Zamek w Gołuchowie - renesansowa rezydencja przypominająca zamki nad Loarą
Zamek w Gołuchowie należy do najbardziej malowniczych rezydencji w Wielkopolsce. Smukłe wieże, wysokie dachy kryte łupkiem, kamienne balustrady, krużganki i dekoracyjne kominy sprawiają, że budowla przypomina francuskie zamki położone nad Loarą. Jej dzisiejszy wygląd jest rezultatem XIX-wiecznej przebudowy przeprowadzonej z inicjatywy Izabelli z Czartoryskich Działyńskiej, która stworzyła w Gołuchowie prywatne muzeum sztuki.
Rezydencja nie jest jednak wyłącznie romantyczną kreacją z XIX wieku. W jej murach zachowały się fragmenty renesansowego dworu obronnego Leszczyńskich, wzniesionego około 1560 roku. Kolejne pokolenia właścicieli rozbudowywały zamek, przekształcając go z warownej siedziby ziemiańskiej w okazały pałac magnacki, a następnie w jedno z najważniejszych prywatnych muzeów na ziemiach polskich.
Obecnie w zamku działa oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Zwiedzający mogą oglądać historyczne wnętrza, część dawnej kolekcji Izabelli Działyńskiej, starożytne wazy, obrazy, meble, gobeliny oraz dzieła europejskiego rzemiosła artystycznego. Rezydencję otacza rozległy park-arboretum, w którym znajdują się również Muzeum Leśnictwa, mauzoleum Czartoryskich i Pokazowa Zagroda Zwierząt z żubrami.
Zamek nad rzeką Ciemną
Gołuchów leży w południowo-wschodniej Wielkopolsce, pomiędzy Kaliszem i Pleszewem. Zamek stoi nad niewielką rzeką Ciemną, nazywaną także Trzemną, wśród jednego z największych parków krajobrazowych regionu. Woda, dawna fosa i podmokły teren stanowiły niegdyś część systemu obronnego rezydencji.
Obecny zespół obejmuje znacznie więcej niż sam zamek. Na terenie dawnego majątku zachowały się oficyna, powozownia, owczarnia, budynki gospodarcze, dawna kaplica, ogród kwiatowo-ziołowy oraz rozległe założenie parkowe. Dzięki temu podczas jednej wizyty można połączyć zwiedzanie zabytkowych wnętrz, poznawanie historii leśnictwa, spacer dendrologiczny i obserwowanie zwierząt.
Pierwsza siedziba Leszczyńskich
Gołuchów należał do Leszczyńskich od początku XVI wieku. Około 1560 roku Rafał Leszczyński, starosta radziejowski, wojewoda brzesko-kujawski i zwolennik reformacji, wzniósł tutaj renesansowy dwór obronny. Budynek miał plan prostokąta i cztery ośmioboczne wieże ustawione przy narożnikach. Najwyższą kondygnację wyposażono w ganek ze strzelnicami, a całość otaczała fosa.
Najstarsza rezydencja była połączeniem wygodnego domu ziemiańskiego i niewielkiej warowni. Wieże, strzelnice oraz otoczenie wodne zwiększały bezpieczeństwo, natomiast duże pomieszczenia mieszkalne odpowiadały rosnącym wymaganiom jednego z najważniejszych rodów Wielkopolski.
Z budowli Rafała Leszczyńskiego zachowały się przede wszystkim piwnice, fundamenty belwederu oraz dolne partie trzech wież widocznych od strony dziedzińca. Pozostałe fragmenty zostały przekształcone lub włączone w późniejszą rezydencję.
Rozbudowa Wacława Leszczyńskiego
W 1592 roku dobra odziedziczył Wacław Leszczyński, późniejszy kanclerz wielki koronny. Na początku XVII wieku rozbudował niewielki dwór ojca, przekształcając go w reprezentacyjną rezydencję magnacką.
Powstało wówczas skrzydło południowe z arkadowym krużgankiem od strony dziedzińca. Zamek otrzymał bardziej rozbudowany układ mieszkalny, lepiej odpowiadający pozycji właściciela i potrzebom jego dworu. W 1697 roku przy rezydencji wzniesiono kaplicę św. Jana Chrzciciela.
