Zamek Bolków

Zamek Bolków - gotycka warownia książąt świdnicko-jaworskich

Zamek Bolków góruje nad historycznym centrum miasta i doliną Nysy Szalonej. Kamienna warownia rozwijana przez książąt świdnicko-jaworskich zachowała rozbudowany system murów, bram, dziedzińców i bastei, a jej najbardziej charakterystycznym elementem jest niezwykła wieża dziobowa.

Obiekt funkcjonuje dziś jako Muzeum Zamek Bolków - oddział Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze. Oprócz ruin można zwiedzać ekspozycje znajdujące się w renesansowym Domu Niewiast.

Co warto zobaczyć?

Największą atrakcją zamku jest jego zachowana architektura obronna.

Podczas zwiedzania warto zobaczyć:

• wieżę dziobową,
• zamek górny,
• dawne skrzydła mieszkalne,
• bramy i dziedzińce,
• pozostałości renesansowych fortyfikacji,
• Dom Niewiast,
• wystawy poświęcone historii zamku i księstwa świdnicko-jaworskiego.

Wieża dziobowa

Wieża ma około 25 metrów wysokości i charakterystyczny plan koła przechodzącego z jednej strony w ostre zakończenie. Taki kształt zwiększał odporność konstrukcji i miał utrudniać bezpośrednie trafienie pociskami od strony spodziewanego ataku.

Według Muzeum Zamek Bolków jest to jedyny zachowany w Polsce przykład średniowiecznej wieży dziobowej tego typu.

Na jej szczycie znajduje się taras widokowy. Można z niego oglądać Bolków, dolinę Nysy Szalonej oraz okoliczne pasma Sudetów. Wejście prowadzi wąskimi i miejscami stromymi schodami.

Najstarsze drewniane okno?

Jedną z ciekawostek zamku jest zachowana średniowieczna konstrukcja okienna. Badania dendrochronologiczne wykazały, że wykorzystane w niej drewno pochodzi z lat 1289-1290.

Muzeum przedstawia zabytek jako najstarsze zachowane drewniane okno w Polsce. Jest to wyjątkowy przykład średniowiecznej stolarki, który dobrze pokazuje, jak wiele oryginalnej substancji zachowało się w murach Bolkowa.

Jak wygląda zwiedzanie?

Zamek można zwiedzać indywidualnie. Trasa prowadzi przez kolejne dziedzińce, ruiny zabudowań mieszkalnych, system fortyfikacji i część muzealną w Domu Niewiast.

Na spokojne obejrzenie zamku, wejście na wieżę i zwiedzenie wystaw warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin.

W Domu Niewiast znajduje się stała ekspozycja poświęcona budownictwu obronnemu księstwa świdnicko-jaworskiego. Prezentowane są między innymi makiety pozwalające prześledzić rozwój Zamku Bolków i pobliskiego Zamku Świny. Na parterze organizowane są również wystawy czasowe.

Historia w skrócie

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1277 roku. Dokument Bolesława II Rogatki określał go jako castro nostro - „nasz zamek”.

Rozwój gotyckiej warowni związany jest przede wszystkim z jego synem, Bolkiem I Surowym. Wzniesiono wówczas potężne kamienne mury, budynki mieszkalne i wieżę dziobową.

Zamek rozwijali później Bernard Świdnicki oraz Bolko II Mały, ostatni niezależny książę świdnicko-jaworski. Po śmierci jego żony Agnieszki Habsburżanki w 1392 roku księstwo przeszło pod władzę Korony Czeskiej.

Warownia oparła się między innymi oblężeniom w okresie wojen husyckich. Zdobyta została w 1463 roku przez wojska Jerzego z Podiebradów.

Renesansowa rozbudowa

W XVI wieku średniowieczny zamek dostosowano do nowych sposobów prowadzenia wojny.

W 1540 roku rozpoczęto przebudowę kierowaną przez architekta Jakuba Parra. Powstały nowe linie fortyfikacji, basteje przystosowane do broni palnej oraz kolejne dziedzińce.

Z tego okresu pochodzi również Dom Niewiast, który jest obecnie główną przestrzenią wystawienniczą muzeum.

Od twierdzy do ruin

Podczas wojny trzydziestoletniej zamek został poważnie uszkodzony. W 1646 roku zdobyły go wojska szwedzkie.

Na początku XVIII wieku obiekt kupili cystersi z Krzeszowa. Po sekularyzacji klasztoru przeszedł na własność państwa pruskiego i stopniowo popadał w ruinę.

Prace zabezpieczające rozpoczęto na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie zamek jest zachowywany jako historyczna ruina i obiekt muzealny.

Legenda o tunelu do Zamku Świny

Jedna z miejscowych opowieści mówi o podziemnym tunelu prowadzącym z Bolkowa do pobliskiego Zamku Świny.

Nie odnaleziono jednak dowodów archeologicznych potwierdzających istnienie takiego przejścia. Historię należy więc traktować jako lokalną legendę, której powstaniu sprzyja niewielka odległość pomiędzy oboma zamkami.

Informacje praktyczne

Warunki na trasie
Zamek znajduje się na stromym wzgórzu. Od strony parkingu prowadzi do niego brukowana droga pod górę, a wewnątrz występują nierówne dziedzińce, kamienne i drewniane schody oraz wąskie przejścia.

Dostępność
Możliwości przystosowania zabytkowej warowni do potrzeb osób poruszających się na wózkach są bardzo ograniczone. Metalowa rampa umożliwia dostęp do parteru Domu Niewiast, ale wieża dziobowa, pierwsze piętro ekspozycji oraz znaczna część zamku pozostają niedostępne z powodu schodów i nierówności.

Z dziećmi
Wózek dziecięcy może znacznie utrudniać poruszanie się po stromym podejściu, bruku i schodach. Przy najmłodszych dzieciach praktyczniejsze może być nosidło.

Z psem
Na teren zamku można wejść z psem zgodnie z aktualnymi zasadami muzeum. Zwierzę musi być prowadzone na smyczy i w kagańcu. Do sal wystawowych nie można wprowadzać zwierząt, z wyjątkiem psa przewodnika.

Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia oraz kalendarz wydarzeń, ponieważ duże imprezy mogą czasowo ograniczać standardowe zwiedzanie.

Atrakcje w pobliżu

Wizytę w Bolkowie warto połączyć z poznawaniem innych zabytków okolicy:

• rynek i historyczne centrum Bolkowa,
• Zamek Świny,
• Pałac w Kłaczynie,
• Zamek Niesytno w Płoninie.

Zamek Bolków i Zamek Świny należą do najciekawszych punktów trasy prowadzącej przez średniowieczne warownie tej części Dolnego Śląska.

Dlaczego warto odwiedzić Zamek Bolków?

Zamek Bolków pozwala zobaczyć dobrze zachowany układ średniowiecznej i renesansowej warowni oraz unikatową wieżę dziobową. Widoki z jej szczytu, rozległe mury i muzealne ekspozycje dobrze pokazują znaczenie zamku w historii księstwa świdnicko-jaworskiego.

To szczególnie ciekawy obiekt dla miłośników średniowiecznych zamków, architektury obronnej i historii Dolnego Śląska.