Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa

Park Krajobrazowy „Łuk Mużakowa” - kolorowe jeziora i krajobraz dawnej kopalni

Park Krajobrazowy „Łuk Mużakowa” chroni jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów geologicznych w Polsce. Rozciąga się przy granicy z Niemcami i obejmuje polską część ogromnej moreny uformowanej przez lądolód. Wśród zalesionych wzgórz i obniżeń kryją się liczne zbiorniki powstałe w dawnych wyrobiskach górniczych, których woda przybiera odcienie zieleni, turkusu, rdzy i brązu. Park utworzono w 2001 roku, a jego powierzchnia wynosi 18 714 ha.

Najbardziej znaną częścią parku jest geościeżka „Dawna Kopalnia Babina” w okolicach Łęknicy i Nowych Czapli. To właśnie tutaj można najlepiej zobaczyć, jak działalność lądolodu, późniejsze górnictwo i naturalne procesy przyrodnicze wspólnie ukształtowały współczesny krajobraz.

Co warto zobaczyć?

Największą atrakcją jest teren dawnej kopalni węgla brunatnego „Babina”. Po zakończeniu wydobycia wyrobiska stopniowo wypełniły się wodą, tworząc niezwykłe pojezierze antropogeniczne.

Kolor poszczególnych zbiorników zależy m.in. od składu mineralnego podłoża, zawartości związków żelaza i odczynu wody. Barwy mogą zmieniać się wraz z pogodą, porą roku i oświetleniem.

Najbardziej rozpoznawalnym zbiornikiem jest Afryka, którego kształt oglądany z góry przypomina kontur afrykańskiego kontynentu. Nad jeziorem stoi drewniana wieża widokowa, z której można zobaczyć rozległy teren dawnego wyrobiska i otaczające je lasy. Oficjalne materiały Łęknicy podają, że wieża ma około 24 metrów wysokości.

Na trasie można zobaczyć również odsłonięcia geologiczne, żelaziste źródła, hałdy, zapadliska oraz ślady dawnej infrastruktury związanej z wydobyciem węgla brunatnego.

Jak wygląda zwiedzanie?

Park jest otwartym obszarem krajobrazowym, a nie atrakcją z jedną bramą wejściową i kasą. Najpopularniejszym sposobem poznania miejsca jest przejście lub przejazd rowerem geościeżką „Dawna Kopalnia Babina”.

Trasa prowadzi szerokimi drogami i ścieżkami przez dawny teren górniczy. Po drodze znajdują się tablice edukacyjne, punkty widokowe i miejsca pozwalające obserwować kolorowe zbiorniki.

Na spokojne poznanie najważniejszej części geościeżki warto przeznaczyć około 2-3 godzin. Przy dłuższym wariancie, fotografowaniu i postojach dobrze zarezerwować nawet pół dnia.

Historia w skrócie

Łuk Mużakowa powstał około 340 tysięcy lat temu, gdy ogromna masa lądolodu naciskała na znajdujące się przed nim warstwy piasku, żwiru, gliny i węgla brunatnego. Osady zostały pofałdowane, przesunięte i wypchnięte ku powierzchni, tworząc charakterystyczną strukturę przypominającą podkowę. UNESCO zalicza ją do najbardziej efektownych moren spiętrzonych w Europie.

Płytko zalegające surowce zaczęto intensywnie wykorzystywać w XIX wieku. W regionie rozwijały się kopalnie węgla brunatnego, cegielnie, zakłady ceramiczne i huty szkła. Jednym z najważniejszych zakładów po polskiej stronie była kopalnia „Babina”, która zakończyła działalność w 1973 roku.

Po zamknięciu kopalni pozostawione wyrobiska zaczęły wypełniać się wodą, a teren stopniowo zarastał. Dawny krajobraz przemysłowy przekształcił się w jeden z najbardziej charakterystycznych obszarów geoturystycznych w Polsce.

Światowy Geopark UNESCO Łuk Mużakowa

Park Krajobrazowy jest częścią znacznie większego, transgranicznego Światowego Geoparku UNESCO Muskauer Faltenbogen / Łuk Mużakowa, obejmującego tereny Polski i Niemiec.

Geopark uzyskał status UNESCO Global Geopark w 2015 roku. Jego najważniejszą wartością jest wyjątkowo dobrze zachowana morena spiętrzona oraz krajobraz pokazujący zarówno naturalne procesy geologiczne, jak i ponadstuletnią działalność górniczą.

Park Mużakowski a Łuk Mużakowa

W południowej części obszaru znajduje się Park Mużakowski, którego nie należy utożsamiać z całym Parkiem Krajobrazowym „Łuk Mużakowa”.

Park Mużakowski jest zabytkowym założeniem krajobrazowym stworzonym w XIX wieku przez księcia Hermanna von Pückler-Muskau. Rozciąga się po obu stronach Nysy Łużyckiej i od 2004 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Oba miejsca można bez problemu połączyć podczas jednej całodniowej wycieczki.

Informacje praktyczne

Wstęp: korzystanie ze szlaków i geościeżki jest bezpłatne. Park nie posiada wspólnych godzin otwarcia.

Czas zwiedzania: około 2-3 godzin na najważniejszą część dawnej kopalni „Babina”; na połączenie geościeżki z Parkiem Mużakowskim najlepiej przeznaczyć cały dzień.

Rower: geościeżkę można poznawać również rowerem. Park posiada rozbudowaną sieć tras pieszych i rowerowych.

Obuwie: najlepiej sprawdzą się wygodne buty terenowe. Po deszczu niektóre fragmenty mogą być błotniste lub śliskie.

Z dziećmi: kolorowe jeziora i wieża widokowa mogą być bardzo atrakcyjne dla rodzin, jednak w pobliżu dawnych wyrobisk występują wysokie i niestabilne skarpy. Dzieci powinny pozostawać pod stałą opieką.

Kąpiel: zbiorniki dawnej kopalni nie są kąpieliskami. Nie należy wchodzić do wody ani schodzić z wyznaczonych tras na strome brzegi.

Dostępność: główne drogi są stosunkowo szerokie, ale teren jest pofałdowany i miejscami nierówny. Na wieżę widokową prowadzą schody.

Atrakcje w pobliżu

Najlepszym uzupełnieniem wizyty jest Park Mużakowski położony po obu stronach Nysy Łużyckiej. Można przejść również do niemieckiego Bad Muskau i zobaczyć Nowy Zamek oraz kolejne części historycznego założenia krajobrazowego.

Przy dłuższym pobycie warto rozważyć także Park Rododendronów i Azalii w Kromlau ze słynnym mostem Rakotzbrücke.

Park Krajobrazowy „Łuk Mużakowa” wyróżnia się tym, że podczas jednej wycieczki można zobaczyć efekty działania lądolodu, przemysłu i przyrody. Lodowiec wypiętrzył warstwy skał i węgla, człowiek przekształcił teren podczas wydobycia, a po zamknięciu kopalń przyroda ponownie przejęła wyrobiska. Kolorowe jeziora dawnej kopalni „Babina” są najbardziej widowiskowym efektem tej niezwykłej historii.