Punkt Widokowy Magdalenka w Malawie - panorama Rzeszowa, Pogórza Dynowskiego i odległych Tatr
Punkt Widokowy Magdalenka w Malawie jest jednym z najpopularniejszych miejsc widokowych w pobliżu Rzeszowa. Na otwartym wzgórzu, położonym na północnym skraju Pogórza Dynowskiego, znajduje się metalowa wieża obserwacyjna, plac zabaw, altana wypoczynkowa oraz zabytkowy kościół św. Marii Magdaleny.
Z wieży można oglądać panoramę Rzeszowa, dolinę Wisłoka, okolice Łańcuta, lotnisko w Jasionce oraz pofałdowany krajobraz Pogórza Dynowskiego. Przy wyjątkowo dobrej przejrzystości powietrza na południowym horyzoncie pojawiają się nawet Tatry, oddalone od Malawy o ponad 150 kilometrów.
Magdalenka jest odpowiednia zarówno na krótki rodzinny wyjazd, jak i na dłuższy spacer lub wycieczkę rowerową. Do wieży nie prowadzi wymagający szlak górski, dlatego atrakcyjna panorama dostępna jest również dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na wielogodzinną wędrówkę.
Wzgórze Magdalenka koło Rzeszowa
Wzgórze św. Marii Magdaleny znajduje się w Malawie, w gminie Krasne, kilka kilometrów na wschód od granic Rzeszowa. W zależności od przyjętego pomiaru jego wysokość określana jest na około 394-399 metrów n.p.m. Jest to jedno z najwyższych i najbardziej rozpoznawalnych wzniesień w najbliższym sąsiedztwie stolicy Podkarpacia.
Magdalenka stanowi północną krawędź Pogórza Dynowskiego. Od zachodu teren opada w stronę Rzeszowa i doliny Wisłoka, natomiast na południu rozpoczynają się kolejne łagodne grzbiety, pola, lasy oraz miejscowości pogórzańskie.
Otwarte położenie wzgórza sprawia, że widok nie ogranicza się wyłącznie do najbliższej okolicy. Panorama obejmuje zarówno gęsto zabudowane tereny miejskie, jak i rolniczy krajobraz Malawy, Woli Rafałowskiej oraz dalszej części Pogórza Dynowskiego.
Wieża widokowa na Magdalence
Główną atrakcją jest nowoczesna, metalowa wieża obserwacyjna. Konstrukcja ma około 15 metrów wysokości, a platforma widokowa znajduje się mniej więcej 12 metrów nad ziemią. Prowadzi na nią około 80 stopni. Na najwyższym poziomie zamontowano urządzenie optyczne ułatwiające obserwowanie odległych elementów krajobrazu.
Wieża ma charakterystyczną, pomarańczowo-czarną konstrukcję i jest dobrze widoczna już podczas zbliżania się do wzgórza. Schody biegną wewnątrz stalowego szkieletu, a kolejne podesty pozwalają zatrzymać się podczas wchodzenia.
Najwyższa platforma jest otwarta, dlatego nie ma na niej całkowitej ochrony przed deszczem, silnym słońcem lub wiatrem. Osoby odczuwające lęk wysokości mogą odczuwać dyskomfort, zwłaszcza na ostatnim odcinku schodów.
Co widać z Punktu Widokowego Magdalenka?
Najbardziej czytelna jest panorama zachodnia i północno-zachodnia. W kierunku zachodnim rozciąga się Rzeszów z wysokimi budynkami, osiedlami mieszkaniowymi, kościelnymi wieżami i obiektami przemysłowymi. Przy dobrej widoczności można obserwować znaczną część miasta oraz rozpoznać przebieg doliny Wisłoka.
Na północy widoczne są równinne tereny prowadzące w stronę lotniska Rzeszów-Jasionka. Z wieży można obserwować samoloty podchodzące do lądowania lub nabierające wysokości po starcie. Ich widoczność zależy od aktualnego kierunku lotów i warunków atmosferycznych.
W kierunku wschodnim otwiera się widok na okolice Łańcuta, a na południu na wzgórza Pogórza Dynowskiego. Warstwowo układające się grzbiety są szczególnie efektowne rano, gdy doliny wypełniają mgły, oraz wieczorem, kiedy zachodzące słońce podkreśla kształt terenu.
Czy z Magdalenki naprawdę widać Tatry?
Tatry są widoczne tylko podczas wyjątkowo przejrzystej pogody. Musi wystąpić odpowiednia wilgotność, brak zamglenia oraz bardzo dobra przejrzystość powietrza na dystansie przekraczającym 150 kilometrów. W takich warunkach na południowo-zachodnim horyzoncie można zauważyć charakterystyczne, ostre sylwetki tatrzańskich szczytów. Regionalne źródła podają odległość około 150-170 kilometrów.
