Pałac Branickich to wizytówka Białegostoku i jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury magnackiej epoki saskiej w Europie Środkowej. Choć historia tego miejsca sięga XVI wieku i rodu Wiesiołowskich, to swój obecny, monumentalny kształt rezydencja zawdzięcza jednemu człowiekowi - Janowi Klemensowi Branickiemu.
Hetman Branicki, marzący o koronie królewskiej, w XVIII wieku przekształcił istniejący zamek obronny w reprezentacyjny pałac w stylu późnego baroku. Do prac zatrudnił najwybitniejszych architektów, inżynierów i rzeźbiarzy epoki. Rezydencja miała olśniewać gości i rywalizować z samym Wilanowem czy nawet rezydencjami królów Francji - stąd przydomek „Wersal Podlasia” (lub „Polski Wersal”).
Charakterystyczne elementy kompleksu to:
- Brama Wielka: Monumentalne wejście z symbolem Gryfa (herbem Branickich), która wita wchodzących na dziedziniec paradny.
- Rzeźby: Wejścia do pałacu strzegą posągi Herkulesa walczącego ze smokiem i hydrą, symbolizujące cnoty i siłę hetmana.
- Ogrody: Rezydencję otacza dwupoziomowy park. Część górna to ogród w stylu francuskim z geometrycznymi parterami, fontannami i kamiennymi rzeźbami. Część dolna to park w stylu angielskim, o bardziej swobodnym charakterze.
Historia pałacu w XX wieku była burzliwa. W 1944 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły i spaliły obiekt - zniszczenia szacowano na około 70%. Po wojnie podjęto decyzję o jego odbudowie z przeznaczeniem na siedzibę Akademii Lekarskiej (obecnie Uniwersytet Medyczny). Dzięki temu budynek tętni życiem, będąc miejscem kształcenia przyszłych lekarzy.
Dla turystów udostępniona jest trasa historyczna, obejmująca m.in. Muzeum Historii Medycyny i Farmacji, reprezentacyjną klatkę schodową, westybul oraz słynną Aulę Wielką (Aula Magna), gdzie odbywają się ważne uroczystości i koncerty.