Leszczyńscy pozostawali właścicielami Gołuchowa do końca XVII wieku. Z rodu wywodził się późniejszy król Polski Stanisław Leszczyński, jednak jego związek z tutejszym zamkiem był pośredni - twórcą pierwszej rezydencji był jego przodek, Rafał Leszczyński.
Upadek dawnej rezydencji
Po opuszczeniu Gołuchowa przez Leszczyńskich majątek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Brak regularnych remontów sprawił, że zamek stopniowo niszczał. W pierwszej połowie XIX wieku część zabudowań znajdowała się już w stanie ruiny.
Pozbawione odpowiedniej opieki dachy i stropy ulegały uszkodzeniom, a dawne reprezentacyjne wnętrza traciły wyposażenie. Ocalały jednak grube mury, renesansowe piwnice, część skrzydeł oraz trzy wieże, które później zostały wykorzystane podczas wielkiej przebudowy Działyńskich.
Działyńscy przejmują Gołuchów
W 1853 roku dobra gołuchowskie kupił Tytus Działyński, właściciel Zamku w Kórniku, z przeznaczeniem dla swojego jedynego syna Jana Kantego Działyńskiego. Cztery lata później Jan poślubił Izabellę Czartoryską, córkę księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, przywódcy emigracyjnego środowiska Hôtel Lambert w Paryżu.
Małżonkowie interesowali się historią, archeologią i kolekcjonerstwem. Jan Działyński gromadził między innymi zabytki sztuki antycznej, a Izabella specjalizowała się w przedmiotach średniowiecznych i renesansowych, grafice, malarstwie oraz europejskim rzemiośle artystycznym. Ich zbiory były prezentowane między innymi na Wystawie Starożytności w Krakowie oraz na wystawie światowej w Paryżu w 1868 roku.
Małżeństwo nie należało do szczególnie szczęśliwych i przez znaczną część życia Działyńscy funkcjonowali osobno. Po śmierci Jana w 1880 roku Gołuchów stał się przede wszystkim dziełem Izabelli, która konsekwentnie przekształcała dawną siedzibę Leszczyńskich w muzeum odpowiadające jej własnej wizji.
Izabella z Czartoryskich Działyńska
Izabella Działyńska urodziła się w 1830 roku. Dorastała w środowisku paryskiej emigracji politycznej, otoczona dziełami sztuki i pamiątkami historycznymi zgromadzonymi przez rodzinę Czartoryskich. Była wnuczką Izabeli z Flemingów Czartoryskiej, twórczyni pierwszego polskiego muzeum narodowego w Puławach.
Gołuchowski zamek miał być nie tylko jej rezydencją, lecz także miejscem przechowywania i udostępniania starannie wybranych dzieł sztuki. Izabella nie dążyła do stworzenia zwykłego pałacu mieszkalnego. Chciała, aby architektura, dekoracje oraz kolekcje tworzyły spójną opowieść o kulturze europejskiego średniowiecza i renesansu.
Prace przy zamku prowadziła przez kilkanaście lat. Sprowadziła z Francji architekta Maurycego Augusta Ouradou, rzeźbiarza Karola Biberona oraz malarza Ludwika Breugnota. Przy projektowaniu uczestniczyli również Eugène Viollet-le-Duc i Zygmunt Gorgolewski.
Przebudowa na wzór zamków nad Loarą
Najważniejsze prace przeprowadzono w latach 1872-1885. Zachowano część murów Leszczyńskich, ale przebudowano skrzydło południowe, częściowo rozebrano dawny dwór obronny i wzniesiono nowe skrzydło zachodnie. Nad fosą powstał kamienny most.
Całej budowli nadano kostium francuskiego renesansu. Inspiracją były królewskie zamki nad Loarą, charakterystyczne dla XVI-wiecznej architektury Francji. Gołuchów otrzymał wysokie dachy kryte łupkiem, smukłe kominy, lukarny, kamienne balustrady, wieżyczki i bogatą dekorację rzeźbiarską.
Nie była to jednak wierna kopia jednego francuskiego zamku. Rezydencja stanowi autorskie połączenie dawnych murów Leszczyńskich, XIX-wiecznej architektury historyzmu i oryginalnych detali sprowadzanych z zagranicy. Narodowy Instytut Dziedzictwa określa ją jako dzieło wyjątkowe, niemające bezpośredniego pierwowzoru ani dokładnych naśladownictw.
