Zamek Piastowski w Gliwicach

Zamek Piastowski w Gliwicach - muzeum historii miasta w dawnym dworze obronnym

Zamek Piastowski należy do najbardziej charakterystycznych zabytków gliwickiego Starego Miasta. Jego ceglane i kamienne mury zachowały fragment średniowiecznego systemu obronnego, który niegdyś otaczał centrum Gliwic.

Nazwa „zamek” jest jednak umowna. Dzisiejsza budowla nie jest potwierdzoną siedzibą średniowiecznego księcia. Powstała przede wszystkim z przekształcenia miejskich fortyfikacji w XVI-wieczny Dwór Cetrycza.

Obecnie działa tutaj oddział Muzeum w Gliwicach z wystawami poświęconymi historii miasta i archeologii regionu.

Co warto zobaczyć?

Podczas wizyty warto zwrócić uwagę zarówno na ekspozycje, jak i na samą architekturę budynku.

Najciekawsze są:

• zachowane fragmenty średniowiecznych murów obronnych,
• dawna baszta włączona w bryłę budynku,
• ekspozycja „Gliwice - miasto wielu kultur”,
• wystawa archeologiczna „Przeszłość powiatu gliwickiego. Vademecum archeologiczne”,
• zabytki pradziejowe i średniowieczne odkryte w regionie,
• szkielet mamuta znalezionego w okolicach Pyskowic,
• szczątki i rekonstrukcja nosorożca włochatego,
• tradycyjna śląska izba, kuchnia i stroje prezentowane w części historycznej.

Muzeum organizuje również wystawy czasowe, warsztaty i wydarzenia edukacyjne.

Jak wygląda zwiedzanie?

Wystawy można oglądać indywidualnie. Grupy mogą wcześniej zamówić przewodnika, lekcję muzealną lub zajęcia edukacyjne.

Na spokojne poznanie ekspozycji warto przeznaczyć około 60-90 minut.

Zamek dobrze sprawdza się jako pierwszy punkt zwiedzania Gliwic, ponieważ muzealne wystawy pozwalają poznać historię miasta przed dalszym spacerem po Starym Mieście.

Zamek Piastowski czy Dwór Cetrycza?

Najstarsze fragmenty budynku pochodzą z połowy XIV wieku i stanowiły część miejskiego systemu obronnego.

W latach 1558-1561 dzierżawca Gliwic Fryderyk Cetrycz wykorzystał dwie baszty oraz łączący je mur do stworzenia mieszkalno-obronnego dworu.

Pomiędzy istniejącymi elementami fortyfikacji wzniesiono ceglany budynek mieszkalny, a część jednej z baszt przystosowano do celów mieszkalnych.

Obiekt jest dzięki temu ciekawym przykładem wykorzystania średniowiecznych fortyfikacji miejskich jako części późniejszej rezydencji.

Kolejne przebudowy

Dwór wielokrotnie zmieniał wygląd i przeznaczenie.

W XVIII wieku przekształcono zachodnią basztę i obniżono część murów obronnych. W połowie XIX wieku rozebrano dawną basztę wschodnią i wzniesiono na jej miejscu nowe skrzydło.

Budynek służył w różnych okresach między innymi jako arsenał, słodownia i więzienie miejskie.

W latach 1952-1961 przeprowadzono gruntowną restaurację i przystosowano obiekt do potrzeb muzeum. Wtedy również podwyższono zachodnią wieżę i nadano jej obecną formę.

Kolejne remonty prowadzono w latach 80. XX wieku, a dużą rewitalizację całego obiektu przeprowadzono w latach 2005-2008.

Skąd nazwa „Zamek Piastowski”?

Przez stulecia obiekt znany był przede wszystkim jako Dwór Cetrycza - po niemiecku Zettritz Hof.

Po 1945 roku zaczęto określać go jako „zameczek”. Nazwę Zamek Piastowski przyjęto w 1983 roku i pod nią funkcjonuje obecnie oddział Muzeum w Gliwicach.

Nazwa nie oznacza jednak, że zachowany budynek był potwierdzoną rezydencją Piastów gliwickich.