Największe szanse na dalekie obserwacje pojawiają się zazwyczaj:
- podczas chłodnych, suchych dni jesienią i zimą,
- po przejściu frontu atmosferycznego,
- wcześnie rano,
- przy napływie suchego powietrza z północy lub wschodu,
- po intensywnych opadach, które oczyściły atmosferę.
Tatry widziane z Malawy są niewielkie i znajdują się nisko nad horyzontem. Przydatna może być lornetka, aparat z teleobiektywem albo zamontowane na wieży urządzenie obserwacyjne. Nie należy jednak oczekiwać ich podczas każdej wizyty.
Najlepsza pora na odwiedziny
Magdalenka jest atrakcyjna o każdej porze roku, ale wygląd panoramy zmienia się w zależności od pogody i pory dnia.
O poranku można zobaczyć mgły zalegające w obniżeniach terenu. Światło padające od wschodu dobrze oświetla Rzeszów i zachodnią część panoramy. Wieczorem największe wrażenie robi zachód słońca nad miastem, a po zapadnięciu zmroku widoczne są światła Rzeszowa, Łańcuta oraz okolicznych miejscowości.
Jesienią krajobraz tworzą kolorowe lasy Pogórza Dynowskiego. Zimą wzgórze jest bardziej odsłonięte, a przejrzystość powietrza często pozwala dostrzec znacznie dalsze pasma. Latem dobrym momentem na wizytę jest poranek lub późne popołudnie, gdy temperatura jest niższa, a światło łagodniejsze.
Plac zabaw i teren rekreacyjny
U podstawy wieży znajduje się ogólnodostępna strefa rekreacyjna przeznaczona dla dzieci i rodzin. Przygotowano tu między innymi tyrolkę, elementy wspinaczkowe, drabinki oraz urządzenia sprawnościowe. Dostępne są również ławki, stoły i zadaszona altana.
Wieczorne oświetlenie terenu wykorzystuje energię pozyskiwaną przez zamontowane w sąsiedztwie panele słoneczne. Dzięki temu przestrzeń wokół wieży pozostaje czytelna także po zachodzie słońca.
Plac zabaw jest położony na otwartym terenie. W słoneczne dni część urządzeń może się nagrzewać, natomiast przy silnym wietrze na wzgórzu jest wyraźnie chłodniej niż w zabudowanej części Malawy.
Kościół św. Marii Magdaleny
W pobliżu wieży stoi niewielki, biały kościół filialny pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. Otoczona starymi lipami świątynia jest jednym z najcenniejszych zabytków Malawy i ważnym elementem krajobrazu wzgórza.
Obecny murowany kościół ufundował na początku XVIII wieku Jerzy Ignacy Lubomirski, właściciel dóbr rzeszowskich. Narodowy Instytut Dziedzictwa datuje budowlę na 1712-1713 rok. Jest to już trzecia znana świątynia wzniesiona w tym miejscu.
Najstarsza wzmianka o drewnianym kościółku św. Marii Magdaleny pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku. Po zniszczeniu kościoła w Krasnem podczas tatarskiego najazdu wcześniejszą świątynię z Magdalenki przeniesiono do sąsiedniej miejscowości. Kolejną kaplicę rozebrano w 1712 roku, przygotowując teren pod obecną budowlę.
Architektura kościółka
Kościół ma cechy barokowe i został wzniesiony na planie zbliżonym do kwadratu. Jego wysoką bryłę przykrywa dach dwuspadowy zwieńczony smukłą sygnaturką. Elewacje zdobią pilastry i wydatny gzyms, a od strony wejścia znajduje się niewielka, arkadowo otwarta kruchta.
Ściany budowli mają znaczną grubość, a nisko umieszczone okna przypominają otwory strzelnicze. Z tego względu kościółek mógł pełnić również funkcję obserwacyjną i obronną. Jego usytuowanie na najwyższym wzniesieniu okolicy umożliwiało kontrolowanie dróg oraz rozległego terenu.
Wnętrze jest jednoprzestrzenne i nie ma wyraźnie wydzielonego prezbiterium. Znajdują się w nim ołtarz główny z końca XIX wieku, ołtarz Matki Bożej Różańcowej z pierwszej połowy XVIII wieku oraz ołtarz św. Antoniego pochodzący z drugiej połowy XVIII stulecia.
Kościół nie jest stale otwartym muzeum. Na co dzień można swobodnie obejrzeć jego elewację i otoczenie, natomiast możliwość wejścia do wnętrza zależy od nabożeństw lub wcześniejszego uzgodnienia.
