Drawa. Na pozostałych parkowych rzekach i jeziorach nie wolno używać sprzętu pływającego.
Jezioro Ostrowieckie
Jezioro Ostrowieckie jest największym jeziorem Drawieńskiego Parku Narodowego i jednym z jego najbardziej charakterystycznych miejsc. Przez zbiornik przepływa Płociczna, a urozmaicona linia brzegowa, zatoki, wyspy i trzcinowiska tworzą cenne środowisko dla ptaków wodnych.
Centralna część jeziora wraz z wyspami i przylegającymi lasami jest jedną z najważniejszych ostoi ptaków w parku. Występują tu między innymi bieliki, puchacze, gągoły i nurogęsi. Nad brzegiem przygotowano wiatę widokową oraz pomosty, z których można obserwować jezioro bez schodzenia z wyznaczonych tras.
Zachodni brzeg jeziora jest udostępniony wędkarzom wyłącznie z przygotowanych pomostów. Wędkowanie wymaga wykupienia odpowiedniej licencji oraz przestrzegania limitu liczby osób korzystających z akwenu.
Jezioro Czarne
Jezioro Czarne leży na południe od dawnej osady Ostrowiec. Zajmuje około 19,5 ha, osiąga 29 m głębokości i jest całkowicie otoczone lasem. Powstało około 10 tys. lat temu w zagłębieniu pozostawionym przez wytapiającą się bryłę martwego lodu.
Zbiornik wyróżnia się szafirowym kolorem oraz bardzo dużą przejrzystością wody, wynoszącą średnio około siedmiu metrów. Strome brzegi i szybko opadające dno nadają mu charakter zupełnie inny niż płytkim, porośniętym trzciną jeziorom przepływowym. Park uznaje Jezioro Czarne za akwen unikatowy pod względem hydrologicznym i ekologicznym.
Nie wolno się w nim kąpać ani wpływać na jego powierzchnię. Jezioro można oglądać podczas przejścia ścieżką dydaktyczną „Jezioro Ostrowieckie”.
Ścieżka dydaktyczna „Jezioro Ostrowieckie”
Jedną z najlepszych tras pozwalających poznać park jest ścieżka dydaktyczna prowadząca w okolice Jeziora Ostrowieckiego i Jeziora Czarnego. Pełna trasa ma około siedmiu kilometrów, natomiast krótszy wariant kończący się w osadzie Ostrowite liczy około pięciu kilometrów.
Podczas wędrówki można zobaczyć dolinę Płocicznej, pomosty na jeziorach, dawne umocnienia Pozycji Pomorskiej, pozostałości osady Ostrowite, ewangelicki cmentarz oraz Starą Węgornię. Tablice edukacyjne przedstawiają historię jezior, działalność bobrów, świat ptaków i przemiany zachodzące w leśnych ekosystemach.
Stara Węgornia na Płocicznej
Stara Węgornia jest pozostałością dawnej budowli służącej do odławiania węgorzy wędrujących Płociczną. Obiekt znajduje się na trasie ścieżki dydaktycznej „Jezioro Ostrowieckie” i przypomina o dawnym gospodarczym wykorzystywaniu parkowych rzek.
Współcześnie miejsce ma wartość historyczną i edukacyjną. Pokazuje, w jaki sposób mieszkańcy Puszczy Drawskiej wykorzystywali naturalne migracje ryb oraz jak istotną rolę w lokalnej gospodarce odgrywały jeziora i rzeki. Stara Węgornia należy do atrakcji szczególnie promowanych przez park.
Elektrownia wodna Kamienna
W południowej części parku znajduje się zabytkowa elektrownia wodna Kamienna. Powstała na Drawie na przełomie XIX i XX wieku i należy do najciekawszych obiektów technicznych Puszczy Drawskiej.
