Organy Wielisławskie - skalne organy dawnego wulkanu
Organy Wielisławskie znajdują się na zboczu wzgórza Wielisławka, w pobliżu miejscowości **Sędziszowa.
Formacja powstała podczas aktywności wulkanicznej w okresie permu, około 270-290 milionów lat temu. Wypływająca lawa ryolitowa stygła powoli, kurcząc się i pękając na regularne, wielokątne kolumny - zjawisko to nazywane jest ciosem słupowym.
Wyjątkowa budowa
Największą atrakcją są wysokie, czerwono-brązowe słupy ryolitowe o średnicy około 20-30 cm. Ich układ przypomina ogromne piszczałki organów kościelnych, od których pochodzi nazwa tego miejsca.
W przeciwieństwie do bazaltowych kolumn spotykanych w innych częściach Polski, Organy Wielisławskie zbudowane są z ryolitu, bogatej w krzemionkę skały wulkanicznej. To czyni je geologicznym unikatem.
Dawny kamieniołom
Widoczne dziś odsłonięcie powstało w dawnym kamieniołomie. Od XVI do XVIII wieku wydobywano tu rudy metali, a późniejsze prace odsłoniły spektakularną strukturę skał. Dzięki temu można dziś podziwiać wnętrze dawnej kopuły wulkanicznej.
Pomnik przyrody
Organy Wielisławskie są chronione jako pomnik przyrody nieożywionej i należą do najważniejszych geostanowisk Kraina Wygasłych Wulkanów. Region ten został w 2024 roku włączony do Światowej Sieci Geoparków UNESCO.
Szlaki turystyczne
Przez to miejsce prowadzi Szlak Wygasłych Wulkanów oraz ścieżka przyrodniczo-geologiczna „Wokół Wielisławki”.
Spacer pozwala zobaczyć:
- Organy Wielisławskie,
- dawny kamieniołom,
- pozostałości średniowiecznego grodu i zamku na Wielisławce,
- stare sztolnie i ślady dawnego górnictwa,
- punkty widokowe na Dolinę Kaczawy.
Legendy
Skarb ukryty w Wielisławce
Według miejscowych podań we wnętrzu góry ukryto kosztowności pozostawione podczas wojen. Liczni poszukiwacze próbowali je odnaleźć, jednak bez powodzenia.
Duch starego zamku
Na szczycie Wielisławki istniał niegdyś gród, a później zamek. Legenda mówi o duchu dawnego strażnika, który nocami czuwa nad ruinami i ukrytym skarbem.
Ognista góra
Dawni mieszkańcy wierzyli, że wnętrze góry nadal skrywa uśpiony ogień. Trzaski dochodzące ze skał podczas upałów przypisywano „oddechowi” dawnego wulkanu.
Informacje dla turystów
Lokalizacja
Organy Wielisławskie znajdują się w pobliżu:
- Świerzawa - około 3 km,
- Złotoryja - około 15 km,
- Sędziszowa.
Co warto zobaczyć w pobliżu?
- Ostrzyca Proboszczowicka,
- Wilcza Góra,
- Zamek Grodziec,
- Sudecka Zagroda Edukacyjna.
Ile czasu przeznaczyć?
Na obejrzenie Organów Wielisławskich i spacer ścieżką wokół Wielisławki warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin.
Dlaczego warto odwiedzić?
Organy Wielisławskie to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc geologicznych w Polsce. Monumentalne ryolitowe kolumny, ślady dawnego wulkanizmu, historia górnictwa oraz malownicze położenie w sercu Krainy Wygasłych Wulkanów sprawiają, że jest to obowiązkowy punkt dla miłośników przyrody, geologii i aktywnego wypoczynku.
