Wawel to nie tylko budowla, to „panteon narodowy”, w którym historia Polski zapisała się w każdym kamieniu i detalu architektonicznym.
Historia i znaczenie polityczne
Pierwsze murowane budowle na wzgórzu powstały już w X wieku.
-
Złoty wiek: Największy rozkwit zamku przypadł na czasy Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta w XVI wieku. Wtedy to zamek przekształcono w jedną z najpiękniejszych renesansowych rezydencji w Europie Środkowej.
-
Upadek i odnowa: Po przeniesieniu stolicy do Warszawy zamek zaczął tracić na znaczeniu, a podczas zaborów został zamieniony przez Austriaków na koszary. Dopiero na początku XX wieku rozpoczęto wielką akcję odnowy zamku, finansowaną ze składek społeczeństwa polskiego.
Architektura - Dziedziniec Arkadowy
Sercem renesansowego zamku jest monumentalny dziedziniec arkadowy. Trzy kondygnacje lekkich, smukłych kolumn tworzą przestrzeń o niezwykłej harmonii. Projektantami tej przebudowy byli włoscy mistrzowie: Franciszek Florentczyk oraz Bartłomiej Berrecci.
Najważniejsze wystawy i skarby
Zamek pełni obecnie funkcję muzeum narodowego, w którym udostępniono kilka stałych ekspozycji:
-
Prywatne Apartamenty Królewskie oraz Reprezentacyjne Komnaty: Słyną przede wszystkim z kolekcji arrasów Zygmunta Augusta - gigantycznych tkanin sprowadzonych z Brukseli w XVI wieku. W Sali Poselskiej można zobaczyć słynne Głowy Wawelskie umieszczone w kasetonach sufitu.
-
Skarbiec Koronny i Zbrojownia: Najcenniejszym eksponatem jest Szczerbiec - miecz koronacyjny królów Polski, jedyny zachowany zbiór regaliów królewskich.
-
Wawel Zaginiony: Ekspozycja archeologiczna prezentująca najstarsze budowle wzgórza, w tym rotundę Najświętszej Maryi Panny z X wieku.
Katedra Wawelska
Choć formalnie jest osobną instytucją, Katedra stanowi integralną część kompleksu. To miejsce koronacji i pochówku niemal wszystkich królów Polski, a także bohaterów narodowych i wieszczów. Znajduje się tu słynny Dzwon Zygmunt, który bije tylko podczas najważniejszych wydarzeń państwowych i religijnych.
Legenda o Smoku Wawelskim
U podnóża wzgórza znajduje się Smocza Jama - jaskinia, w której według legendy żył smok, pokonany przez sprytnego szewczyka Skubę. Dziś przed wejściem stoi rzeźba smoka autorstwa Bronisława Chromego, która co kilka minut zionie ogniem.
Znaczenie współczesne
W 1978 roku Wzgórze Wawelskie zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część historycznego centrum Krakowa. Zamek jest nie tylko muzeum, ale też miejscem najważniejszych uroczystości państwowych, m.in. wizyt głow państw i ceremonii o najwyższej randze.
