Historia - Od rozkwitu do rozbiórki Kościół Łaski w Kożuchowie powstał dzięki przywilejowi cesarza Józefa I. Jeleniogórski architekt Martin Frantz (twórca m.in. świątyń w Jeleniej Górze i Kamiennej Górze) zaprojektował budowlę ryglową (szachulcową) na planie krzyża greckiego.
-
Budowa: Świątynia została ukończona błyskawicznie, bo w ciągu jednego roku.
-
Wieża: Murowana wieża została dobudowana nieco później, w latach 1723-1725, zastępując wcześniejszą konstrukcję drewnianą.
-
Upadek: Po II wojnie światowej kościół, opuszczony przez ewangelików, popadł w ruinę. W latach 60. XX wieku podjęto dramatyczną decyzję o rozbiórce niszczejącej części ryglowej. Ocalała jedynie murowana wieża, która służyła m.in. jako wieża przeciwpożarowa.
Architektura i detale Wieża reprezentuje styl barokowy i charakteryzuje się surową, ale dostojną formą:
-
Konstrukcja: Wzniesiona na planie kwadratu, w górnej części przechodzi w ośmiobok.
-
Hełm: Szczyt wieży zdobi efektowny, dwuczłonowy hełm z latarnią, pokryty blachą.
-
Wnętrze: W dolnej kondygnacji wieży zachowały się fragmenty dawnej klatki schodowej oraz wejście, które niegdyś prowadziło bezpośrednio do wnętrza ogromnej nawy kościoła.
Lapidarium Rzeźby Nagrobnej Największym skarbem otoczenia wieży jest znajdujące się u jej stóp miejskie lapidarium. To jedno z najlepiej zachowanych i najbogatszych zbiorów sztuki sepulkralnej w Polsce:
-
Znajduje się tu około 200 zabytkowych płyt nagrobnych i epitafiów z okresu od XVI do XVIII wieku.
-
Rzeźby te pochodzą z dawnego cmentarza ewangelickiego, który otaczał kościół. Prezentują one niezwykły kunszt kamieniarski, przedstawiając postacie zmarłych w strojach z epoki, herby oraz bogatą symbolikę wanitatywną (klepsydry, czaszki, złamane kwiaty).
Stan obecny i turystyka W ostatnich latach wieża wraz z przyległym lapidarium została poddana renowacji. Stała się ważnym punktem na turystycznym szlaku Kożuchowa, obok potężnych murów obronnych i zamku.
-
Wieża nie jest na co dzień udostępniona do stałego zwiedzania (wnętrza), ale jej sylwetka dominuje nad zabytkowym cmentarzem, tworząc niezwykle nastrojowe miejsce do spacerów.
-
Dla historyków sztuki jest ona kluczowym elementem do zrozumienia skali dawnych „Kościołów Łaski” - patrząc na jej masywność, można wyobrazić sobie, jak ogromna musiała być nawa kościoła, która do niej przylegała.