Autentyczne detale z europejskich zabytków
Izabella kupowała w antykwariatach portale, kominki, fragmenty dekoracji kamieniarskiej i inne elementy pochodzące z Francji, Włoch, Flandrii oraz Niemiec. Część z nich była antyczna, inne powstały w średniowieczu lub XVI wieku.
Elementy te wkomponowano w architekturę i wyposażenie zamku. Dzięki temu wnętrza nie były wyłącznie XIX-wieczną stylizacją. Łączyły nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z autentycznymi dziełami dawnego rzemiosła artystycznego.
Jednym z najbardziej efektownych zabytków jest późnorenesansowy kominek z dekoracją rzeźbiarską, zakupiony przez Izabellę w paryskim antykwariacie w 1878 roku. Wyposażenie poszczególnych sal dobierano zgodnie z ich funkcją i charakterem prezentowanych zbiorów.
Dziedziniec i krużganki
Najbardziej rozpoznawalną częścią zamku jest nieregularny dziedziniec otoczony wieżami oraz arkadowymi krużgankami. Kamienne schody, loggie i galerie umożliwiają komunikację pomiędzy pomieszczeniami, a jednocześnie tworzą reprezentacyjną scenerię przypominającą francuskie rezydencje renesansowe.
Od strony dziedzińca można najlepiej zobaczyć różne fazy budowy. Trzy wieże zachowują dolne partie dawnego dworu Leszczyńskich, natomiast krużganki, dachy, dekoracje okienne i część skrzydeł otrzymały swój obecny wygląd podczas przebudowy Izabelli.
Z krużganków rozciąga się widok na otaczający rezydencję park, dolinę rzeki Ciemnej oraz najbliższe polany. Połączenie architektury z zielenią było jednym z najważniejszych założeń twórców Gołuchowa.
Prywatne muzeum Izabelli Działyńskiej
Po zakończeniu przebudowy wnętrza przeznaczono przede wszystkim na ekspozycję kolekcji. Izabella zgromadziła rzeźby średniowieczne, renesansowe meble, emalie, wyroby z kości słoniowej, tkaniny, obrazy, grafiki, ceramikę oraz przedmioty związane z dawnymi właścicielami zamku.
Szczególnie cenna była kolekcja antyczna tworzona wspólnie z Janem Działyńskim. Jej najważniejszą część stanowiły greckie wazy pochodzące między innymi z wykopalisk prowadzonych w Noli, Kapui i okolicach Neapolu.
Gołuchowskie muzeum było porównywane z Muzeum Czartoryskich w Krakowie, założonym przez brata Izabelli, Władysława Czartoryskiego. Do wybuchu II wojny światowej należało do najważniejszych prywatnych muzeów na ziemiach polskich.
Ordynacja Książąt Czartoryskich
W 1893 roku Izabella ustanowiła Ordynację Książąt Czartoryskich w Gołuchowie. Jej statut gwarantował niepodzielność kolekcji oraz dostępność zbiorów dla publiczności. Właścicielka chciała zabezpieczyć swoje dzieło przed sprzedażą i rozproszeniem po jej śmierci.
Prywatne muzeum działało nieprzerwanie do września 1939 roku. Kolejni ordynaci opiekowali się zamkiem i udostępniali zbiory, realizując wolę założycielki.
Izabella zmarła we Francji w 1899 roku, ale zgodnie ze swoim życzeniem została pochowana w Gołuchowie. Jej grobowiec znajduje się w dawnej kaplicy św. Jana Chrzciciela, przebudowanej na rodzinne mauzoleum.
Mauzoleum Izabelli Działyńskiej
Niewielki budynek dawnej kaplicy stoi na wzniesieniu w parku, w pobliżu oficyny. Nad wejściem umieszczono Pogoń Litewską - herb Czartoryskich, natomiast w jednym z witraży pojawia się również Ogończyk, czyli herb Działyńskich.
Izabellę pochowano tutaj 10 października 1899 roku. Mauzoleum nie jest regularnie udostępniane do zwiedzania, ale można obejrzeć jego elewację podczas spaceru po parku.
Jan Działyński nie spoczywa w Gołuchowie. Jako ostatni przedstawiciel swojego rodu został pochowany w rodzinnej krypcie w kościele w Kórniku.
