Bateria im. Heliodora Laskowskiego - legendarna twierdza obrońców Helu
Bateria im. Heliodora Laskowskiego, znana również jako Bateria Cyplowa, znajduje się na samym krańcu Półwyspu Helskiego. Była najpotężniejszą baterią artylerii nadbrzeżnej przedwojennej Polski i jednym z najważniejszych elementów obrony polskiego wybrzeża podczas kampanii wrześniowej 1939 roku.
Obiekt składał się z czterech stanowisk ogniowych wyposażonych w nowoczesne armaty Bofors kalibru 152,4 mm. Dzięki dużemu zasięgowi i doskonałemu maskowaniu bateria skutecznie odpierała ataki niemieckiej marynarki wojennej przez ponad miesiąc walk o Hel.
Historia baterii
Początki baterii sięgają 1933 roku, kiedy komandor podporucznik Heliodor Laskowski, szef artylerii Marynarki Wojennej, rozpoczął starania o budowę nowoczesnych umocnień na Helu. Dzięki jego inicjatywie Polska zakupiła w szwedzkiej firmie Bofors cztery nowoczesne działa nadbrzeżne.
Budowę stanowisk zakończono w 1935 roku. Po śmierci Heliodora Laskowskiego bateria otrzymała jego imię jako wyraz uznania dla jego zasług w rozwoju polskiej artylerii nadbrzeżnej.
W czasie kampanii wrześniowej bateria była jednym z najważniejszych punktów oporu Rejonu Umocnionego Hel. Brała udział w walkach z niemieckimi niszczycielami oraz ostrzeliwała pancernik Schleswig-Holstein, który wcześniej rozpoczął atak na Westerplatte.
Bohaterska obrona Helu
Dowódcą baterii był kapitan marynarki Zbigniew Przybyszewski, uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich artylerzystów morskich. Pod jego dowództwem bateria skutecznie wspierała obronę wybrzeża i pozostała aktywna niemal do końca walk na Helu.
Obrońcy Helu skapitulowali dopiero 2 października 1939 roku, należąc do ostatnich polskich żołnierzy walczących podczas kampanii wrześniowej.
Powojenne losy baterii
Po zakończeniu wojny stanowiska zostały przejęte przez Wojsko Polskie i przezbrojone w radzieckie działa B-13 kalibru 130 mm. W późniejszych latach obiekt funkcjonował jako 13. Bateria Artylerii Stałej. Artylerię nadbrzeżną wycofano ostatecznie w latach 70. XX wieku.
Dzięki staraniom pasjonatów historii i Muzeum Obrony Wybrzeża jedno ze stanowisk zostało odrestaurowane i udostępnione zwiedzającym. Obecnie można zobaczyć zachowaną armatę B-13 oraz wystawy poświęcone obrońcom Helu.
Legenda o niewidzialnej baterii
Jedna z najbardziej znanych opowieści związanych z obiektem mówi, że niemieccy marynarze długo nie mogli ustalić dokładnego położenia dział. Dzięki doskonałemu maskowaniu stanowisk bateria wydawała się „niewidzialna”, a jej salwy pojawiały się jakby znikąd.
Według lokalnej legendy niemieccy dowódcy byli przekonani, że na Helu znajduje się znacznie więcej dział, niż było ich w rzeczywistości. Opowieść ta podkreśla skuteczność polskich fortyfikacji i pomysłowość obrońców.
Legenda o duchu kapitana
Wśród mieszkańców Helu można usłyszeć historię o postaci oficera spacerującego nocą w pobliżu dawnych stanowisk ogniowych. Według opowieści jest to duch jednego z obrońców baterii, który nadal pełni wartę nad miejscem swojej służby.
Choć to jedynie lokalna legenda, dodaje ona miejscu wyjątkowego klimatu i tajemniczości.
Ciekawostki
- Bateria była najpotężniejszym stanowiskiem artylerii nadbrzeżnej II Rzeczypospolitej.
- Składała się z czterech armat Bofors kalibru 152,4 mm.
- Działa mogły prowadzić ogień na odległość ponad 20 kilometrów.
- Stanowiska były doskonale zamaskowane w nadmorskim lesie.
- Jeden z bunkrów został odrestaurowany i jest częścią Muzeum Obrony Wybrzeża.
Co warto zobaczyć w okolicy?
Podczas pobytu na Helu warto odwiedzić:
- Hel,
- Muzeum Obrony Wybrzeża,
- Latarnia Morska w Helu,
- Fokarium Stacji Morskiej,
- Muzeum Helu,
- rejon dawnych fortyfikacji Półwyspu Helskiego.
Warto wiedzieć przed wizytą
Gdzie znajduje się bateria?
Obiekt położony jest na Cyplu Helskim i stanowi część systemu fortyfikacji oraz Muzeum Obrony Wybrzeża.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie?
Na zwiedzanie baterii oraz pobliskich fortyfikacji warto przeznaczyć od 1 do 2 godzin.
Dla kogo jest ta atrakcja?
- miłośników historii wojskowości,
- pasjonatów II wojny światowej,
- rodzin z dziećmi,
- fotografów,
- turystów odwiedzających Hel,
- osób zainteresowanych fortyfikacjami.
Dlaczego warto odwiedzić Baterię im. Heliodora Laskowskiego?
Bateria im. Heliodora Laskowskiego to jedno z najważniejszych miejsc pamięci związanych z obroną polskiego wybrzeża w 1939 roku. Potężne stanowiska artyleryjskie, fascynująca historia bohaterów Helu oraz niezwykłe położenie na samym krańcu Polski sprawiają, że jest to obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika historii i militariów.
