Pałac Radolińskich w Jarocinie - neogotycka rezydencja w sercu parku
Pałac Radolińskich jest jednym z najważniejszych zabytków Jarocina. Neogotycka rezydencja stoi w centrum rozległego parku i mieści dziś Muzeum Regionalne, Bibliotekę Publiczną, szkołę muzyczną oraz Schronisko Młodzieżowe.
Po rewitalizacji pałac ponownie stał się ważnym centrum kulturalnym miasta, łącząc historię rodu Radolińskich z muzealnymi ekspozycjami, edukacją i ofertą dla rodzin.
Historia pałacu
Rezydencję wzniesiono dla Władysława Radolińskiego herbu Leszczyc. Budowę rozpoczęto w 1848 roku według projektu Friedricha Augusta Stülera, jednego z najważniejszych architektów pruskich XIX wieku.
Pierwszy etap ukończono w 1858 roku, natomiast wyposażanie wnętrz trwało jeszcze przez kilka lat.
Pałac powstał w innym miejscu niż wcześniejsza siedziba właścicieli Jarocina. Ślady dawnego zamku zachowały się na kopcu parkowym, gdzie stoi dziś budynek nazywany Skarbczykiem.
Na początku XX wieku rezydencję powiększono. W latach 1910-1911 Hugo von Radolin dobudował skrzydło południowo-wschodnie z prywatnym apartamentem.
Pożar i powojenne losy
W 1917 roku w pałacu wybuchł pożar, który zniszczył dużą część wnętrz, bibliotekę i wyposażenie. Z tego powodu dzisiejsze pomieszczenia nie są kompletnie zachowanym wnętrzem ziemiańskim z XIX wieku.
Po II wojnie światowej pałac przeszedł na własność państwa i pełnił różne funkcje publiczne. W 2008 roku budynek przejęła Gmina Jarocin.
W latach 2020-2021 przeprowadzono remont wnętrz, a w 2022 roku otwarto nowe wystawy muzealne. Rewitalizacja pałacu i otaczającego go parku była częścią większego projektu prowadzonego etapami w latach 2016-2023.
Architektura pałacu
Pałac reprezentuje angielski neogotyk. Jasną bryłę zdobią krenelaże, wieżyczki, ostrołukowe motywy, wykusze oraz kartusze herbowe Radolińskich.
Na elewacji ogrodowej znajduje się zegar słoneczny z łacińską sentencją „sine sole sileo”, czyli „bez słońca milczę”. Przy wejściu warto również odnaleźć herb Leszczyc przedstawiający bróg wsparty na czterech słupach.
Dawne wnętrza reprezentacyjne łączyły różne style historyczne. Znaczna część wystroju została jednak utracona podczas pożaru w 1917 roku.
Muzeum Regionalne
Na parterze działa Muzeum Regionalne w Jarocinie z wystawą poświęconą historii ziemi jarocińskiej.
Ekspozycja przedstawia dzieje miasta i regionu od końca XVIII do XX wieku oraz historię rodziny Radolińskich i samej rezydencji.
Można zobaczyć między innymi:
- fotografie i dokumenty,
- militaria,
- dawne przedmioty codziennego użytku,
- pamiątki mieszkańców,
- zabytki związane z handlem i rzemiosłem,
- zachowane elementy wyposażenia pałacu.
Muzeum opowiada również o powstaniu wielkopolskim, II wojnie światowej i czasach PRL-u. Historia jarocińskich festiwali rockowych prezentowana jest szerzej w osobnym Spichlerzu Polskiego Rocka.
SOWA - nauka przez zabawę
W pałacu działa także Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności SOWA, przygotowana we współpracy z Centrum Nauki Kopernik.
Interaktywne stanowiska pozwalają samodzielnie eksperymentować i poznawać różne zjawiska naukowe. Uzupełnieniem jest Majsternia, w której uczestnicy rozwiązują zadania konstrukcyjne i logiczne.
Dzięki temu pałac może być interesującym celem również dla rodzin z dziećmi.
Biblioteka w pałacu
Część budynku zajmuje Biblioteka Główna Jarocina z wypożyczalnią, czytelnią oraz przestrzeniami przeznaczonymi na spotkania i zajęcia.
Biblioteka działa niezależnie od muzeum i według własnego harmonogramu.
Park Radolińskich
Pałac otacza rozległy park krajobrazowy o powierzchni około 30 hektarów.