Ceglany budynek, urządzenia hydrotechniczne i spiętrzenie rzeki tworzą malowniczy kompleks ukryty wśród lasów. Elektrownia pozostaje czynnym obiektem technicznym, dlatego nie wszystkie jej części są dostępne dla zwiedzających. Można ją oglądać z miejsc udostępnionych przy szlakach i drodze. Park wymienia elektrownię Kamienna wśród swoich najważniejszych atrakcji.
Ścieżka dydaktyczna „Barnimie”
Ścieżka „Barnimie” prowadzi wzdłuż Drawy przez lasy i nadrzeczne uroczyska. Cała trasa ma około siedmiu kilometrów i może zostać podzielona na dwa etapy. Pierwszy, trzykilometrowy odcinek rozpoczyna się w Barnimiu przy uroczysku Dębina i kończy na dawnym miejscu przeładunku drewna, obecnie wykorzystywanym jako pole biwakowe.
Dalszy odcinek prowadzi przez Drawski Matecznik do wsi Zatom. Wędrówka pozwala zobaczyć naturalne fragmenty doliny rzecznej, stare drzewa, strome brzegi i ślady dawnej działalności leśnej.
Szlaki piesze i rowerowe
Na terenie parku wyznaczono szlaki piesze, rowerowe, konne oraz ścieżki edukacyjne. Można korzystać z nich przez cały rok, ale wyłącznie od świtu do zmierzchu. Po trasach pieszych dopuszczony jest również ruch rowerowy i narciarski, o ile warunki terenowe na to pozwalają.
Jedną z najdłuższych tras rowerowych jest niebieska „Pętla Barnimie”. Ma ponad 30 km długości, a około połowa jej przebiegu znajduje się w granicach parku. Trasa łączy okolice Drawna, Barnimia, Niemieńska i Międzyboru, prowadząc przez leśne drogi i wsie Puszczy Drawskiej.
Przed wycieczką warto korzystać z oficjalnej mapy parku. Nie wszystkie drogi leśne są dostępne dla turystów, a oznaczenia na mapach komercyjnych mogą nie uwzględniać okresowych zamknięć albo zmian przebiegu szlaków.
Lasy Puszczy Drawskiej
Lasy stanowią dominujący element krajobrazu parku. W dolinie Drawy oraz na zachód od niej zachowały się cenne buczyny, grądy, łęgi i olsy. W wielu miejscach występują jednak rozległe bory sosnowe będące rezultatem dawnej gospodarki leśnej.
Jednym z celów ochrony jest stopniowe przywracanie bardziej naturalnego składu drzewostanów. W wybranych miejscach usuwa się część sztucznie wprowadzonych drzew i wspiera rozwój gatunków właściwych dla danego siedliska. Najcenniejsze fragmenty pozostawia się naturalnym procesom, wraz z powalonymi pniami, wykrotami i zamierającymi drzewami.
Na terenie parku stwierdzono 893 gatunki roślin naczyniowych, z których 59 podlega ochronie ścisłej. Do szczególnie cennych należą chamedafne północna, wełnianka delikatna, lipiennik Loesela i jarząb brekinia.
Łąki i torfowiska
Śródleśne łąki koncentrują się głównie w dolinach rzecznych. Powstały w wyniku wielowiekowej działalności człowieka, ale obecnie stanowią ważne siedliska roślin, owadów i ptaków związanych z terenami otwartymi. Bez koszenia wiele z nich stopniowo zarosłoby krzewami i lasem.
Torfowiska magazynują wodę i zapewniają warunki rozwoju rzadkim roślinom przystosowanym do kwaśnego, ubogiego środowiska. Park prowadzi działania ograniczające ich odwadnianie oraz chroniące naturalne stosunki wodne.
Wydra - symbol Drawieńskiego Parku Narodowego
Wydra jest jednym z najbardziej charakterystycznych mieszkańców Drawy, Płocicznej i parkowych jezior. Prowadzi samotny tryb życia, najczęściej żeruje nocą i odżywia się przede wszystkim rybami. Jej obecność świadczy o zachowaniu czystych wód oraz odpowiednio ukształtowanych brzegów z naturalnymi kryjówkami.
