Zamek Królewski w Łęczycy

Zamek Królewski w Łęczycy - warownia Kazimierza Wielkiego i siedziba diabła Boruty

Zamek Królewski w Łęczycy należy do najważniejszych średniowiecznych zabytków województwa łódzkiego. Ceglaną warownię wzniesiono z inicjatywy Kazimierza Wielkiego, a w kolejnych stuleciach gościli tu polscy monarchowie, odbywały się ważne zjazdy i narady oraz funkcjonowała siedziba starostów.

Obecnie w zamku działa Muzeum w Łęczycy. Jego wystawy łączą historię miasta i regionu z archeologią, etnografią i sztuką ludową. Najbardziej niezwykłą częścią zbiorów jest kolekcja przedstawień diabłów i demonów związana z legendą o Borucie.

Co warto zobaczyć?

Podczas wizyty warto zwrócić uwagę na:

• Wieżę Szlachecką z punktem widokowym,
• zamkowy dziedziniec i mury obronne,
• Dom Nowy z ekspozycjami muzealnymi,
• wystawy historyczne i archeologiczne,
• ekspozycję etnograficzną,
• kolekcję rzeźb przedstawiających diabła Borutę i inne demony ludowych wierzeń.

Z wieży można spojrzeć na historyczną część Łęczycy oraz rozległą, płaską dolinę Bzury.

Historia w skrócie

Zamek został zbudowany z polecenia Kazimierza Wielkiego, najprawdopodobniej w latach 1357-1365. Stanowił część systemu królewskich warowni chroniących ważne miasta i szlaki komunikacyjne.

Wzniesiono go w południowo-wschodniej części średniowiecznej Łęczycy i połączono z miejskim systemem obronnym. Podmokłe otoczenie doliny Bzury dodatkowo utrudniało dostęp do zamku.

Pierwotne założenie obejmowało między innymi Dom Wielki, budynek bramny oraz potężną wieżę obronną, nazywaną dziś Wieżą Szlachecką.

Władysław Jagiełło i wojny z Krzyżakami

Zamek szczególnie często odwiedzał Władysław Jagiełło, który przebywał w Łęczycy aż 36 razy. Przyjeżdżał tu na sądy, zjazdy i narady dotyczące najważniejszych spraw państwa, w tym konfliktów z zakonem krzyżackim.

W 1406 roku Krzyżacy spalili Łęczycę wraz z zamkiem. Warownię szybko odbudowano i już w 1409 roku ponownie gościła króla podczas przygotowań do wojny z zakonem.

Po zwycięstwie pod Grunwaldem w 1410 roku na zamku przetrzymywano część znamienitych jeńców krzyżackich oraz zagranicznych rycerzy walczących po stronie zakonu.

W późniejszych latach przebywali tutaj także Kazimierz Jagiellończyk oraz Zygmunt III Waza.

Renesansowa przebudowa

Po kolejnych pożarach i okresie zaniedbania wielką przebudowę rozpoczął w 1563 roku starosta Jan Lutomierski.

Odnowiono umocnienia, bramę i część istniejących budynków. Najważniejszą nową inwestycją stał się trzykondygnacyjny Dom Nowy, wzniesiony przy zachodnim murze.

Zmiany poprawiły warunki mieszkalne i nadały części zamku bardziej reprezentacyjny charakter.

Potop szwedzki i upadek warowni

W 1655 roku Łęczycę opanowały wojska szwedzkie. Rok później Polacy odzyskali miasto po ciężkim szturmie, podczas którego poważnie ucierpiała również warownia.

Kolejne konflikty XVIII wieku przyniosły następne zniszczenia. W 1788 roku zawalił się budynek bramny, a postępujący stan ruin zmusił władze do przeniesienia przechowywanych na zamku archiwów.

W XIX wieku zamek częściowo rozbierano, wykorzystując cegłę jako materiał budowlany. Proces powstrzymano dopiero dzięki działaniom na rzecz ochrony zabytku.

Odbudowa zamku

Po II wojnie światowej rozpoczęto badania i zabezpieczanie pozostałości warowni.

W 1964 roku ruszyły szeroko zakrojone prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne. Odbudowano między innymi Wieżę Szlachecką, Dom Nowy z budynkiem bramnym oraz część murów obronnych.

Prace zakończono w 1976 roku.

Dzisiejszy wygląd zamku jest więc połączeniem autentycznych średniowiecznych i nowożytnych fragmentów z elementami zrekonstruowanymi w XX wieku.

Muzeum w Łęczycy

Muzeum Ziemi Łęczyckiej rozpoczęło działalność w 1948 roku, a oficjalne otwarcie placówki w wyremontowanym Domu Nowym odbyło się w 1949 roku.

