Bazylika archikatedralna św. Jakuba w Szczecinie - gotycki gigant z wieżą widokową nad Odrą
Archikatedra św. Jakuba Apostoła to najważniejsza świątynia Pomorza Zachodniego i jeden z symboli Szczecina. Monumentalna, ceglana budowla góruje nad Starym Miastem i jest widoczna z wielu punktów miasta. Po odbudowie wieża mierzy 110,18 m, co czyni ją drugim najwyższym budynkiem w Szczecinie, a całą świątynię drugą co do wysokości w Polsce - po bazylice w Licheniu (141,5 m). To miejsce, w którym splatają się średniowieczna architektura, burzliwa historia miasta i współczesne atrakcje, takie jak taras widokowy z panoramą Odry.
Najważniejsze informacje
Początki kościoła sięgają XII wieku. Świątynię ufundował w 1187 roku zamożny mieszczanin Beringer z Bambergu, a wzniesiono ją na wzgórzu poza ówczesnymi umocnieniami miasta. W kolejnych stuleciach budowlę wielokrotnie rozbudowywano, aż przybrała formę okazałej gotyckiej świątyni. Kościół jest siedzibą metropolii szczecińsko-kamieńskiej, a w 1983 roku papież Jan Paweł II nadał mu tytuł bazyliki mniejszej.
Archikatedra jest częścią Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Pozostaje czynną świątynią - zwiedzanie powinno odbywać się z poszanowaniem nabożeństw i uroczystości religijnych.
Co warto zobaczyć?
Największą atrakcją dla turystów jest taras widokowy na wieży. Znajduje się na wysokości około 56 m, a dostać się na niego można windą. Taras jest dostępny przez cały rok, a wejście odbywa się wyłącznie windą. Z góry rozciąga się widok na Odrę, port, Wały Chrobrego i dachy Starego Miasta.
Ogromne wrażenie robią organy katedralne zbudowane w 2008 roku. Główna część instrumentu, ważąca około 30 ton, wisi nad nawą bez żadnego podparcia, a przeciwwagę stanowi konstrukcja umieszczona na końcu chóru. Organy mają 10 m wysokości, 66 głosów i 4743 piszczałki - od 11 mm do 10 m długości.
We wnętrzu warto zwrócić uwagę na średniowieczny tryptyk z płaskorzeźbami oraz bogato opracowany krucyfiks z przełomu XV i XVI wieku. Katedra ma 19 kaplic, m.in. kaplicę Matki Bożej Częstochowskiej z neogotyckim wnętrzem, kaplicę Chrztu z XVI-wiecznym tryptykiem oraz kaplicę Najświętszego Sakramentu z ołtarzem z końca XIV wieku.
Ciekawostką jest serce Carla Loewego, XIX-wiecznego kompozytora nazywanego „Schubertem Północy”. Od 1820 roku był on organistą w kościele św. Jakuba, a przed śmiercią polecił złożyć swoje serce w tej świątyni, w której grał przez 43 lata. Urnę z sercem odkryto w jednym z filarów podczas prac remontowych, a następnie złożono z powrotem w tym samym miejscu.
Jak wygląda zwiedzanie?
Wnętrze katedry można oglądać poza godzinami nabożeństw - dostępność zależy od bieżącego życia parafii, ślubów, pogrzebów i koncertów. Wjazd na taras widokowy jest biletowany; aktualne godziny i ceny warto sprawdzić przed wizytą na stronie katedry. Posiadacze Szczecińskiej Karty Turystycznej mogą skorzystać z biletu ulgowego.
Przy złej pogodzie (silny wiatr, burza) wjazd na taras może być wstrzymany. Grupy zorganizowane powinny wcześniej ustalić termin wizyty.
Historia w skrócie
Pierwszy kościół z 1187 roku był najpewniej drewniany. Na przełomie XIII i XIV wieku wzniesiono dwuwieżowy masyw zachodni, a przebudowę prowadzoną przez mistrza Jana Benecke zakończono w 1503 roku - zrezygnowano wówczas z dwóch wież na rzecz jednej. W 1534 roku świątynia przeszła w ręce protestantów.
Po zniszczeniach z XVII wieku świątynia otrzymała barokowe sklepienia, a w latach 1690-1744 bogaty barokowy wystrój z rzeźbioną amboną i ołtarzem sięgającym sklepienia. W 1894 roku wieżę zwieńczono smukłym neogotyckim hełmem o wysokości 119 m.
W 1944 roku bombardowanie poważnie uszkodziło katedrę - zniszczeniu uległ dach korpusu, hełm wieży i północna elewacja, a ucierpiało też wyposażenie. Odbudowa trwała dekady. Ze względu na osłabione mury długo nie odtwarzano hełmu wieży; prace nad nim ruszyły w 2007 roku, a 12 stycznia 2008 roku osadzono strzelisty hełm z punktami widokowymi.
Informacje praktyczne
Charakter obiektu: czynna archikatedra, zabytek gotyku ceglanego, punkt widokowy.
Taras widokowy: wjazd windą, dostępny przez cały rok; bilety i godziny - na stronie katedry (zakładka „Turystyka”).
Wnętrze: zwiedzanie poza nabożeństwami.
Dla grup: termin najlepiej uzgodnić wcześniej z parafią.
Zasady zachowania: podczas liturgii zachowaj ciszę i stosuj się do wskazówek gospodarzy świątyni.
Atrakcje w pobliżu
Katedra leży kilka minut spacerem od Wałów Chrobrego - efektownego tarasu nad Odrą - oraz Zamku Książąt Pomorskich, gdzie można zobaczyć oryginalne XVII-wieczne sarkofagi książęce. Blisko są też Bulwary Nadodrzańskie, Brama Portowa, Ratusz Staromiejski z Muzeum Historii Szczecina oraz Centrum Dialogu Przełomy przy placu Solidarności.
Dlaczego warto odwiedzić?
Archikatedra św. Jakuba łączy wszystko, czego szuka się w zabytkowej świątyni: średniowieczną architekturę, cenne dzieła sztuki, niezwykłą historię i… jeden z najlepszych widoków na Szczecin. Wiszące organy, serce kompozytora ukryte w filarze i panorama Odry z wysokości 56 m sprawiają, że to obowiązkowy punkt każdej wizyty w stolicy Pomorza Zachodniego.