Rabunek podczas II wojny światowej
Wybuch II wojny światowej oznaczał katastrofę dla gołuchowskiej kolekcji. Niemcy zrabowali i wywieźli zgromadzone dzieła sztuki. Część eksponatów została zniszczona, inne zaginęły albo po wojnie trafiły do różnych muzeów i zbiorów.
Wśród wywiezionych zabytków znajdowało się 259 waz greckich. Ocalała część kolekcji powróciła do Polski ze Związku Radzieckiego w 1956 roku, ale nie została w całości umieszczona w Gołuchowie. Znaczna liczba zabytków trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie, natomiast w zamku prezentowana jest tylko część dawnego zbioru waz.
Proces odzyskiwania i identyfikowania rozproszonych dzieł trwa nadal. Z czasem do Gołuchowa powracają kolejne przedmioty związane z kolekcją Izabelli Działyńskiej.
Muzeum Narodowe w Poznaniu
W 1951 roku zamek został przejęty przez Muzeum Narodowe w Poznaniu. Przeprowadzono kompleksowe prace konserwatorskie, których celem było usunięcie zniszczeń wojennych i powojennych oraz ponowne przystosowanie sal do funkcji muzealnej.
Brakujące wyposażenie uzupełniono zabytkami ze zbiorów poznańskiego muzeum. W salach umieszczono gobeliny, europejskie malarstwo renesansowe, historyczne meble oraz przykłady dawnego rzemiosła artystycznego.
Obecna ekspozycja nie jest pełnym odtworzeniem prywatnego muzeum sprzed 1939 roku. Łączy zachowane i odzyskane zabytki Izabelli Działyńskiej z dziełami dobranymi przez Muzeum Narodowe w Poznaniu tak, aby przywrócić wnętrzom historyczny charakter.
Co można zobaczyć we wnętrzach?
Trasa prowadzi przez trzy kondygnacje zamku. Zwiedzający oglądają reprezentacyjne sale, mniejsze gabinety, krużganki, dawne pomieszczenia mieszkalne oraz wnętrza przygotowane przez Izabellę jako oprawa dla jej kolekcji.
W zamku prezentowane są między innymi:
- starożytne wazy greckie,
- średniowieczne i renesansowe rzeźby,
- obrazy artystów polskich i zachodnioeuropejskich,
- zabytkowe meble,
- gobeliny i tkaniny dekoracyjne,
- kominki, portale i fragmenty dawnej kamieniarki,
- ceramika, szkło i wyroby metalowe,
- pamiątki związane z Leszczyńskimi, Działyńskimi i Czartoryskimi.
Ważnym elementem zwiedzania jest sama architektura. W niektórych salach granica pomiędzy eksponatem a wystrojem wnętrza jest niemal niewidoczna, ponieważ portale, kominki i dekoracje ścienne były częścią kolekcjonerskiej koncepcji Izabelli.
Park-arboretum
Zamek otacza park krajobrazowy o powierzchni ponad 158 hektarów. Jest to największe tego rodzaju założenie w Wielkopolsce. Park ciągnie się wzdłuż około trzykilometrowego odcinka doliny rzeki Ciemnej.
Kompozycję opracowano w stylu angielskim według koncepcji Jana Działyńskiego. Realizował ją ogrodnik Adam Kubaszewski, zatrudniony w Gołuchowie od 1876 roku i związany z majątkiem przez ponad pół wieku.
W parku zachowały się rozległe polany, osie widokowe, stawy, mostki i aleje. Szczególnie cenna jest aleja lipowa posadzona w 1857 roku. Przetrwały również pojedyncze drzewa i fragmenty dawnych szpalerów pochodzące jeszcze z czasów Leszczyńskich.
Inwentaryzacja dendrologiczna wykazała obecność około 80 tysięcy drzew, z których ponad 260 osiągnęło rozmiary pomnikowe. Wstęp do parku-arboretum jest bezpłatny.
Ogród kwiatowo-ziołowy
Jedną z atrakcji parku jest odtworzony ogród kwiatowo-ziołowy. Rosną w nim gatunki ozdobne, użytkowe i lecznicze, a kompozycje rabat zmieniają się wraz z porami roku.
W sezonie 2026 ogród jest otwarty codziennie od 7:00 do 20:00. Wstęp jest bezpłatny. Dostępność może zmienić się po zakończeniu sezonu wegetacyjnego lub podczas prac pielęgnacyjnych.
