Historia i fundacja Budowa zamku rozpoczęła się w 1563 roku z inicjatywy barona Jerzego Proskowskiego, przedstawiciela jednego z najznamienitszych rodów śląskich. Miejsce to było siedzibą rodową Prószkowskich przez stulecia. Zamek ucierpiał w czasie wojny trzydziestoletniej (został spalony przez wojska szwedzkie w 1644 r.), jednak w latach 1677-1683 poddano go gruntownej odbudowie w stylu barokowym według projektu włoskiego architekta Giovanniego Seregno.
Architektura i unikatowe zdobienia Zamek zachował swój renesansowy układ przestrzenny:
-
Bryła: Budowla jest dwukondygnacyjna, założona na planie czworoboku z wewnętrznym arkadowym dziedzińcem. W narożach znajdują się cztery charakterystyczne wieże.
-
Sgraffito: Największym skarbem zamku są zachowane na elewacjach dekoracje sgraffitowe (technika polegająca na nakładaniu warstw tynku i zeskrobywaniu fragmentów wierzchniej warstwy). Przedstawiają one motywy roślinne, geometryczne oraz sceny figuralne, co nadaje surowym murom wyjątkowej elegancji.
-
Barokowe akcenty: Podczas odbudowy w XVII wieku dodano wiele detali barokowych, w tym reprezentacyjne portale i dekoracje wnętrz.
Związki z ceramiką Warto wspomnieć, że ród Prószkowskich założył w mieście słynną manufakturę fajansu (1763 r.), która produkowała wyroby konkurujące z najlepszymi europejskimi wytwórniami. Choć sama produkcja nie odbywała się w zamku, to właśnie właściciele rezydencji stali za sukcesem prószkowskiej ceramiki, której okazy do dziś są ozdobą wielu muzeów.
Stan obecny i przeznaczenie Po wygaśnięciu rodu Prószkowskich w 1769 roku zamek przeszedł w ręce rodziny von Dietrichstein, a później stał się własnością państwa pruskiego. W XIX wieku pełnił funkcje edukacyjne (mieściła się tu m.in. Akademia Rolnicza).
-
Obecnie w zamku mieści się Dom Pomocy Społecznej.
-
Mimo pełnionej funkcji społecznej, zamek jest dostępny do obejrzenia z zewnątrz, a spacer wokół murów pozwala podziwiać wspomniane sgraffita oraz monumentalną bryłę obiektu.
-
Rezydencję otacza pozostałość dawnego parku zamkowego, który jest ulubionym miejscem spacerów mieszkańców.
