Zamek w Kruszwicy (województwo kujawsko-pomorskie) to obiekt o ogromnym znaczeniu strategicznym i symbolicznym, będący niemym świadkiem narodzin państwa polskiego.
Historia i fundacja Kazimierza Wielkiego
Murowany zamek został wzniesiony około 1350 roku z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Miał on chronić pogranicze polsko-krzyżackie oraz kontrolować szlak handlowy łączący Wielkopolskę z Kujawami i Mazowszem.
-
Siedziba starostów: Przez wieki zamek był siedzibą starostwa kruszwickiego i ważnym punktem administracyjnym. Gościli tu niemal wszyscy królowie z dynastii Jagiellonów.
-
Potop szwedzki: Kres świetności zamku przyniósł rok 1655. Wojska szwedzkie po zajęciu warowni wycofały się, wysadzając ją w powietrze. Od tego czasu zamek pozostawał w ruinie, a większość cegieł została rozebrana przez Prusaków w XVIII wieku.
Architektura i układ warowni
Pierwotnie zamek posiadał formę regularnego czworoboku otoczonego potężnymi murami obronnymi o wysokości do 11 metrów.
-
Mysia Wieża: To jedyna ocalała część zamku. Jest to wolnostojący stołp (wieża ostatniej obrony) o wysokości 32 metrów. Zbudowana na planie koła wewnątrz i ośmioboku na zewnątrz, co jest rzadkim rozwiązaniem architektonicznym.
-
Mury i baszty: Zamek posiadał dwie wieże w narożnikach północnych oraz bramę wjazdową od strony południowej. Całość była otoczona fosą, do której doprowadzano wodę z jeziora Gopło.
Legenda o królu Popielu
To najbardziej znana polska legenda, która na stałe związała Kruszwicę z literaturą i folklorem. Według podania, okrutny król Popiel, po otruciu swoich stryjów, musiał uciekać przed plagą myszy, które wylęgły się z ciał zmarłych. Schronił się w wieży na wyspie, jednak myszy dopadły go tam i pożarły. Choć obecna wieża powstała kilkaset lat po czasach legendarnych, nazwa „Mysia Wieża” przylgnęła do niej na stałe.
Stan obecny i zwiedzanie
Dzisiaj Mysia Wieża jest udostępniona dla turystów jako doskonały punkt widokowy.
-
Panorama: Ze szczytu wieży rozpościera się widok na Jezioro Gopło (tzw. „Nadgoplański Park Tysiąclecia") oraz historyczną Kruszwicę z romańską kolegiatą.
-
Wystawy: Wewnątrz wieży oraz w jej piwnicach znajdują się ekspozycje archeologiczne prezentujące znaleziska z terenu zamku, w tym dawną broń, naczynia i makiety budowli.
-
Podziemia: U stóp wieży widoczne są zarysy dawnych murów obwodowych oraz fundamenty budynków mieszkalnych, które pozwalają wyobrazić sobie ogrom dawnej warowni.
Zamek w Kruszwicy wraz z pobliską Kolegiatą św. Piotra i Pawła stanowi jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych na Szlaku Piastowskim.
