Pałac w Trzebiatowie

Pałac w Trzebiatowie

Pałac w Trzebiatowie, nazywany także Pałacem Książęcym lub Pałacem nad Młynówką, stoi na wysokiej skarpie w zakolu dawnego kanału młyńskiego. W jego murach zachowały się pozostałości średniowiecznego klasztoru oraz późniejszych rezydencji renesansowej i barokowej. Obecną formę elewacji budowla otrzymała przede wszystkim podczas dziewiętnastowiecznych przebudów.

Obecnie w pałacu działają Trzebiatowski Ośrodek Kultury, Muzeum Pałacowe, biblioteka oraz Galeria Feininger. W przeciwieństwie do wielu rezydencji regionu obiekt jest regularnie udostępniany turystom i posiada kilka ekspozycji poświęconych historii miasta oraz jego dawnym mieszkańcom.

Największą wartością pałacu jest jego wielowarstwowa historia. W jednym miejscu można poznać dzieje pomorskiego grodu, klasztoru norbertanek, rezydencji książęcej, domu Marii z Czartoryskich Wirtemberskiej oraz kwatery pruskiego generała Gebharda Leberechta von Blüchera.

Od grodu do pałacu

We wczesnym średniowieczu znajdował się tutaj gród książęcy. W XIII wieku miejsce związane było z księżną Anastazją, wdową po księciu pomorskim Bogusławie I. Z jej inicjatywy sprowadzono norbertanki, które pod koniec XIII wieku urządziły klasztor na terenie dawnego grodu i zamku. Relikty średniowiecznych zabudowań zachowały się w murach dzisiejszego pałacu.

Po reformacji klasztor został zlikwidowany, a zabudowania przekształcono w siedzibę zarządu książęcych dóbr. W XVII wieku mieszkała tutaj księżna Zofia, wdowa po jednym z pomorskich Gryfitów.

Po pożarze z 1679 roku rozpoczęto odbudowę rezydencji. Główne prace prowadzono od lat osiemdziesiątych XVII wieku do 1694 roku. Powstał wówczas duży barokowy pałac z korpusem głównym, skrzydłami bocznymi, reprezentacyjnym dziedzińcem i ogrodem położonym nad Regą.

Książęta Wirtemberscy

W XVIII wieku pałac służył między innymi dowódcom miejscowego pułku dragonów. W latach 1785-1790 mieszkali tutaj książę Ludwik Wirtemberski i jego żona Maria z Czartoryskich.

Maria Wirtemberska była córką Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich. Zasłynęła później jako autorka powieści „Malwina, czyli domyślność serca”, zaliczanej do najważniejszych wczesnych polskich powieści o charakterze sentymentalnym i preromantycznym.

Z okresem pobytu Wirtembergów wiąże się rozwój pałacowych ogrodów oraz zmiany wystroju wnętrz. W reprezentacyjnej sieni zachowały się późnobarokowe schody, które należą obecnie do najciekawszych elementów architektonicznych dostępnych podczas zwiedzania.

Generał Blücher

W okresie wojen napoleońskich w pałacu mieściła się kwatera Gebharda Leberechta von Blüchera, pruskiego dowódcy i późniejszego feldmarszałka.

Blücher przeszedł do historii przede wszystkim jako jeden z dowódców armii koalicyjnej podczas bitwy pod Waterloo w 1815 roku. Przybycie jego wojsk na pole bitwy pomogło przesądzić o klęsce Napoleona.

W kolejnych latach pałac przyjmował również innych ważnych gości. W 1822 i 1828 roku nocował tu król Prus Fryderyk Wilhelm III.

Architektura

Pałac ma nieregularny układ będący rezultatem licznych przebudów i częściowej utraty dawnych skrzydeł. Dzisiejsze elewacje reprezentują przede wszystkim późny klasycyzm charakterystyczny dla drugiej i trzeciej ćwierci XIX wieku.

Warto zwrócić uwagę na:

• rozległy korpus pałacu,
• zachowane skrzydła,
• reprezentacyjny dziedziniec,
• późnobarokową klatkę schodową,
• wyeksponowane relikty średniowiecznego klasztoru,
• położenie na skarpie nad dawnym kanałem młyńskim,
• widok pałacu od strony zieleni i Młynówki.

