Pustynia Błędowska - Polska Sahara w sercu Jury
Pustynia Błędowska to przyrodniczy i krajobrazowy fenomen na skalę europejską. Rozciągająca się na powierzchni około 33 km², na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Olkuskiej, jest największym w Polsce obszarem występowania piasków śródlądowych. Choć nie powstała w wyniku procesów klimatycznych, lecz działalności człowieka, jej surowy, piaszczysty krajobraz przywodzi na myśl afrykańskie pustkowia - stąd przydomek „Polska Sahara”.
Dzieło człowieka i lodowca
Piaski naniesione zostały tu tysiące lat temu przez lodowiec. Jednak pustynia w obecnym kształcie powstała w średniowieczu w wyniku intensywnej wycinki lasów na potrzeby górnictwa srebra i ołowiu w pobliskim Olkuszu. Odsłonięcie gleby i obniżenie wód gruntowych doprowadziło do uruchomienia procesów eolicznych - wiatr zaczął przesypywać piasek, tworząc wydmy. Legenda mówi jednak co innego: pustynię miał stworzyć diabeł, który lecąc z workiem piasku z Bałtyku, by zasypać kopalnie srebra, zahaczył o wieżę kościoła i rozsypał ładunek.
Punkty widokowe
Pustynię można podziwiać z trzech głównych punktów:
- Róża Wiatrów (Klucze): Najpopularniejszy i najnowocześniejszy punkt. To system drewnianych pomostów i altan na samym środku piasków, idealny na spacer bez zapadania się w piachu. Dostępny dla wózków.
- Czubatka (Klucze): Wzgórze (382 m n.p.m.) oferujące najszerszą panoramę „z góry". Najlepsze miejsce na zachody słońca.
- Dąbrówka (Chechło): Punkt widokowy od strony północnej, z metalową platformą i odsłoniętymi wydmami.
Poligon i plan filmowy
Pustynia przez lata służyła jako poligon wojskowy. Ćwiczyły tu oddziały Afrika Korps przed wyjazdem do Afryki, a także polscy lotnicy. Plenery Błędowa „zagrały” również w ekranizacji „Faraona” Jerzego Kawalerowicza oraz w filmie „W pustyni i w puszczy”.
Warto wiedzieć
- Bilety: Wstęp na Pustynię Błędowską i wszystkie punkty widokowe jest całkowicie bezpłatny.
- Dojazd i Parkingi:
- Do Róży Wiatrów: Wjazd od strony Klucz. Duży, bezpłatny parking leśny znajduje się tuż przy wejściu na kładki. W pogodne weekendy bywa zatłoczony.
- Do Czubatki: Można wjechać samochodem na sam szczyt wzgórza w Kluczach (parking bezpłatny).
- Do Dąbrówki: Dojazd od strony wsi Chechło.
- Psy: Pustynia jest przyjazna psom! To idealne miejsce na wybieganie czworonoga (zalecana smycz, by nie płoszyć dzikiej przyrody).
- Gastronomia: Przy Róży Wiatrów w sezonie (i ciepłe weekendy) stacjonują food trucki z lodami, goframi i kawą (pustynna oaza!).
- Pogoda: Na otwartej przestrzeni piasek latem mocno się nagrzewa, a cienia jest jak na lekarstwo. Koniecznie weź wodę, nakrycie głowy i krem z filtrem.
- Szlak Pustynny: Przez pustynię przebiega żółty szlak turystyczny łączący Błędów z Kluczami.
- Dla dzieci: Róża Wiatrów jest dostępna dla wózków dziecięcych (drewniane molo). Spacer po samym piasku z wózkiem jest niemożliwy.
