Latarnia Morska w Kołobrzegu - symbol portu i punkt widokowy nad Bałtykiem
Latarnia Morska w Kołobrzegu jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów miasta. Ceglana wieża wznosi się przy wejściu do portu, u nasady wschodniego falochronu, na zachowanym Forcie Ujście. Pełni funkcję nawigacyjną, a jednocześnie jest popularnym punktem widokowym, z którego można obserwować Bałtyk, port i nadmorską część Kołobrzegu.
Obecna latarnia ma 26 metrów wysokości, natomiast jej światło znajduje się około 36 metrów nad poziomem morza. Aby dostać się na taras widokowy, trzeba pokonać 108 stopni. Charakterystyczna sylwetka z czerwonej cegły, osadzona na masywnej fortecznej rotundzie, łączy historię żeglugi z wojskową przeszłością Kołobrzegu.
Pierwsze światła nawigacyjne w Kołobrzegu
Historia kołobrzeskiego światła nawigacyjnego sięga XVII wieku. Już w 1666 roku w wieżyczce budynku zarządu portu zapalano ogień, który miał pomagać statkom bezpiecznie wpływać do portu. Początkowo światło uruchamiano tylko okazjonalnie, przede wszystkim wtedy, gdy spodziewano się jednostek zmierzających do Kołobrzegu. W późniejszym okresie przeniesiono je na falochron, aby było lepiej widoczne od strony morza.
W 1866 roku funkcjonowało już białe światło zasilane olejem rzepakowym. W lampie stosowano soczewkę Fresnela, a całe urządzenie wciągano na maszt znajdujący się przy stacji pilotów na wschodnim falochronie. Światło znajdowało się wówczas niespełna osiem metrów nad poziomem morza, a obsługą urządzenia zajmował się jeden latarnik.
Pod koniec XIX wieku światło zmieniono z białego na czerwone, a jego zasięg wynosił około sześciu mil morskich. Rozwijający się port i coraz intensywniejsza żegluga wymagały jednak stworzenia wyższej, trwalszej i lepiej widocznej konstrukcji.
Drewniana latarnia z 1899 roku
W 1899 roku w pobliżu portu zbudowano wieżę w konstrukcji ryglowej. Drewniany obiekt miał około 25 metrów wysokości, brązowe elewacje i dach pokryty gontem. Światło wciągano na ustawiony obok maszt, a jego zasięg wynosił około ośmiu mil morskich. W 1904 roku wprowadzono światło przerywane, które ułatwiało rozpoznawanie kołobrzeskiej latarni przez załogi statków.
Lekka drewniana konstrukcja nie sprawdziła się jednak w trudnych warunkach panujących nad Bałtykiem. Wiatr, wilgoć i zasolone powietrze przyspieszały jej niszczenie. Po około dziesięciu latach zastąpiono ją solidniejszym budynkiem murowanym.
Ceglana latarnia z 1909 roku
Nową latarnię wzniesiono w 1909 roku. Murowana budowla została wyposażona w gazowe światło żarowe umieszczone około 25 metrów nad poziomem morza. Jego zasięg zwiększył się do około 12 mil morskich.
Konstrukcja służyła żegludze do końcowego okresu II wojny światowej. Podczas walk o Kołobrzeg w marcu 1945 roku została zniszczona. Obecna wieża nie jest więc bezpośrednio zachowanym obiektem przedwojennym, lecz powojenną budowlą ustawioną w nieco innym miejscu, na głównej platformie dawnych umocnień.
Fort Ujście - wojskowe fundamenty latarni
Kołobrzeska latarnia stoi na Forcie Ujście, znanym również jako Fort Münde. Umocnienie powstało w latach 1770-1774 na prawym brzegu Parsęty, w miejscu wcześniejszego szańca ziemnego funkcjonującego od XVII wieku. Zadaniem fortu była ochrona wejścia do portu przed atakiem od strony morza.
Główną częścią założenia jest ceglana, trzykondygnacyjna rotunda. W podziemiach znajdował się magazyn, przyziemie przeznaczono dla piechoty, natomiast na górnej kondygnacji ustawiano artylerię. Całość otaczały mury i ziemne umocnienia. W podziemiach znajdowała się także studnia dostarczająca obrońcom wodę pitną.