Podczas remontu prowadzonego w latach 1977-1989 wnętrza zostały gruntownie przekształcone na potrzeby ośrodka kultury i biblioteki. Zmieniono dawny układ pomieszczeń, stropy i część historycznego wyposażenia. Z tego powodu pałac należy dziś traktować przede wszystkim jako zabytek o cennej historii i zachowanej strukturze, a nie kompletnie urządzoną rezydencję książęcą.

Muzeum Pałacowe

Muzeum prezentuje historię pałacu, Trzebiatowa i jego mieszkańców. Ekspozycje rozmieszczono w kilku salach, a bilet obejmuje również aktualną wystawę czasową w Galerii Feininger.

Sień Pałacowa

W sieni znajduje się wystawa „Trzebiatów kupiecki”, przypominająca wygląd miasta na początku XX wieku. Fotografie dawnych ulic zestawiono z kolekcją porcelany, fajansu, kamionki i metalowych przedmiotów pochodzących z dawnego Trzebiatowa.

Można tu również zobaczyć herb miasta z gryfem, wykonany około 1901 roku i pochodzący z wieży ratuszowej.

Sala Książęca

Sala Książęca przedstawia najstarszą historię rezydencji i osoby związane z pomorskimi rodami książęcymi.

Ekspozycja obejmuje między innymi:

• rekonstrukcję stroju księżnej Anastazji,
• kopię mapy Pomorza Eilharda Lubinusa z 1618 roku,
• herb Księstwa Pomorskiego,
• fragmenty renesansowych kafli,
• kopię medalu księcia Filipa II,
• zabytki związane z okresem pobytu książąt wirtemberskich.

Galeria Feininger

Galeria prezentuje zmieniające się wystawy malarstwa, grafiki, rzeźby i ceramiki. Jej patronem jest Lyonel Feininger, niemiecko-amerykański artysta związany z Bauhausem, który na początku XX wieku odwiedzał Trzebiatów i uwieczniał miejscową architekturę w swoich pracach. Galeria stanowi część trasy objętej biletem muzealnym.

Co warto zobaczyć?

Podczas wizyty warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• reprezentacyjną sień ze schodami,
• relikty średniowiecznych zabudowań,
• Salę Książęcą,
• wystawę „Trzebiatów kupiecki”,
• Galerię Feininger,
• pamiątki związane z historią miasta,
• dziedziniec pałacowy,
• położenie budynku na skarpie nad Młynówką.

Muzeum posiada również sklepik z regionalnymi publikacjami, ceramiką, pamiątkami związanymi ze słoniem Hansken oraz piernikami norbertańskimi.

Warto wiedzieć

Charakter obiektu

Pałac jest czynnym ośrodkiem kultury, muzeum i biblioteką. Poszczególne sale mogą być czasowo wykorzystywane podczas wystaw, spotkań, koncertów i innych wydarzeń.

Godziny otwarcia w sezonie

Od 15 czerwca do 30 września Muzeum Pałacowe jest otwarte:

Wtorek-sobota: 10:00-18:00
Niedziela-poniedziałek: nieczynne.

Oficjalna strona nie podaje obecnie jednego, całorocznego harmonogramu zwiedzania poza tym okresem. Przed wizytą jesienią, zimą lub wiosną należy sprawdzić aktualny komunikat muzeum.

Ceny biletów

Aktualny cennik opublikowany przez muzeum:

Bilet normalny: 15 zł
Bilet ulgowy: 11 zł
Dzieci do 7. roku życia: wstęp bezpłatny
Bilet rodzinny: 8 zł
Posiadacze Zachodniopomorskiej Karty Rodziny: 8 zł
Audioprzewodnik: 10 zł
Przewodnik dla grupy: 150 zł.

W przypadku biletu rodzinnego oficjalna strona nie wyjaśnia dokładnie sposobu naliczania stawki, dlatego przed zakupem warto sprawdzić zasady w kasie.