Oficyna i Muzeum Leśnictwa
W dawnej oficynie zamkowej mieści się obecnie część Muzeum Leśnictwa prowadzonego przez Ośrodek Kultury Leśnej. Budynek, dawniej pełniący funkcję gorzelni, został pod koniec XIX wieku przebudowany na cele mieszkalne i stał się drugim domem Izabelli Działyńskiej.
Ekspozycje muzealne pokazują kulturotwórczą rolę lasu, historię gospodarki leśnej, ochronę przyrody, techniki pracy leśników oraz związki lasu z kulturą i sztuką. Wystawy znajdują się również w powozowni, owczarni i innych historycznych budynkach zespołu.
W 2026 roku Muzeum Leśnictwa jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-16:00, z ostatnim wejściem o 15:15. Poniedziałek pozostaje dniem zamknięcia. Bilet obejmujący wszystkie obiekty kosztuje 25 zł normalnie, 18 zł ulgowo lub 40 zł dla rodziny złożonej z dwojga dorosłych i maksymalnie trojga dzieci.
Pokazowa Zagroda Zwierząt
W kompleksie leśnym przylegającym do parku znajduje się Pokazowa Zagroda Zwierząt. Największą atrakcją są żubry, które sprowadzono do Gołuchowa w 1977 roku. Pierwsze stado tworzyły osobniki pochodzące z hodowli w Smardzewicach i Pszczynie.
Do końca 2024 roku w Gołuchowie hodowano łącznie 128 żubrów, z których 114 urodziło się na miejscu. Oprócz żubrów można oglądać koniki polskie, daniele i dziki.
Zagroda jest czynna codziennie od wschodu do zachodu słońca. Wstęp jest bezpłatny. Dojście od zamku wymaga dłuższego spaceru przez park i kompleks leśny, dlatego podczas planowania wizyty warto uwzględnić dodatkowy czas.
Zwiedzanie Zamku w Gołuchowie
Muzeum znajduje się pod adresem:
ulica Działyńskich 2, 63-322 Gołuchów.
W 2026 roku zamek jest czynny:
- od 1 stycznia do 30 czerwca: od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-16:00,
- od 1 lipca do 31 sierpnia: od wtorku do piątku w godzinach 9:00-16:00, a w soboty i niedziele od 10:00 do 17:00,
- od 1 września do 31 grudnia: od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-16:00,
- w poniedziałki muzeum jest nieczynne.
Od wtorku do piątku ostatnie wejście odbywa się o 15:00. W wakacyjne weekendy można wejść najpóźniej o 16:00. Wejścia rozpoczynają się co pół godziny, a liczba uczestników jest ograniczona do 30 osób.
W dni powszednie grupom towarzyszy opiekun ekspozycji. W wakacyjne weekendy zwiedzanie odbywa się indywidualnie. Przewodnika należy zarezerwować wcześniej telefonicznie lub mailowo.
Ceny biletów w 2026 roku
Aktualny cennik zamku przewiduje:
- bilet normalny - 20 zł,
- bilet ulgowy - 13 zł,
- dzieci i ucząca się młodzież w wieku 7-26 lat - 1 zł,
- dzieci do ukończenia 7. roku życia - wstęp bezpłatny,
- wtorek - wstęp bezpłatny,
- oprowadzanie grupy do 30 osób - 150 zł oraz bilety wstępu.
Bilety są dostępne w kasie oraz w sprzedaży internetowej. Ze względu na ograniczoną liczbę osób wpuszczanych na daną godzinę zakup z wyprzedzeniem może być korzystny w wakacyjne weekendy i dni świąteczne.
Dostępność
Zamek jest budynkiem trzykondygnacyjnym i nie posiada windy. Do głównego wejścia prowadzą schody, a zwiedzanie kolejnych pięter wymaga pokonywania historycznych klatek schodowych.
W budynku nie ma toalety dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Osoby o ograniczonej mobilności powinny przed zakupem biletu skontaktować się z muzeum i ustalić, jaka część trasy będzie dla nich dostępna.
Park oferuje szerokie alejki, ale na jego terenie występują nierówne nawierzchnie, odcinki żwirowe, trawiaste i leśne, mostki oraz niewielkie wzniesienia. Warunki mogą być trudniejsze po intensywnych opadach.