Rosną tu okazałe stare drzewa, a alejki prowadzą między polanami, odnowionym amfiteatrem, Skarbczykiem i ruinami późnogotyckiego kościoła św. Ducha.
Projekt parku bywa wiązany z Peterem Josephem Lenném, jednak jego bezpośredni udział nie został jednoznacznie potwierdzony.
Dziś park jest ogólnodostępną przestrzenią spacerową, rekreacyjną i miejscem wydarzeń plenerowych.
Skarbczyk
Skarbczyk stoi na kopcu, na którym znajdował się późnośredniowieczny zamek właścicieli Jarocina.
Obecny budynek wzniesiono w 1894 roku jako archiwum rodzinne Radolińskich. Nie jest więc zachowanym średniowiecznym zamkiem, lecz późniejszą budowlą stojącą w miejscu dawnej siedziby.
Warto obejrzeć go podczas spaceru po parku. Główna wystawa Muzeum Regionalnego znajduje się obecnie w pałacu.
Co warto zobaczyć?
Podczas wizyty warto zwrócić uwagę na:
- neogotycką fasadę i krenelaże,
- kartusze z herbem Leszczyc,
- zegar słoneczny od strony parku,
- zachowane elementy wnętrz,
- wystawę o Radolińskich i historii Jarocina,
- interaktywną Strefę SOWA,
- Skarbczyk,
- ruiny kościoła św. Ducha,
- park i amfiteatr.
Jak wygląda zwiedzanie?
Muzealne wystawy można zwiedzać indywidualnie. Dostępne są również oprowadzania i zajęcia edukacyjne dla grup.
Na wystawę historyczną i obejrzenie wnętrz warto przeznaczyć około 60-90 minut. Wizyta w SOWIE może wydłużyć pobyt o kolejną godzinę.
Spacer po parku ze Skarbczykiem, ruinami kościoła św. Ducha i amfiteatrem zajmuje orientacyjnie 45-90 minut. Na spokojne poznanie całego zespołu warto przeznaczyć około 2-3 godzin.
Pałac z dziećmi
Największą atrakcją dla młodszych odwiedzających jest SOWA z interaktywnymi stanowiskami i Majsternią.
Rodzinną wizytę można połączyć z wystawą historyczną oraz spacerem po parku, gdzie znajdują się ruiny kościoła, Skarbczyk i rozległe tereny zielone.
Informacje praktyczne
Godziny. Muzeum działa od wtorku do niedzieli. Dokładny harmonogram warto sprawdzić przed przyjazdem.
Bilety. Obowiązują bilety normalne, ulgowe i rodzinne. Ceny mogą się zmieniać, dlatego przed wizytą najlepiej sprawdzić aktualny cennik.
Przewodnik. Oprowadzania dla grup wymagają wcześniejszej rezerwacji.
Dostępność. Główna wystawa historyczna znajduje się na parterze. Osoby o ograniczonej mobilności powinny przed wizytą sprawdzić aktualny zakres dostępności pałacu i SOWY.
Parking. Pałac znajduje się w centrum miasta, wewnątrz parku. W najbliższej okolicy dostępne są miejskie miejsca parkingowe, których liczba może być ograniczona podczas dużych wydarzeń.
Atrakcje w pobliżu
Najbardziej naturalnym uzupełnieniem wizyty jest Spichlerz Polskiego Rocka, pokazujący historię jarocińskich festiwali i polskiej muzyki rockowej.
Warto zobaczyć również jarociński rynek i ratusz, ruiny kościoła św. Ducha, Skarbczyk, pomnik Glana oraz murale związane z festiwalami.
Podczas dłuższej wycieczki można odwiedzić także Pałac Adama Mickiewicza w Śmiełowie.
Dlaczego warto odwiedzić Pałac Radolińskich?
Pałac łączy historię wielkopolskiego rodu ziemiańskiego z dziejami Jarocina i współczesną działalnością kulturalną.
Neogotycka architektura, muzealne ekspozycje, interaktywna SOWA i rozległy park sprawiają, że miejsce może zainteresować zarówno miłośników zabytków, jak i rodziny z dziećmi.
Wizyta pokazuje również Jarocin z innej strony niż tylko przez historię muzyki rockowej - jako miasto o znacznie starszej tradycji, związanej z rodem Radolińskich i dziejami Wielkopolski.
