Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie - arcydzieła sztuki i opowieść o polskiej pamięci
Muzeum Książąt Czartoryskich jest jednym z najważniejszych miejsc na kulturalnej mapie Krakowa. W zabytkowym kompleksie można zobaczyć słynną „Damę z gronostajem” Leonarda da Vinci, obraz Rembrandta, pamiątki narodowe oraz zbiory sztuki i rzemiosła z wielu epok. To zarazem historia kolekcji tworzonej z myślą o ochronie dziedzictwa dawnej Rzeczypospolitej.
Najważniejsze informacje
Muzeum jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie. Tworzą je Pałac Czartoryskich, Klasztorek i dawny Arsenał, połączone w jeden kompleks wystawienniczy. Stałe ekspozycje prowadzą od sztuki starożytnej i średniowiecznej po dzieła nowożytne, pamiątki historyczne oraz dawne militaria.
Największą sławę przyniosła muzeum „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci - jedyny obraz tego artysty znajdujący się w polskich zbiorach. Wizyta pozwala jednak odkryć znacznie szerszą kolekcję, której charakter łączy galerię sztuki z muzeum historycznym.
Co warto zobaczyć?
Najważniejszym dziełem jest portret Cecylii Gallerani, znany jako „Dama z gronostajem”. W Pałacu prezentowany jest także „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta van Rijna, namalowany w 1638 roku. W salach zobaczyć można ponadto malarstwo europejskie, rzeźby, wyroby rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski i rodziną Czartoryskich.
Klasztorek rozwija opowieść o puławskich początkach zbiorów, emigracji rodu i dawnym sposobie prezentowania kolekcji. Wśród eksponatów znajdują się historyczne memorabilia, przedmioty codziennego użytku, medale, grafiki i pamiątki po wybitnych postaciach kultury.
W Arsenale warto zajrzeć do galerii sztuki starożytnej „Źródła”, obejmującej zabytki Egiptu, Grecji, Italii i świata rzymskiego, w tym kartonaż z mumią Asetemachbit z IX wieku p.n.e. Druga część Arsenału prezentuje broń i umundurowanie na wystawie „Broń i Barwa w Dawnej Polsce”.
Jak wygląda zwiedzanie?
Zwiedzanie ma charakter samodzielnej trasy prowadzącej przez historyczne wnętrza i kolejne części kompleksu. Na spokojne poznanie najważniejszych dzieł w Pałacu warto przeznaczyć co najmniej około 1,5-2 godzin, a obejrzenie całego kompleksu wymaga zwykle więcej czasu.
Dostępne są audioprzewodniki, w tym ścieżki w kilku językach, audiodeskrypcja, materiały dla rodzin oraz rozwiązania wspierające osoby o różnych potrzebach. W przestrzeniach muzeum przygotowano m.in. tyflografiki, kopie wybranych obiektów do poznawania dotykiem i materiały sensoryczne.
Historia w skrócie
Początki kolekcji sięgają 1801 roku, gdy księżna Izabela Czartoryska udostępniła w Puławach zbiór pamiątek narodowych i dzieł sztuki. W 1809 roku ukończono tam Dom Gotycki, drugi z ważnych pawilonów związanych z kolekcją.
Po upadku powstania listopadowego zbiory wywieziono do Paryża, gdzie pozostawały pod opieką rodziny Czartoryskich. Dzięki Władysławowi Czartoryskiemu wróciły na ziemie polskie i w 1876 roku zostały udostępnione w Krakowie. Podczas II wojny światowej kolekcję zrabowali niemieccy okupanci; nie odnaleziono m.in. „Portretu młodzieńca” Rafaela. W 2016 roku kolekcję nabył Skarb Państwa, a jej właścicielem jest Muzeum Narodowe w Krakowie.
Informacje praktyczne
Muzeum znajduje się na Starym Mieście, tuż przy Bramie Floriańskiej i Plantach. Ze względu na popularność „Damy z gronostajem” oraz zmienny program wydarzeń warto przed przyjazdem sprawdzić na stronie zarządcy aktualne zasady wejścia, dostępność biletów, godziny otwarcia i zakres udostępnianych wystaw.
Dostępność: odnowione przestrzenie Pałacu, Klasztorka i Arsenału wyposażono w udogodnienia dla osób z potrzebami motorycznymi i sensorycznymi. Osoby potrzebujące szczególnego wsparcia powinny przed wizytą potwierdzić aktualne warunki dostępności wybranej trasy.
Zwiedzanie z dziećmi: muzeum może zainteresować także starsze dzieci i młodzież, zwłaszcza dzięki wątkom dotyczącym Leonarda da Vinci, egipskich zabytków, dawnej broni i zaginięcia obrazu Rafaela.
Atrakcje w pobliżu
Tuż obok znajdują się Brama Floriańska i Barbakan - najważniejsze zachowane elementy średniowiecznych fortyfikacji Krakowa. Kilka minut spaceru dzieli muzeum od Rynku Głównego, Sukiennic i kościoła Mariackiego. Warto także odwiedzić Dom Jana Matejki przy ulicy Floriańskiej, poświęcony życiu i twórczości wybitnego malarza.
Dlaczego warto odwiedzić?
To wyjątkowa okazja, by w jednym miejscu zobaczyć dzieło Leonarda da Vinci, obraz Rembrandta, pamiątki polskiej historii, sztukę starożytną i dawną broń. Muzeum Książąt Czartoryskich nie jest wyłącznie galerią wielkich nazwisk - pokazuje też, jak przez ponad dwa stulecia powstawała kolekcja łącząca europejską sztukę z pamięcią o historii Polski.
