Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej, oficjalnie Bazylika Mniejsza św. Anny, to jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Polsce, położone w malowniczym Kodniu nad Bugiem, w województwie lubelskim, na historycznym Podlasiu. Jest to ośrodek kultu Maryjnego, nazywanej Królową Podlasia i Matką Jedności, zarządzane przez Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej.
Historia Obrazu i Kultu:
Serce sanktuarium stanowi cudowny obraz Matki Bożej Kodeńskiej, będący wizerunkiem Madonny z Dzieciątkiem, o typie ikonograficznym Matki Bożej z Guadalupe. Jego historia jest niezwykle barwna i pełna cudów. Obraz został sprowadzony w 1630 roku z Rzymu przez księcia Leona Sapiehę, ówczesnego właściciela Kodnia. Według legendy, Sapieha, będąc w Rzymie, „skradł" obraz z prywatnej papieskiej kaplicy (choć bardziej prawdopodobne jest, że zakupił go lub otrzymał w darze). Po sprowadzeniu go do Kodnia, za wstawiennictwem Madonny miał miejsce cud uzdrowienia jego chorej żony, co zapoczątkowało kult. Papież Urban VIII, po wyjaśnieniu sprawy i uznaniu autentyczności kultu, dekretem zatwierdził obraz do publicznej czci. W 1723 roku, jako jeden z pierwszych wizerunków maryjnych na ziemiach polskich, obraz został uroczyście koronowany.
Architektura Bazyliki:
Sama bazylika, w której obecnie znajduje się obraz, jest imponującą budowlą w stylu późnego renesansu i wczesnego baroku, wzniesioną w latach 1629-1635 również z fundacji Leona Sapiehy. Pierwotnie była częścią założenia zamkowego i posiadała charakter obronny, o czym świadczą grube mury i dwie wieże. Wnętrze świątyni zachwyca bogactwem stiuków, polichromii i barokowych ołtarzy, tworząc majestatyczną przestrzeń sakralną.
Burzliwe Dzieje Sanktuarium:
Historia sanktuarium jest ściśle związana z burzliwymi dziejami Polski i Podlasia. W czasach zaborów, po Powstaniu Styczniowym (1863), w ramach represji wobec unitów i katolików, władze carskie zamknęły kodeński kościół i zamieniły go na cerkiew prawosławną. Cudowny obraz Matki Bożej Kodeńskiej został wówczas w 1875 roku wywieziony do Częstochowy i przez 52 lata znajdował się na Jasnej Górze. Powrócił do Kodnia w 1927 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, co było wielkim wydarzeniem dla lokalnej społeczności. Od 1927 roku pieczę nad sanktuarium sprawują Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.
Współczesność:
Dziś Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej to prężnie działający ośrodek pielgrzymkowy. Obok bazyliki kompleks obejmuje również Kalwarię, Kaplicę Objawień, Muzeum Misyjne Oblatów, a także Dom Pielgrzyma. Co roku Kodeń odwiedzają tysiące pielgrzymów z Polski i zagranicy, poszukujących duchowej odnowy i uzdrowienia. Jest to miejsce, które stanowi żywe świadectwo niezłomnej wiary, bogatej polskiej historii i walki o tożsamość narodową.