Obecnie ekspozycje przedstawiają archeologię, historię, etnografię oraz sztukę regionu.

W części historycznej można poznać dzieje zamku, miasta, dawnych cechów i konfliktów wojennych. Wystawa etnograficzna pokazuje natomiast tradycyjne wyposażenie wiejskich domów, stroje, dawne rzemiosło i codzienne życie mieszkańców ziemi łęczyckiej.

Diabeł Boruta

Najbardziej znanym bohaterem miejscowego folkloru jest diabeł Boruta, który według legend obrał łęczycki zamek na swoją siedzibę i pilnuje ukrytych w jego podziemiach skarbów.

W opowieściach występuje w wielu wcieleniach. Może pojawiać się jako szlachcic, sowa, topielec, demon błotny lub elegancki fircyk.

Muzeum posiada ponad 400 eksponatów o tematyce demonicznej, tworzących największą tego rodzaju kolekcję muzealną w Polsce.

Na stałej wystawie prezentowanych jest blisko 200 rzeźb, przede wszystkim przedstawiających różne wcielenia Boruty. Towarzyszą im wyobrażenia innych postaci ludowych wierzeń, takich jak południce, strzygi, zmory, czarownice czy błędne ogniki.

Jak wygląda zwiedzanie?

Trasa obejmuje ekspozycje muzealne znajdujące się w zamkowych budynkach oraz możliwość wejścia na Wieżę Szlachecką.

Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć około 1,5 godziny. Osoby szczególnie zainteresowane historią regionu i sztuką ludową mogą spędzić tutaj więcej czasu.

Zamek warto odwiedzić również podczas organizowanych wydarzeń, w tym turniejów rycerskich, koncertów i zajęć historycznych. Ich program zmienia się w ciągu roku.

Zamek z dziećmi

Łęczycki zamek może być bardzo dobrym miejscem dla rodzin. Legendy o Borucie, nietypowe demoniczne rzeźby, średniowieczne mury i możliwość wejścia na wysoką wieżę pomagają zainteresować dzieci historią.

Muzeum prowadzi również lekcje, warsztaty i zabawy nawiązujące do średniowiecza oraz miejscowych tradycji.

Na schodach, gankach i wieży młodsze dzieci powinny pozostawać pod stałym nadzorem dorosłych.

Informacje praktyczne

Godziny i bilety. Muzeum jest otwarte przez większą część roku od wtorku do niedzieli, ale godziny różnią się pomiędzy sezonem turystycznym i pozostałymi miesiącami. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny harmonogram i cennik.

Wieża. Standardowy bilet do Muzeum obejmuje wejście na Wieżę Szlachecką. Możliwe jest również zakupienie biletu wyłącznie na wieżę.

Dzień bezpłatny. Muzeum wyznacza dzień bezpłatnego zwiedzania wystaw stałych. Aktualne zasady najlepiej sprawdzić przed wizytą.

Dostępność. Zamek jest zabytkowym, wielokondygnacyjnym obiektem. Do części ekspozycji prowadzą schody, a zwiedzanie dla osób poruszających się na wózkach jest utrudnione. Wieża nie jest dostępna bez pokonywania schodów.

Atrakcje w pobliżu

Po zwiedzeniu zamku warto przejść na rynek w Łęczycy z klasycystycznym ratuszem oraz zobaczyć zabytkowe świątynie miasta.

Najważniejszym uzupełnieniem wycieczki jest pobliski Tum, gdzie znajduje się monumentalna archikolegiata Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego - jeden z najcenniejszych zabytków romańskich w Polsce.

W sąsiedztwie warto odwiedzić także grodzisko w Tumie oraz Skansen Łęczycka Zagroda Chłopska w Kwiatkówku. Razem z zamkiem tworzą bardzo ciekawą trasę pokazującą historię ziemi łęczyckiej od wczesnego średniowiecza po kulturę tradycyjnej wsi.

Dlaczego warto odwiedzić Zamek Królewski w Łęczycy?

Zamek w Łęczycy łączy historię polskich monarchów i konfliktów z Krzyżakami z wyjątkowo barwnym folklorem regionu. Średniowieczne mury, punkt widokowy na Wieży Szlacheckiej oraz muzealne ekspozycje pozwalają poznać kilka stuleci dziejów miasta.

Najbardziej charakterystyczną atrakcją pozostaje jednak Boruta i niezwykła kolekcja demonicznych rzeźb. Dzięki niej zamek wyróżnia się spośród innych polskich warowni i może zainteresować zarówno miłośników historii, jak i rodziny z dziećmi.