Spotkanie wydry jest trudne, ale na błotnistych brzegach można czasami zobaczyć jej tropy albo charakterystyczne ślady pozostawione w pobliżu wody. Zwierząt nie należy śledzić ani podchodzić do ich kryjówek.
Bobry, wilki i rysie
W parku występuje 51 gatunków ssaków. Nad rzekami i jeziorami żyją bobry, które budują tamy, podnoszą poziom wody i tworzą nowe rozlewiska. Ich działalność może zmieniać przebieg niewielkich cieków, ale jednocześnie zwiększa różnorodność siedlisk dostępnych dla płazów, ptaków i owadów.
W Puszczy Drawskiej notowana jest również obecność wilków i rysi. Drapieżniki zajmują rozległe terytoria, prowadzą skryty tryb życia i zazwyczaj unikają ludzi. W lasach żyją także jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny i trzynaście gatunków nietoperzy.
Ptaki Drawieńskiego Parku Narodowego
Na terenie parku występuje ponad 160 gatunków ptaków. Szczególnie cenne są gatunki związane z dużymi jeziorami, naturalnymi dolinami rzecznymi i starymi lasami. Wśród nich znajdują się bieliki, puchacze, żurawie, włochatki, sóweczki, zimorodki, gągoły i nurogęsi.
Dobrymi miejscami do obserwacji ptaków są okolice Jeziora Ostrowieckiego, jeziora Sitno i doliny Płocicznej. Obserwacje najlepiej prowadzić z wyznaczonych pomostów i szlaków, korzystając z lornetki i zachowując ciszę.
Biwakowanie w parku
Nocowanie jest dozwolone wyłącznie na wyznaczonych miejscach biwakowania położonych głównie wzdłuż Drawy. Pola przygotowano tak, aby umożliwiały planowanie kolejnych etapów spływu. Po wykupieniu biletu można rozstawić namiot, a w wyznaczonych punktach także rozpalić ognisko.
Do miejsc biwakowania należą między innymi Drawnik, Barnimie, Bogdanka, Sitnica, Pstrąg i Kamienna. Liczba osób oraz miejsc parkingowych jest ograniczona. Postój kamperów i przyczep kempingowych dopuszczono na miejscu biwakowania Pstrąg, natomiast na pozostałych polach obowiązują bardziej ograniczone zasady postoju.
W 2026 roku nocleg kosztuje 26 zł od osoby w lipcu i sierpniu oraz 18 zł w pozostałych miesiącach. Dostępne są opłaty ulgowe, a dodatkowo płatny jest postój pojazdu, kampera lub przyczepy.
Centrum Edukacji i Turystyki w Drawnie
W Drawnie działa Centrum Edukacji i Turystyki Drawieńskiego Parku Narodowego. Ekspozycja przybliża przyrodę Puszczy Drawskiej, szczególnie życie rzek, jezior i organizmów związanych z wodą.
Według aktualnych informacji centrum jest udostępniane od wtorku do niedzieli, z wyjątkiem dni świątecznych, w godzinach 8:30-15:00. Bilet normalny kosztuje 12 zł, a ulgowy 6 zł. Harmonogram może zmieniać się w związku z wydarzeniami edukacyjnymi, dlatego należy go sprawdzić przed przyjazdem.
Zasady zwiedzania Drawieńskiego Parku Narodowego
Po parku można poruszać się wyłącznie po znakowanych szlakach, ścieżkach i drogach udostępnionych dla danego rodzaju ruchu. Trasy piesze i rowerowe są dostępne od świtu do zmierzchu. Samochody mogą korzystać wyłącznie z dróg wskazanych przez park.
Na terenie parku obowiązuje zakaz wprowadzania psów. Dotyczy to również zwierząt prowadzonych na smyczy. Ograniczenie ma chronić dzikie zwierzęta przed płoszeniem, zapachami, hałasem i możliwością przenoszenia chorób.
