Zamek Królewski w Warszawie

Wzniesiony w XIV wieku, rozbudowany przez Zygmunta III Wazę, został całkowicie zniszczony przez Niemców w 1944 roku. Odbudowany ze składek społecznych w latach 1971-1984, dziś zachwyca barokowymi wnętrzami i bezcennymi zbiorami sztuki. Wpisany na Listę UNESCO.

Zamek Królewski w Warszawie to jeden z najważniejszych zabytków Polski i symbol ciągłości państwowości polskiej. Położony przy Placu Zamkowym, u wejścia na Stare Miasto, przez wieki stanowił centrum władzy królewskiej, a dziś jest jednym z najchętniej odwiedzanych muzeów w kraju.

Historia zamku sięga XIV wieku, kiedy na miejscu obecnej budowli istniał drewniany gród książąt mazowieckich. Wraz z rozwojem Warszawy jako ośrodka władzy książęcej, wzniesiono tu murowaną gotycką warownię:

XIV wiek - powstanie pierwszego murowanego zamku książąt mazowieckich
1526 - włączenie Mazowsza do Korony i przejście zamku na własność królewską
1569 - ustanowienie Warszawy miejscem obrad sejmowych
1596 - przeniesienie stolicy z Krakowa do Warszawy przez Zygmunta III Wazę
XVII wiek - gruntowna rozbudowa w stylu wczesnobarokowym
XVIII wiek - przebudowa wnętrz w stylu klasycystycznym za Stanisława Augusta Poniatowskiego

Zygmunt III Waza, przenosząc stolicę do Warszawy, uczynił zamek główną rezydencją królewską. Monarcha zlecił rozbudowę skromnej dotąd siedziby w okazałą rezydencję godną potęgi Rzeczypospolitej:

Architektura zamku:

Charakterystyczna Wieża Zegarowa z fasadą od strony Placu Zamkowego
Pięcioskrzydłowa budowla wokół dziedzińca
Barokowe elewacje z elementami manieryzmu
Kolumna Zygmunta III Wazy przed zamkiem - pierwszy świecki pomnik w Polsce

Prawdziwy rozkwit kulturalny zamek przeżywał za panowania ostatniego króla - Stanisława Augusta Poniatowskiego. Monarcha-mecenas przekształcił rezydencję w centrum polskiego oświecenia:

Przebudowa wnętrz w duchu klasycyzmu
Gromadzenie bezcennych kolekcji sztuki
Słynne obiady czwartkowe z udziałem literatów i artystów
Tworzenie projektów reform państwowych

W murach zamku rozegrały się jedne z najważniejszych wydarzeń w historii Polski:

Obrady Sejmu Czteroletniego (1788-1792)
Uchwalenie Konstytucji 3 Maja 1791 - pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej ustawy zasadniczej
Posiedzenia Sejmu Wielkiego
Liczne audiencje, bale i uroczystości państwowe

Rozbiory Polski przyniosły kres królewskiej świetności zamku:

1795 - III rozbiór i utrata niepodległości
XIX wiek - zamek siedzibą rosyjskich namiestników
1918 - odzyskanie niepodległości i przywrócenie funkcji reprezentacyjnych
1939-1944 - okupacja niemiecka

Najbardziej tragicznym rozdziałem w dziejach zamku była II wojna światowa. Po upadku Powstania Warszawskiego w październiku 1944 roku Niemcy przystąpili do systematycznego niszczenia Warszawy:

Wrzesień 1939 - pierwsze zniszczenia podczas bombardowań
1944 - rabunek wyposażenia i dzieł sztuki
Grudzień 1944 - wysadzenie zamku przez saperów niemieckich
Całkowita destrukcja - pozostały jedynie zgliszcza i fragmenty fundamentów

Dzięki heroicznym wysiłkom polskich muzealników i konserwatorów udało się uratować część bezcennego wyposażenia:

Obrazy, w tym słynne weduty Canaletta
Elementy wystroju wnętrz
Rzeźby i detale architektoniczne
Arrasy i meble
Dokumentację fotograficzną i pomiarową

Odbudowa zamku stała się narodowym dziełem i symbolem odrodzenia polskiej państwowości:

1971 - decyzja o odbudowie ze składek społecznych
1971-1984 - trwające 13 lat prace rekonstrukcyjne
1974 - odbudowa bryły zewnętrznej
1984 - uroczyste otwarcie odbudowanego zamku
1980 - wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz ze Starym Miastem

Odbudowę finansowała cała Polska i Polonia na świecie. Miliony złotych ze składek obywateli, dary przedmiotów i materiałów budowlanych - zamek stał się symbolem jedności narodowej w trudnych czasach PRL-u.

Dzisiejszy zamek zachwyca pieczołowicie odtworzonymi wnętrzami:

Apartamenty Wielkie:

Sala Wielka (Balowa) - największe pomieszczenie zamku
Sala Tronowa z baldachimem królewskim
Sala Rycerska z portretami polskich władców
Pokój Marmurowy z portretami królów pędzla Marcella Bacciarellego

Apartamenty Królewskie:

Gabinet Canaletta ze słynnymi wedutami Warszawy
Kaplica Wielka
Sypialnia królewska
Gabinety i pokoje prywatne

Sala Senatorska:

Dawna izba obrad Senatu
Miejsce uchwalenia Konstytucji 3 Maja
Imponujące sklepienie i dekoracje

Zbiory Zamku Królewskiego obejmują bezcenne dzieła sztuki:

Weduty Bernarda Bellotta zwanego Canalettem - dokumentujące wygląd XVIII-wiecznej Warszawy
Obrazy Rembrandta, w tym słynny „Uczony przy pulpicie"
Malarstwo polskie i europejskie
Zabytkowe meble i zegary
Rzemiosło artystyczne - porcelana, srebra, tkaniny
Arrasy i gobeliny

Zamek jest obecnie jednym z najważniejszych muzeów w Polsce: