Pałac w Sadowicach
Pałac w Sadowicach należy do najcenniejszych rezydencji ziemiańskich w gminie Kąty Wrocławskie. Zespół pałacowo-parkowy znajduje się na zachodnim krańcu miejscowości Sadowice, około 20 km od centrum Wrocławia.
Historia
Pierwsze wzmianki o siedzibie szlacheckiej w tym miejscu pochodzą z 1574 roku. Właścicielem majątku był wówczas Sebald Sauermann. Obecny kształt pałacu związany jest przede wszystkim z przebudową przeprowadzoną w 1798 roku przez Gottloba Albrechta von Saurma, który nadał budowli charakter klasycystyczny.
W pierwszej połowie XIX wieku majątek należał do rodziny von Stosch, natomiast na początku XX wieku przeszedł w ręce Gustava von Johnstona. To za jego czasów pałac został znacząco rozbudowany.
Rozbudowa rezydencji
W latach 1903 i 1914 do głównego korpusu dobudowano boczne skrzydła i pawilony, nadając budowli bardziej reprezentacyjny charakter. W wyniku tych prac pałac uzyskał cechy neobarokowe, zachowując jednocześnie wcześniejsze elementy klasycystyczne.
Architektura
Pałac jest przykładem śląskiej architektury rezydencjonalnej, łączącej elementy klasycyzmu, baroku i neobaroku. Charakterystycznymi elementami są:
- reprezentacyjny portyk kolumnowy,
- symetryczna fasada,
- mansardowy dach,
- rozbudowane skrzydła boczne,
- pozostałości dawnych dekoracji pałacowych.
Park pałacowy
Rezydencję otacza XIX-wieczny park krajobrazowy założony przez rodzinę von Saurma. Na jego terenie znajdują się pozostałości rodzinnego mauzoleum z około 1820 roku oraz liczne stare drzewa. Park stanowi integralną część zespołu pałacowego.
Losy po 1945 roku
Po zakończeniu II wojny światowej pałac został zdewastowany i przez pewien czas pozostawał opuszczony. Pierwszy większy remont przeprowadzono w 1968 roku, a kolejną gruntowną przebudowę wykonano w 1977 roku.
Od drugiej połowy XX wieku obiekt pełni funkcję placówki resocjalizacyjnej podlegającej Ministerstwu Sprawiedliwości. Z tego względu pałac nie jest na co dzień udostępniany do zwiedzania.
Znaczenie zabytkowe
Pałac w Sadowicach jest ważnym przykładem ewolucji śląskiej architektury rezydencjonalnej - od renesansowej siedziby, przez klasycystyczną przebudowę, po neobarokową rozbudowę z początku XX wieku. Wraz z parkiem i dawnym folwarkiem tworzy jeden z najcenniejszych zespołów pałacowych w okolicach Wrocławia.
Warto wiedzieć
- Pierwsza wzmianka o pałacu pochodzi z 1574 roku.
- Klasycystyczna przebudowa miała miejsce w 1798 roku.
- W latach 1903 i 1914 dobudowano skrzydła boczne.
- Ostatnim właścicielem przed 1945 rokiem był Gustav von Johnston.
- Pałac otacza XIX-wieczny park krajobrazowy.
- Obecnie mieści się tu zakład poprawczy.
Pałac w Sadowicach jest interesującym świadectwem historii dolnośląskich majątków ziemskich. Mimo licznych przebudów zachował reprezentacyjny charakter i pozostaje jednym z najbardziej okazałych zespołów pałacowo-parkowych w okolicach Wrocławia.
