Kościół ewangelicki w Sorkwitach
Parafia Ewangelicko-Augsburska jest gospodarzem zabytkowego kościoła ewangelickiego w Sorkwitach, położonego nad jeziorem Gielądzkim. Świątynia należy do najważniejszych zabytków protestanckiego dziedzictwa Mazur i pozostaje jednym z nielicznych wiejskich kościołów ewangelickich w regionie, które zachowały swój historyczny charakter.
Historia świątyni
Pierwsze wzmianki o kościele w Sorkwitach pochodzą z 1470 roku. Początkowo była to skromna budowla w konstrukcji szachulcowej, kryta słomą. Na przełomie XVI i XVII wieku rozebrano stary kościół i rozpoczęto budowę nowej, murowanej świątyni. Wieżę dobudowano w latach 1701-1712, a od połowy XVIII wieku wygląd kościoła praktycznie nie uległ zmianom.
Reformacja dotarła na Mazury w XVI wieku wraz z rozwojem luteranizmu w Prusach Książęcych. Od tego czasu kościół stał się ważnym ośrodkiem życia religijnego mazurskich ewangelików.
Architektura
Kościół reprezentuje architekturę barokową charakterystyczną dla dawnych Mazur. Wzniesiono go z kamienia polnego i cegły na planie prostokąta jako budowlę salową. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe wsparte na czterech parach kolumn. Zachodnią część świątyni dominuje wieża zwieńczona dachem namiotowym.
Prosta bryła i harmonijne proporcje sprawiają, że kościół jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Sorkwit.
Cenne wyposażenie
Największym skarbem świątyni jest późnorenesansowy ołtarz z 1623 roku wykonany przez Krzysztofa Bilicha i Martina Langego. Jego górną część uzupełnił w 1701 roku rzeźbiarz Izaak Riga. Ołtarz przedstawia sceny z życia Chrystusa, w tym Ostatnią Wieczerzę, Golgotę i Wniebowstąpienie.
W kościele zachowały się również:
- barokowa ambona,
- anioł chrzcielny z 1701 roku,
- krucyfiks wykonany przez pastora Jana Riedla,
- loża patronacka,
- zabytkowe organy z XIX wieku,
- historyczne konfesjonały i wyposażenie liturgiczne.
Ostatni wiejski kościół ewangelicki Mazur
Kościół w Sorkwitach bywa określany mianem ostatniego wiejskiego kościoła ewangelickiego na Mazurach, który zachował niemal kompletne historyczne wyposażenie oraz ciągłość funkcjonowania parafii. Stanowi ważne świadectwo kultury i tradycji dawnych Mazurów.
Otoczenie kościoła
Przy świątyni znajduje się pamiątkowy kamień poświęcony lekarzowi Janowi Fryderykowi Goerke, urodzonemu w Sorkwitach twórcy pruskiej służby zdrowia wojskowej. W pobliżu zachował się również dawny cmentarz ewangelicki oraz historyczne założenie pałacowo-parkowe rodziny von Mirbach.
Warto wiedzieć
- Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1470 roku.
- Obecna świątynia powstała na przełomie XVI i XVII wieku.
- Wieżę dobudowano w latach 1701-1712.
- Kościół reprezentuje styl barokowy.
- Zachował cenny ołtarz z 1623 roku.
- Jest siedzibą jednej z najstarszych parafii luterańskich na Mazurach.
- Należy do najcenniejszych zabytków protestanckich regionu.
Kościół ewangelicki w Sorkwitach to wyjątkowy zabytek mazurskiego dziedzictwa kulturowego. Łączy bogatą historię, cenne wyposażenie artystyczne i wielowiekową tradycję luterańską, pozostając jednym z najważniejszych miejsc związanych z historią Mazur.