Legendy związane z powstaniem świątyni
Z budową kościółka związane są co najmniej dwie lokalne opowieści. Jedna mówi o stadach wilków, które miały zagrażać mieszkańcom Malawy. Podczas zorganizowanego polowania myśliwi zostali otoczeni przez watahę. Właściciel okolicznych lasów miał wtedy przyrzec, że w razie ocalenia wzniesie na wzgórzu kaplicę. Zwierzęta uciekły, a ślubowanie zostało spełnione.
Druga legenda wiąże fundację z Jerzym Ignacym Lubomirskim. Książę miał założyć się, że z okna rzeszowskiego zamku trafi w koguta niesionego na targ. Strzał dosięgnął jednak człowieka. Kościół na Magdalence miał zostać wzniesiony jako forma pokuty i zadośćuczynienia.
Opowieści nie stanowią potwierdzonej relacji historycznej. Są elementem miejscowej tradycji i próbą wyjaśnienia, dlaczego niewielka świątynia powstała na samotnym, oddalonym od centrum wsi wzgórzu.
Odpust św. Marii Magdaleny
Wzgórze od stuleci jest miejscem kultu św. Marii Magdaleny. Dawniej odbywały się tutaj znane w okolicy odpusty i jarmarki, na które przybywali mieszkańcy Rzeszowa oraz pobliskich wsi. Główna uroczystość patronalna związana jest z dniem 22 lipca.
Kościółek jest nadal używany. Według rozkładu parafii w niedziele i święta odbywa się na Magdalence msza, a osobne nabożeństwa organizowane są również podczas odpustu oraz wybranych uroczystości. Godziny mogą ulegać zmianom, dlatego osoby planujące uczestnictwo powinny sprawdzić aktualne ogłoszenia parafialne.
Podczas nabożeństw i odpustu na wzgórzu pojawia się znacznie więcej samochodów i pieszych. Turyści powinni zachowywać ciszę w sąsiedztwie świątyni i nie traktować jej otoczenia wyłącznie jako parku rekreacyjnego.
Droga św. Jakuba Via Regia
Przy kościółku przebiega Droga św. Jakuba Via Regia, oznaczona charakterystycznym symbolem muszli. Jest to część europejskiej sieci szlaków pielgrzymkowych prowadzących do Santiago de Compostela w Hiszpanii. Drogowskaz przy Magdalence informuje, że do celu pozostają 3934 kilometry.
Wzgórze leży również na trasie szlaku turystyczno-historycznego imienia pułkownika Leopolda Lisa-Kuli. Okolica jest odwiedzana przez turystów pieszych i rowerzystów, a regionalne materiały wskazują także powiązanie z siecią tras rowerowych Green Velo.
Dzięki temu Magdalenka może być nie tylko celem krótkiego wyjazdu samochodowego, ale także przystankiem podczas dłuższej wycieczki przez Pogórze Dynowskie i okolice Rzeszowa.
Dojazd i parking
Najprostszy dojazd z Rzeszowa prowadzi drogą krajową nr 94 w kierunku Łańcuta. W Malawie należy skręcić na lokalną drogę prowadzącą w stronę wzgórza św. Marii Magdaleny. Od centrum Rzeszowa jest to około 8-12 kilometrów, zależnie od miejsca rozpoczęcia podróży.
W sąsiedztwie wieży znajduje się ogólnodostępny teren wykorzystywany jako parking. Według aktualnych informacji turystycznych postój i wejście na punkt widokowy są bezpłatne. W pogodne weekendy, podczas zachodu słońca oraz w godzinach nabożeństw liczba odwiedzających może być znacznie większa.
Orientacyjne współrzędne wieży to 50.0127, 22.1292.
Godziny otwarcia i bilety
Wieża jest obiektem plenerowym bez kasy i stałej obsługi. W dostępnych materiałach nie wskazano regularnych godzin otwarcia, a wejście jest bezpłatne. Należy jednak stosować się do oznaczeń umieszczonych na miejscu, ponieważ dostęp może zostać czasowo ograniczony z powodu konserwacji, uszkodzeń albo niebezpiecznej pogody.
Nie należy wchodzić na wieżę podczas burzy, wyładowań atmosferycznych, oblodzenia ani bardzo silnego wiatru. Metalowa konstrukcja stoi na otwartym wzniesieniu, na którym warunki mogą być znacznie trudniejsze niż w zabudowanej części Malawy.
Magdalenka z dziećmi
Połączenie wieży, placu zabaw i otwartego terenu sprawia, że Magdalenka jest dobrym celem rodzinnego wyjazdu. Dzieci mogą korzystać z tyrolki i urządzeń sprawnościowych, a następnie wspólnie z dorosłymi wejść na platformę.