Nie wolno schodzić ze szlaków, hałasować, niszczyć roślinności, zbierać grzybów ani rozpalać ognisk poza wyznaczonymi punktami. Grupy zorganizowane prowadzone przez przewodnika niebędącego pracownikiem parku powinny wcześniej zgłosić wycieczkę dyrekcji.
Opłaty w Drawieńskim Parku Narodowym
Park pobiera opłaty za wybrane formy korzystania z jego terenu i infrastruktury. Dotyczy to przede wszystkim spływów Drawą, miejsc biwakowania, wędkowania oraz zwiedzania Centrum Edukacji i Turystyki. Bilety można kupić w punktach informacji turystycznej lub przez internet.
Cenniki i zasady mogą ulec zmianie. Przed każdą wizytą, szczególnie przed spływem albo biwakiem, należy sprawdzić aktualne regulaminy oraz komunikat turystyczny.
Warto wiedzieć
- Drawieński Park Narodowy utworzono 1 maja 1990 roku.
- Park zajmuje obecnie około 11,5 tys. hektarów.
- Leży na terenie trzech województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego i wielkopolskiego.
- Jego głównymi rzekami są Drawa i Płociczna.
- Symbolem parku jest wydra.
- Największym jeziorem jest Jezioro Ostrowieckie.
- Do najciekawszych tras należy ścieżka „Jezioro Ostrowieckie”.
- Spływy Drawą są dozwolone od 1 stycznia do 15 marca oraz od 1 lipca do 31 grudnia.
- W parku można biwakować wyłącznie na wyznaczonych polach.
- Na szlaki nie wolno wprowadzać psów.
- Przed wyjazdem należy sprawdzić komunikat turystyczny i aktualną mapę parku.
Kiedy najlepiej odwiedzić park?
Wiosna jest dobrym okresem na piesze i rowerowe wycieczki oraz obserwowanie budzącej się przyrody. Trzeba jednak pamiętać, że od 16 marca do końca czerwca parkowy odcinek Drawy jest zamknięty dla turystyki wodnej.
Latem rozpoczyna się główny sezon kajakowy. Rzeka jest wtedy najbardziej popularna, a miejsca na polach biwakowych mogą szybko się zapełniać. Jesień sprzyja spokojnym wędrówkom i fotografowaniu kolorowych buczyn, natomiast zimą szlaki są niemal puste, ale mogą być śliskie, podmokłe i częściowo zasypane.
Co zobaczyć w okolicy?
W Drawnie warto zobaczyć rynek, ruiny średniowiecznego zamku oraz Jezioro Dubie. Miejscowość jest także dobrym punktem rozpoczęcia spływów Drawą i wycieczek rowerowych po północnej części Puszczy Drawskiej.
W pobliżu parku znajdują się także Człopa, Tuczno z zamkiem Wedlów-Tuczyńskich, Dobiegniew oraz Krzyż Wielkopolski. Miłośnicy fortyfikacji mogą szukać pozostałości Pozycji Pomorskiej, natomiast osoby zainteresowane zabytkami techniki powinny odwiedzić okolice elektrowni wodnej Kamienna.
Dlaczego warto odwiedzić Drawieński Park Narodowy?
Drawieński Park Narodowy pozwala zobaczyć fragment Polski, w którym woda i las tworzą niemal nierozerwalną całość. Drawa, Płociczna, śródleśne jeziora, torfowiska i stare buczyny zapewniają warunki życia wielu rzadkim gatunkom, a jednocześnie tworzą niezwykle atrakcyjny krajobraz.
To dobre miejsce zarówno dla kajakarzy, jak i osób szukających spokojnych pieszych lub rowerowych tras. W odróżnieniu od najpopularniejszych polskich parków Drawieński Park Narodowy zachował atmosferę rozległej, słabo zaludnionej puszczy, w której najważniejszymi dźwiękami pozostają szum rzeki, głosy ptaków i wiatr poruszający korony drzew.