Zamek z dziećmi
Wieże, dziedziniec, krużganki i opowieść o prywatnym muzeum Izabelli Działyńskiej mogą zainteresować starsze dzieci. Muzeum przygotowuje także rodzinne zajęcia, słuchowiska i zagadki pomagające poznawać historię kolekcji.
Dla rodzin szczególnie atrakcyjne jest połączenie zwiedzania zamku ze spacerem do zagrody żubrów. Ośrodek Kultury Leśnej udostępnia również bezpłatną mapę rodzinną z zadaniami dotyczącymi parku, muzeów, zwierząt i najciekawszych drzew.
Na pełną wizytę obejmującą zamek, park, Muzeum Leśnictwa i Pokazową Zagrodę Zwierząt warto przeznaczyć większą część dnia. Samo zwiedzanie wnętrz zajmuje zazwyczaj około godziny.
Co zobaczyć w pobliżu?
Gołuchów jest położony niedaleko Kalisza i Pleszewa, dlatego wizytę można połączyć ze zwiedzaniem południowej Wielkopolski.
W okolicy warto zobaczyć:
- zabytkowe centrum Kalisza,
- katedrę św. Mikołaja i bazylikę św. Józefa w Kaliszu,
- rezerwat archeologiczny na Zawodziu,
- rynek i Muzeum Regionalne w Pleszewie,
- największy w Wielkopolsce głaz narzutowy w pobliżu Gołuchowa,
- zalew w Gołuchowie,
- drewniane kościoły i dawne dwory ziemi kaliskiej.
Ciekawostki o Zamku w Gołuchowie
- Pierwszy renesansowy dwór obronny wzniósł około 1560 roku Rafał Leszczyński.
- Najstarsza budowla miała cztery ośmioboczne wieże i ganek ze strzelnicami.
- Na początku XVII wieku Wacław Leszczyński przekształcił ją w rezydencję magnacką.
- Tytus Działyński kupił Gołuchów w 1853 roku dla swojego syna Jana.
- Jan Działyński poślubił Izabellę Czartoryską w 1857 roku.
- Zamek przebudowano na wzór francuskich rezydencji nad Loarą.
- W pracach uczestniczyli artyści sprowadzeni z Francji.
- Do dekoracji wykorzystano autentyczne elementy architektoniczne z kilku państw Europy.
- Izabella Działyńska stworzyła w zamku jedno z najważniejszych prywatnych muzeów na ziemiach polskich.
- Najcenniejszą częścią kolekcji był zbiór antycznych waz greckich.
- W 1893 roku właścicielka utworzyła Ordynację Książąt Czartoryskich.
- Izabella została pochowana w dawnej kaplicy na terenie parku.
- Podczas II wojny światowej kolekcję zrabowano i wywieziono.
- Zamek od 1951 roku jest oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu.
- Park ma powierzchnię ponad 158 hektarów.
- Żubry sprowadzono do Gołuchowa w 1977 roku.
- Park i Pokazową Zagrodę Zwierząt można odwiedzać bezpłatnie.
Dlaczego warto odwiedzić Zamek w Gołuchowie?
Zamek w Gołuchowie jest wyjątkowym połączeniem prawdziwej renesansowej rezydencji i XIX-wiecznego muzeum stworzonego według osobistej koncepcji jednej z najważniejszych polskich kolekcjonerek. Nie jest zwykłą rekonstrukcją francuskiego zamku. Pod dekoracyjnym kostiumem inspirowanym Doliną Loary zachowały się mury i wieże dawnej siedziby Leszczyńskich.
Wartością obiektu są również wnętrza. Autentyczne portale, kominki i kamienne dekoracje tworzą oprawę dla waz antycznych, dawnych mebli, malarstwa i europejskiego rzemiosła artystycznego. Zwiedzanie pozwala poznać zarówno historię architektury, jak i losy kolekcji rozproszonej podczas II wojny światowej.
Dodatkową atrakcją jest otoczenie. Rozległy park, muzealne oficyny, ogród ziołowy, mauzoleum oraz zagroda żubrów sprawiają, że Gołuchów nie jest miejscem przeznaczonym jedynie na krótkie obejrzenie zamku. To rozbudowany zespół historyczno-przyrodniczy, w którym bez trudu można spędzić kilka godzin lub cały dzień.