Na schodach najmłodsi powinni pozostawać pod stałym nadzorem. Metalowe stopnie mogą być śliskie po deszczu, podczas mrozu oraz wcześnie rano, gdy osiada na nich rosa.
W bezpośrednim sąsiedztwie placu przebiega droga i znajdują się miejsca postojowe, dlatego dzieci nie powinny samodzielnie oddalać się poza wydzieloną strefę rekreacyjną.
Dostępność dla osób o ograniczonej mobilności
Do podstawy wieży i strefy rekreacyjnej można dotrzeć samochodem, ale sama konstrukcja nie posiada windy. Wejście na platformę wymaga pokonania około 80 metalowych stopni.
Osoby poruszające się na wózkach nie mogą dostać się na najwyższy taras. Część panoramy można jednak oglądać bezpośrednio z otwartego wzgórza, bez konieczności wchodzenia na wieżę.
Warunki nawierzchni wokół placu, kościoła i parkingu mogą zmieniać się po deszczu lub zimą. Osoby wymagające równego, utwardzonego dojścia powinny ocenić sytuację bezpośrednio na miejscu.
Co zabrać?
Podczas krótkiej wizyty przydadzą się:
- kurtka przeciwwiatrowa,
- wygodne obuwie,
- lornetka,
- aparat z obiektywem pozwalającym obserwować dalsze pasma,
- latarka przy planowaniu pobytu po zachodzie słońca,
- zimą rękawiczki i obuwie z dobrą przyczepnością.
Na otwartym wzgórzu wiatr może być odczuwalnie silniejszy niż w Rzeszowie. Zimą i późną jesienią temperatura również może być nieco niższa.
Co zobaczyć w pobliżu?
Wizytę na Magdalence można połączyć ze zwiedzaniem Rzeszowa. W centrum warto zobaczyć rynek z ratuszem, Podziemną Trasę Turystyczną, Zamek Lubomirskich, Aleję Pod Kasztanami oraz multimedialną fontannę.
W kierunku wschodnim znajduje się Łańcut z zespołem zamkowo-parkowym, powozownią, storczykarnią i zabytkową synagogą. Po drodze można odwiedzić również Krasne z kościołem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i pozostałościami historycznego zespołu pałacowo-parkowego.
Miłośnicy spacerów i rowerów mogą kontynuować podróż przez Wolę Rafałowską oraz inne miejscowości Pogórza Dynowskiego.
Ciekawostki o Punkcie Widokowym Magdalenka
- Wzgórze osiąga około 394-399 metrów n.p.m.
- Jest jednym z najwyższych wzniesień w najbliższej okolicy Rzeszowa.
- Wieża ma około 15 metrów wysokości.
- Platforma znajduje się około 12 metrów nad ziemią.
- Na taras prowadzi około 80 stopni.
- Przy dobrej pogodzie można zobaczyć Tatry oddalone o ponad 150 kilometrów.
- Z wieży można obserwować samoloty korzystające z lotniska w Jasionce.
- Przy wieży działa plac zabaw z tyrolką.
- Oświetlenie terenu wykorzystuje energię słoneczną.
- Obecny kościół św. Marii Magdaleny powstał na początku XVIII wieku.
- Jest to trzecia znana świątynia wzniesiona na wzgórzu.
- Budowlę ufundował Jerzy Ignacy Lubomirski.
- Z powstaniem kościoła związane są legendy o wilkach i tragicznym strzale do koguta.
- Kościół mógł pełnić również funkcję obserwacyjną i obronną.
- Przez wzgórze prowadzi Droga św. Jakuba Via Regia.
- Drogowskaz wskazuje odległość 3934 kilometrów do Santiago de Compostela.
Dlaczego warto odwiedzić Magdalenkę?
Punkt Widokowy Magdalenka pozwala zobaczyć rozległy krajobraz Podkarpacia bez konieczności pokonywania wymagającego szlaku. W ciągu kilkunastu minut od opuszczenia Rzeszowa można znaleźć się na otwartym wzgórzu z panoramą miasta, lotniska, Łańcuta i Pogórza Dynowskiego.
Miejsce łączy kilka różnych atrakcji. Wieża zapewnia daleki widok, plac zabaw pozwala dzieciom aktywnie spędzić czas, a zabytkowy kościół przypomina o historii Malawy, Lubomirskich oraz dawnych pielgrzymkach i odpustach.
Największą zaletą jest zmienność krajobrazu. Za dnia można obserwować miasto i samoloty, wieczorem zachód słońca, a po zmroku światła Rzeszowa. Podczas wyjątkowo przejrzystej pogody nad dalszymi wzgórzami pojawiają się Tatry, co czyni Magdalenkę jednym z najbardziej niezwykłych punktów obserwacyjnych w okolicach stolicy Podkarpacia.
