Zamek w Zaborze
Zamek w Zaborze, nazywany również Pałacem w Zaborze, jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury rezydencjonalnej województwa lubuskiego. Monumentalna barokowa budowla otoczona jest rozległym parkiem, a jej charakterystycznymi elementami są wieża zegarowa, reprezentacyjny dziedziniec oraz most prowadzący nad suchą fosą. Obiekt należy do najważniejszych zachowanych w Polsce rezydencji inspirowanych barokową architekturą francuską.
Historia zamku
Budowę rezydencji rozpoczęto w 1677 roku z inicjatywy cesarskiego generała Johanna Heinricha von Dünnewalda. Pałac powstał w miejscu wcześniejszej siedziby. Według miejscowej legendy pieniądze na jego budowę miały pochodzić z okupu otrzymanego za tureckiego paszę pojmanego podczas działań wojennych.
W 1744 roku majątek kupił hrabia Fryderyk August von Cosel - nieślubny syn króla Augusta II Mocnego i hrabiny Anny Konstancji Cosel. Po pożarze z 1745 roku zarządził odbudowę i rozbudowę rezydencji. Pałac otrzymał wówczas wieże, bogatszą dekorację elewacji oraz rokokowy wystrój reprezentacyjnych wnętrz.
W następnych latach dobra przechodziły w ręce kolejnych rodów arystokratycznych, między innymi von Schlabrendorffów i von Schönaich-Carolathów. Jedną z ostatnich właścicielek pałacu była Hermina Reuss-Hohenzollern, druga żona byłego cesarza Niemiec Wilhelma II.
Architektura pałacu
Trzykondygnacyjny pałac został zbudowany na planie zbliżonym do podkowy. Jego skrzydła otaczają reprezentacyjny dziedziniec, na który prowadzi ceglany most przerzucony nad suchą fosą.
Uwagę zwracają przede wszystkim:
- wieża zegarowa zwieńczona dekoracyjnym hełmem,
- ozdobny fronton z kartuszem i motywami militarnymi,
- boniowane elewacje i dekoracje sztukatorskie,
- arkadowe przejście w części dziedzińca,
- zabytkowe wnętrza o barokowym i rokokowym wystroju,
- budynki dawnych oficyn otaczające rezydencję.
Obecny wygląd pałacu jest w dużej mierze rezultatem XVIII-wiecznej przebudowy przeprowadzonej po pożarze.
Park pałacowy
Pałac otacza park o powierzchni około 20 hektarów, w którym zachował się starodrzew oraz historyczna oś widokowa prowadząca w kierunku jeziora. Na terenie zespołu znajdują się alejki, rozległe trawniki, fontanna i pozostałości dawnego układu ogrodowego.
Park został poddany rewitalizacji i ponownie udostępniony mieszkańcom oraz turystom. Odnowiono między innymi alejki, uporządkowano zieleń i podkreślono historyczne elementy założenia. Obecnie spacer po parku jest najlepszym sposobem na obejrzenie pałacu i poznanie jego otoczenia.
Obecne przeznaczenie
W pałacu działa Centrum Leczenia Dzieci i Młodzieży. Ze względu na medyczną funkcję budynku wnętrza nie są regularnie udostępniane turystom, a obiekt można zazwyczaj oglądać jedynie z zewnątrz. Podczas wizyty należy zachować ciszę oraz szanować prywatność pacjentów i pracę placówki.
Od czasu do czasu organizowane są spacery historyczne i wydarzenia specjalne, podczas których możliwe jest wejście do wybranych pomieszczeń, na przykład do Sali Kryształowej. Nie są to jednak stałe terminy zwiedzania, dlatego warto wcześniej sprawdzić aktualny program wydarzeń turystycznych w Zaborze i okolicach Zielonej Góry.
Informacje dla zwiedzających
Zamek nie funkcjonuje jako muzeum i nie posiada stałych godzin zwiedzania ani regularnej sprzedaży biletów. Turyści mogą spacerować po udostępnionej części parku i oglądać pałac z zewnątrz. Na spokojny spacer oraz obejrzenie bryły rezydencji warto przeznaczyć około 30-60 minut.
Najlepszym okresem na wizytę jest wiosna, lato lub wczesna jesień, gdy park prezentuje się najbardziej okazale. Zwiedzanie można połączyć z wycieczką po okolicznych winnicach, wizytą w Lubuskim Centrum Winiarstwa lub spacerem nad pobliskie jeziora.
Dlaczego warto odwiedzić?
Zamek w Zaborze warto zobaczyć ze względu na monumentalną barokową architekturę, malowniczy park oraz związki rezydencji z ważnymi postaciami historii Polski i Niemiec. Szczególnie efektownie prezentują się fasada z wieżą zegarową, ceglany most nad suchą fosą i rozległy dziedziniec.
Mimo że wnętrza nie są na co dzień dostępne, obiekt pozostaje interesującym celem krótkiej wycieczki dla miłośników pałaców, historii regionu oraz zabytkowych parków.
