Krzywy Las leży w Nowym Czarnowie

Krzywy Las w Nowym Czarnowie - tajemnica wygiętych sosen

Krzywy Las w Nowym Czarnowie to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc przyrodniczych Pomorza Zachodniego. Na niewielkim obszarze rośnie około stu sosen, których pnie tuż nad ziemią gwałtownie wyginają się, tworzą szerokie łuki, a następnie ponownie rosną pionowo. Do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić, kto i w jakim celu uformował drzewa.

Najważniejsze informacje

Krzywy Las znajduje się kilka kilometrów od Gryfina, w pobliżu Elektrowni Dolna Odra. Jest chroniony jako powierzchniowy pomnik przyrody i pozostaje pod zarządem Nadleśnictwa Gryfino.

Najbardziej charakterystyczne sosny mają około 90 lat. Ich pnie wyginają się już na wysokości kilkunastu-kilkudziesięciu centymetrów nad ziemią, a poziome fragmenty niektórych drzew osiągają nawet około 3 metrów długości.

Największe skupisko efektownie wygiętych pni znajduje się w centralnej części chronionego obszaru.

Co warto zobaczyć?

Największą atrakcją są oczywiście krzywe sosny, szczególnie te przypominające ogromne litery „J”.

Warto zwrócić uwagę na powtarzalność ich kształtów. Drzewa zostały posadzone w regularnym układzie, a wiele pni wygina się w podobny sposób. W otaczającym lesie rosną natomiast zwykłe, proste sosny.

Na miejscu znajdują się również tablice edukacyjne przedstawiające historię Krzywego Lasu i najważniejsze hipotezy dotyczące powstania deformacji.

Skąd wzięły się krzywe sosny?

Krzywy Las powstał najprawdopodobniej około 1934 roku.

W 1971 roku dendrolog Eugeniusz Ćwikliński opisał około 400 zdeformowanych sosen rosnących w 22 regularnych rzędach. Tak uporządkowane rozmieszczenie drzew wskazuje, że była to celowo założona uprawa.

Najbardziej prawdopodobna teoria zakłada, że młode sosny zostały celowo mechanicznie uformowane. Po uszkodzeniu lub zmianie kierunku głównego pędu drzewo zaczynało rosnąć poziomo, a później ponownie kierowało się ku górze.

Nie wiadomo jednak, po co wykonywano takie zabiegi. Zakrzywione drewno mogło być przygotowywane dla rzemieślników do wykonywania elementów sań, łodzi, mebli lub innych konstrukcji wymagających naturalnie wygiętych fragmentów.

Brakuje dokumentów pozwalających potwierdzić którąkolwiek z tych możliwości.

Dlaczego Krzywy Las pozostał tajemnicą?

Osoby, które założyły uprawę i znały jej przeznaczenie, nie pozostawiły znanej dokumentacji. II wojna światowa oraz powojenne zmiany ludności na tych terenach mogły dodatkowo spowodować utratę wiedzy o dawnym sposobie prowadzenia drzew.

Teorie mówiące o czołgach, wyjątkowo ciężkim śniegu, polu magnetycznym czy innych zjawiskach naturalnych są znacznie mniej przekonujące niż celowa ingerencja człowieka. Regularność dawnej plantacji i podobny charakter deformacji przemawiają właśnie za takim wyjaśnieniem.

Nowy Krzywy Las

Najstarsze sosny stopniowo obumierają, dlatego rozpoczęto działania mające zachować charakter miejsca dla przyszłych pokoleń.

W pobliżu posadzono młode drzewa, a w lipcu 2026 roku Nadleśnictwo Gryfino rozpoczęło współpracę z naukowcami Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.

Celem jest opracowanie metody mechanicznego formowania młodych sosen tak, aby w przyszłości mogły przypominać drzewa tworzące obecny Krzywy Las. Projekt może również dostarczyć nowych informacji o sposobie, w jaki powstały historyczne krzywizny.

Jak wygląda zwiedzanie?

Krzywy Las jest niewielkim obiektem plenerowym, który zwiedza się samodzielnie.

Nie ma tutaj kasy ani klasycznej trasy muzealnej. Na spokojny spacer, obejrzenie najciekawszych drzew i przeczytanie tablic warto przeznaczyć około 30-45 minut.

Po rewitalizacji przygotowano elementy małej architektury, tablice edukacyjne, oznakowanie oraz wygodniejsze dojście. W sąsiedztwie powstała również nowa droga dojazdowa z miejscami parkingowymi.

Quest „Tajemnice Krzywego Lasu”

Od 2026 roku Krzywy Las można poznawać także podczas bezpłatnej gry terenowej „Tajemnice Krzywego Lasu”.

Trasa ma około 0,6 km i zajmuje około 30 minut. Uczestnicy rozwiązują zagadki dotyczące historii i możliwych przyczyn powstania krzywych sosen. Quest dostępny jest bezpłatnie przez cały rok.

To szczególnie ciekawy sposób zwiedzania dla rodzin z dziećmi.

Informacje praktyczne

Charakter obiektu: powierzchniowy pomnik przyrody i atrakcja plenerowa.

Wstęp: bezpłatny.

Zwiedzanie: samodzielne, przez cały rok.

Czas wizyty: około 30-45 minut; z questem około godziny.

Parking: w ramach rozwoju infrastruktury wykonano nowe miejsca parkingowe i dojście do atrakcji.

Dostępność: główne dojście zostało poprawione, ale nadal jest to teren leśny z miejscami o naturalnej, nierównej nawierzchni.

Bezpieczeństwo: podczas silnego wiatru i burzy nie należy przebywać pod starymi drzewami.

Ochrona drzew: nie wolno siadać ani stawać na wygiętych pniach, wspinać się na drzewa ani uszkadzać kory i gałęzi.

Atrakcje w pobliżu

Gryfino - warto połączyć wizytę ze spacerem nad Odrą i poznaniem miasta.

Taras widokowy w Widuchowej - dobry kolejny punkt wycieczki po Dolinie Dolnej Odry, pozwalający spojrzeć z góry na rozlewiska i początek Międzyodrza.

Krzywy Las warto odwiedzić przede wszystkim dla niezwykłej powtarzalności kształtów starych sosen i nierozwiązanej zagadki ich powstania. To niewielka atrakcja, dlatego nie wymaga wielu godzin zwiedzania, ale jej wygląd jest na tyle charakterystyczny, że trudno pomylić ją z jakimkolwiek innym lasem w Polsce.