Zamek Książ - monumentalna rezydencja nad wąwozem Pełcznicy
Zamek Książ w Wałbrzychu należy do najważniejszych rezydencji historycznych Dolnego Śląska. Wzniesiony na skalistym wzgórzu nad przełomem Pełcznicy, łączy relikty średniowiecznej warowni, barokowy przepych i neorenesansową architekturę z początku XX wieku.
Najważniejsze informacje
Książ jest rozległym zespołem zamkowo-parkowym związanym przez ponad cztery stulecia z rodem von Hochberg. W czasie wizyty można zobaczyć reprezentacyjne wnętrza, tarasy ogrodowe oraz wybrane ślady wojennej przebudowy obiektu. Osobną atrakcją są podziemia wykute podczas prac prowadzonych w ramach projektu Riese.
Obiekt leży w obrębie Wałbrzycha, w otoczeniu lasów i tras spacerowych prowadzących m.in. w stronę ruin Starego Książa.
Co warto zobaczyć?
Najbardziej efektowną częścią zamku są reprezentacyjne sale barokowe. Wyróżnia się zwłaszcza Sala Maksymiliana - dwukondygnacyjne wnętrze z dekoracją malarską Feliksa Antoniego Schefflera, lustrami, złoceniami i marmoryzacjami. Trasa prowadzi także przez historyczne salony, średniowieczno-renesansową część zamku oraz przestrzenie związane z dziejami Hochbergów i księżnej Daisy.
Warto wyjść na tarasy zamkowe, skąd rozciągają się widoki na bryłę rezydencji, park i zalesiony wąwóz. Dzisiejszy układ tarasów w dużej mierze ukształtował się podczas wielkiej przebudowy z początku XX wieku.
Uzupełnieniem zwiedzania mogą być Podziemia Zamku Książ: półkilometrowy odcinek korytarzy, komór i wybetonowanej hali, położony około 50 metrów pod zamkiem. W parku znajduje się również Mauzoleum Hochbergów - dawna kaplica grobowa rodu, urządzona w XVIII-wiecznym pawilonie widokowym.
Jak wygląda zwiedzanie?
Indywidualni turyści zwiedzają główną trasę zwykle samodzielnie z audioprzewodnikiem. Przejście zamku zajmuje około 90 minut, jednak na pobyt warto przeznaczyć więcej czasu, jeśli planowany jest spacer po tarasach lub połączenie wizyty z innymi obiektami kompleksu.
Podziemia są dostępne wyłącznie z przewodnikiem, w określonych terminach i przy ograniczonej liczbie miejsc. Wejście wymaga dojścia od zabudowań zamkowych oraz pokonania schodów. Trasa nie jest dostępna dla osób poruszających się na wózkach i nie jest przeznaczona dla dzieci poniżej 4. roku życia.
Tarasy i Mauzoleum: ich dostępność ma charakter sezonowy, a zakres udostępnienia może zależeć od pogody, prac organizacyjnych i bieżącej oferty zarządcy.
Historia w skrócie
Murowany zamek powstał w latach 1288-1292 z inicjatywy księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. W kolejnych stuleciach warownię rozbudowywano, a po śmierci Bolka II Małego weszła ona w krąg wpływów Korony Czeskiej.
W 1509 roku Książ przejął Konrad von Hoberg. Ród, który od 1714 roku używał nazwiska Hochberg, uczynił z niego swoją główną siedzibę. Wielka przebudowa barokowa z pierwszej połowy XVIII wieku nadała rezydencji reprezentacyjny charakter i przyniosła m.in. Salę Maksymiliana oraz monumentalny Dziedziniec Honorowy.
Druga wielka modernizacja, prowadzona w latach 1908-1923 za Jana Henryka XV, przyniosła neorenesansowe skrzydła, nową formę tarasów i rozbudowę otoczenia zamku. Z Książem związana była jego żona, Maria Teresa Oliwia Cornwallis-West, znana jako księżna Daisy.
W latach 1943-1945 nazistowska Organizacja Todt prowadziła w zamku prace adaptacyjne i drążyła pod nim tunele. Inwestycję wiąże się z kompleksem Riese, jednak pełne przeznaczenie podziemi nie zostało ostatecznie wyjaśnione.
Informacje praktyczne
Bilety i terminy: przed przyjazdem sprawdź aktualny zakres tras, zasady rezerwacji oraz dostępność podziemi, tarasów i Mauzoleum. Oferta może różnić się zależnie od sezonu i organizowanych wydarzeń.
Przygotowanie do wizyty: do zwiedzania podziemi potrzebne są wygodne, pełne buty oraz cieplejsze okrycie; panuje tam wysoka wilgotność i niska temperatura. Osoby z klaustrofobią, ograniczoną sprawnością ruchową lub problemami krążeniowo-oddechowymi powinny rozważyć rezygnację z tej trasy.
Dostępność: historyczny charakter obiektu oznacza schody i zróżnicowaną nawierzchnię. Przed wizytą osób ze szczególnymi potrzebami warto potwierdzić dostępność wybranej trasy bezpośrednio u zarządcy.
Atrakcje w pobliżu
Z wizytą w Książu dobrze łączą się Palmiarnia w Wałbrzychu, związana z Janem Henrykiem XV i księżną Daisy, oraz Stado Ogierów Książ. W parku można odwiedzić Mauzoleum Hochbergów, a podczas spaceru w okolicy zobaczyć ruiny Starego Książa.
W dalszej części Wałbrzycha warto zaplanować Starą Kopalnię - Centrum Nauki i Sztuki oraz Muzeum Porcelany. Ciekawym kierunkiem na dalszy spacer lub odpoczynek jest także pobliskie Szczawno-Zdrój.
Dlaczego warto odwiedzić?
Książ pozwala w jednym miejscu zobaczyć średniowieczne początki warowni, barokową rezydencję Hochbergów, historię księżnej Daisy i ślady dramatycznych wydarzeń II wojny światowej. Połączenie bogatych wnętrz, ogrodowych tarasów, podziemnej trasy i malowniczego położenia nad Pełcznicą czyni go jednym z najciekawszych celów wycieczki po Dolnym Śląsku.
