Zamek w Nowem nad Wisłą to jedna z najlepiej zachowanych i zarazem najbardziej malowniczo położonych warowni krzyżackich na Pomorzu Gdańskim, wznosząca się majestatycznie na wysokiej skarpie nad rzeką Wisłą.
Historia:
Budowa zamku rozpoczęła się na przełomie XIII i XIV wieku (najprawdopodobniej około 1292 roku, a główne prace trwały do około 1350 roku) z inicjatywy Zakonu Krzyżackiego. Był to strategiczny punkt, strzegący przeprawy przez Wisłę i ważny ośrodek administracyjny oraz militarny komturii nowskiej. Pierwotnie zamek składał się z potężnego zamku wysokiego (z kaplicą, kapitularzem, refektarzem i dormitorium), otoczonego czterema przedzamczami. Całość była chroniona grubymi murami, basztami i fosami, czyniąc go jedną z najsilniejszych twierdz krzyżackich.
Po zwycięskim dla Polski II pokoju toruńskim w 1466 roku, zamek przeszedł w ręce Królestwa Polskiego i stał się zamkiem królewskim oraz siedzibą starostów nowskich. W tym okresie był modernizowany i utrzymywany, pełniąc ważną rolę w systemie obronnym Rzeczypospolitej.
Jego świetność zakończył XVII wiek, a zwłaszcza okres Potopu Szwedzkiego. W 1655 roku zamek został poważnie zniszczony w wyniku pożaru i działań wojennych. Od tego czasu systematycznie popadał w ruinę, a w XIX wieku, podobnie jak wiele innych zabytków, był częściowo rozbierany na budulec dla lokalnych mieszkańców. Po II wojnie światowej, przez długie lata, resztki zamku służyły jako mieszkania, magazyny i szkoła, co dodatkowo przyczyniało się do jego degradacji.
Współczesność:
Dopiero w drugiej połowie XX wieku rozpoczęto kompleksowe prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne, które miały na celu zabezpieczenie ruin i przywrócenie zamkowi części jego dawnej świetności. Dziś Zamek w Nowem nad Wisłą to imponujące ruiny z zachowanymi fragmentami murów obronnych, piwnicami, fundamentami dawnych budynków oraz zrekonstruowaną wieżą główną (bergfried), która jest udostępniona dla turystów. Ze szczytu wieży roztacza się malowniczy widok na Wisłę i okolicę.
Obecnie w części zamku mieści się Ośrodek Kultury Zamek w Nowem, który jest aktywnym centrum życia społecznego i kulturalnego. Organizowane są tu wystawy, koncerty, turnieje rycerskie, historyczne inscenizacje i inne wydarzenia, które przyciągają turystów i miłośników historii. Zamek jest także ważnym punktem na Szlaku Zamków Gotyckich, świadcząc o bogatej historii i architekturze Pomorza. Jest to doskonałe miejsce do połączenia lekcji historii z podziwianiem pięknych krajobrazów.