Czas zwiedzania

Na obejrzenie ekspozycji warto przeznaczyć około 60-90 minut.

Wizyta połączona ze spacerem po historycznym centrum Trzebiatowa zajmie około 2-3 godzin.

Zwiedzanie z przewodnikiem

Muzeum oferuje odpłatne oprowadzanie dla grup. Przewodnik pomaga uporządkować skomplikowaną historię miejsca i wyjaśnia, które fragmenty pochodzą z okresu klasztornego, barokowego i późniejszych przebudów.

Audioprzewodnik

Na miejscu można wypożyczyć audioprzewodnik. Jest to dobre rozwiązanie dla osób zwiedzających indywidualnie, które chcą poznać historię bez rezerwowania usługi przewodnickiej.

Zwiedzanie z dziećmi

Muzeum może zainteresować dzieci dzięki opowieściom o książętach, zakonnicach, dawnych sklepach, słonicy Hansken oraz lokalnych legendach.

Dla młodszych turystów najbardziej przystępne będą kolorowe stroje, przedmioty codziennego użytku, porcelana, dawne fotografie i pamiątki związane ze Szlakiem Słonia.

Dostępność

Osoby poruszające się na wózkach mogą skorzystać z bocznego wejścia prowadzącego do windy. Dostępne są korytarze i pomieszczenia na parterze, pierwszym piętrze oraz poddaszu.

Dziedziniec jest wyłożony brukiem, natomiast alejki prowadzące do budynku mają utwardzoną nawierzchnię. Przed pałacem znajduje się ogólnodostępny parking z wyznaczonym miejscem dla osoby z niepełnosprawnością. Do budynku można wejść z psem asystującym.

Wózek dziecięcy

Winda ułatwia poruszanie się pomiędzy kondygnacjami. Utrudnieniem może być bruk na dziedzińcu, dlatego wygodniejszy będzie wózek z większymi kołami.

Parking

Przed budynkiem znajduje się ogólnodostępny parking. Liczba miejsc może być ograniczona podczas wydarzeń organizowanych przez ośrodek kultury.

Fotografowanie

Możliwość fotografowania ekspozycji należy sprawdzić przy wejściu. Nie powinno się używać lampy błyskowej przy delikatnych eksponatach ani fotografować wydarzeń i uczestników zajęć bez zgody.

Najlepsza pora na wizytę

Najszersze i jasno określone godziny obowiązują w sezonie od połowy czerwca do końca września.

W wakacyjne weekendy warto przyjść rano, szczególnie gdy w mieście odbywa się Święto Kaszy lub inne duże wydarzenie kulturalne.

Co zobaczyć w pobliżu?

Wizytę w pałacu można połączyć z odwiedzeniem:

• rynku i ratusza,
• kościoła Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny,
• Baszty Kaszanej,
• zachowanych murów miejskich,
• kamienicy ze słoniem wykonanym techniką sgraffita,
• kaplicy Świętego Ducha,
• kaplicy św. Gertrudy,
• mostu nad Regą,
• parku miejskiego.

Pałac dobrze sprawdza się jako początek spaceru po Trzebiatowie, ponieważ muzealne ekspozycje pomagają później rozpoznawać zabytki i historie spotykane na ulicach miasta.

Dlaczego warto odwiedzić?

Pałac w Trzebiatowie warto odwiedzić przede wszystkim dlatego, że przedstawia ponad osiemset lat historii jednego miejsca. Relikty grodu i klasztoru łączą się tu z barokową rezydencją, klasycystycznymi elewacjami oraz współczesnym muzeum.

Atutem jest również przystępna, regionalna ekspozycja. Zamiast rozbudowanej kolekcji przypadkowych dzieł sztuki muzeum opowiada o samym Trzebiatowie, jego mieszkańcach, książętach, kupcach i przemianach miasta.

Na wizytę nie trzeba przeznaczać całego dnia. Około godziny wystarczy na muzeum, a pozostały czas można wykorzystać na spacer po jednym z najlepiej zachowanych historycznych miasteczek Pomorza Zachodniego.