„Gliwice - miasto wielu kultur”

Stała wystawa historyczna pokazuje rozwój Gliwic od średniowiecznego miasta otoczonego murami po duży ośrodek przemysłowy.

Ekspozycja przedstawia między innymi:

• zmieniającą się przynależność państwową Gliwic,
• rozwój przemysłu,
• powstania śląskie i plebiscyt,
• podział Górnego Śląska,
• okres nazizmu,
• przemiany po 1945 roku,
• narodową i religijną różnorodność mieszkańców.

Ważną częścią wystawy są dawne fotografie miasta oraz rekonstrukcje tradycyjnej śląskiej izby i kuchni.

Archeologia ziemi gliwickiej

Druga stała ekspozycja prowadzi przez dzieje regionu od schyłku epoki lodowcowej po czasy nowożytne.

Można zobaczyć między innymi pradziejowe narzędzia, naczynia, broń, ozdoby, średniowieczne monety i zabytki pochodzące z lokalnych stanowisk archeologicznych.

Szczególną atrakcją są szczątki wielkich ssaków epoki lodowcowej, w tym szkielet mamuta odkrytego w Pyskowicach oraz nosorożec włochaty związany ze znaleziskami z okolic Dzierżna.

Informacje praktyczne

Charakter obiektu. Zamek Piastowski jest oddziałem Muzeum w Gliwicach i można go zwiedzać przez cały rok.

Godziny. Muzeum jest nieczynne w poniedziałki. Aktualne godziny w pozostałe dni warto sprawdzić przed wizytą.

Bilety. Zwiedzanie jest płatne, z wyjątkiem wyznaczonego dnia bezpłatnego. Aktualny cennik najlepiej sprawdzić przed przyjazdem.

Zwiedzanie. Wystawy można oglądać samodzielnie. Przewodnika oraz zajęcia dla grup należy rezerwować wcześniej.

Czas wizyty. Na wystawy warto przeznaczyć około 60-90 minut.

Dostępność. Przy wejściu można zastosować pochylnię, a od strony parkingu znajduje się platforma. Dla osób poruszających się na wózkach dostępne są jednak tylko pomieszczenia na parterze.

Osoby niesłyszące. Muzeum oferuje Migolinię - usługę zdalnego tłumacza języka migowego wspierającą kontakt z pracownikami recepcji i kasy.

Pies asystujący. Do obiektu można wejść z psem asystującym lub przewodnikiem.

Zamek z dziećmi

Zamek Piastowski może zainteresować dzieci szczególnie dzięki części archeologicznej.

Szkielet mamuta, nosorożec włochaty, dawna broń, monety i przedmioty odkrywane podczas wykopalisk pomagają opowiadać historię regionu w bardziej obrazowy sposób.

Muzeum organizuje również warsztaty, poranki muzealne i zajęcia dla rodzin, których aktualny program warto sprawdzić przed wizytą.

Atrakcje w pobliżu

Zamek znajduje się w obrębie gliwickiego Starego Miasta, dlatego łatwo połączyć jego zwiedzanie ze spacerem po centrum.

W pobliżu warto zobaczyć:

• Rynek w Gliwicach z ratuszem,
• kościół Wszystkich Świętych,
• zachowane fragmenty średniowiecznych murów,
• Willę Caro,
• Palmiarnię Miejską.

Podczas dłuższego pobytu warto odwiedzić również Radiostację Gliwice, Dom Pamięci Żydów Górnośląskich i Oddział Odlewnictwa Artystycznego.

Dlaczego warto odwiedzić Zamek Piastowski?

Zamek Piastowski warto odwiedzić nie tylko jako muzeum historii Gliwic, ale również jako zabytek pokazujący, jak średniowieczne fortyfikacje miejskie były przez kolejne stulecia przebudowywane i przystosowywane do nowych funkcji. Wystawy historyczne i archeologiczne pozwalają poznać dzieje miasta od pradziejów po XX wiek, a położenie przy Starym Mieście sprawia, że jest to bardzo dobry punkt rozpoczęcia zwiedzania Gliwic.