Fort został zmodernizowany w latach 1832-1836. Obmurowano wówczas nasypy od strony morza i kanału portowego oraz przekształcono wieżę forteczną. Po demilitaryzacji kołobrzeskiej twierdzy umocnienia mogły zostać wykorzystane jako podstawa urządzeń nawigacyjnych.
W marcu 1945 roku Fort Ujście był jednym z ostatnich niemieckich punktów oporu w Kołobrzegu. Garnizon opuścił go w nocy z 17 na 18 marca. Po wojnie zachowana rotunda stała się fundamentem nowej latarni.
Fort wraz z latarnią jest chroniony jako zabytek architektury obronnej i figuruje w rejestrze oraz ewidencji zabytków.
Budowa obecnej latarni w 1945 roku
Po zakończeniu walk podjęto decyzję o szybkim przywróceniu oznakowania wejścia do kołobrzeskiego portu. Na fortecznej rotundzie wzniesiono nową, cylindryczną wieżę z czerwonej cegły. Budowę ukończono w listopadzie 1945 roku.
Latarnia miała wówczas podwójne znaczenie. Oprócz funkcji nawigacyjnej była również pomnikiem wojennym. Na jej szczycie znajdowała się podświetlana czerwona gwiazda, a mury ozdobiono symbolami wojskowymi i tablicami poświęconymi żołnierzom poległym podczas walk o miasto. Przy forcie urządzono niewielki cmentarz wojenny.
W 1963 roku cmentarz zlikwidowano, a szczątki pochowanych żołnierzy przeniesiono na cmentarz wojenny w Zieleniewie. W następnych dziesięcioleciach stopniowo usuwano część radzieckich symboli i zmieniano treść tablic pamiątkowych. Obecnie u podnóża fortu znajduje się miejsce pamięci poświęcone osobom, które zginęły na morzu.
Remont i modernizacja urządzeń nawigacyjnych
Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczęto kapitalny remont latarni. W sierpniu 1979 roku wyłączono główne światło i zastąpiono je urządzeniem tymczasowym. W nowej laternie zainstalowano obrotową lampę tworzącą dziesięć wiązek świetlnych. Odrestaurowano także elewację wieży oraz zamontowano nowe, stalowe schody. Obiekt ponownie uruchomiono 29 lipca 1981 roku.
Kolejne prace przeprowadzono po 2001 roku. Odnowiono nawierzchnię fortu, częściowo odtworzono suchą fosę, przygotowano pomieszczenia wystawowe i przystosowano wybrane wnętrza do nowych funkcji. W 2009 roku wykonano iluminację latarni oraz Fortu Ujście, dzięki której cały kompleks jest efektownie widoczny po zmroku.
W latach 2023-2025 przeprowadzono następną renowację elewacji. Konieczna była między innymi naprawa uszkodzonych cegieł i wymiana systemu odwadniającego. Koszt zewnętrznych prac konserwatorskich wyniósł blisko 5,8 miliona złotych, a w przygotowaniu znalazł się następny etap obejmujący wnętrza oraz zagospodarowanie przestrzeni.
Od kwietnia 2025 roku turystycznym wykorzystaniem latarni zarządza Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji. W grudniu tego samego roku obiekt zaczął również pełnić funkcję przestrzeni wystawienniczej, przeznaczonej przede wszystkim do prezentowania sztuki związanej z morzem i kulturą morską.
Architektura latarni
Cylindryczna wieża została wykonana z czerwonej cegły i ustawiona na szerokiej, masywnej rotundzie fortecznej. Jej elewację przecinają wąskie, pionowe okna doświetlające wewnętrzną klatkę schodową. Górną część wieży otacza dekoracyjny ceglany fryz arkadowy, nad którym znajduje się galeria widokowa i przeszklona laterna.
Połączenie smukłej wieży z niskim, potężnym fortem nadaje budowli wyjątkowo obronny wygląd. Z wielu perspektyw kołobrzeska latarnia bardziej przypomina wieżę zamkową lub basztę niż typową, wolnostojącą latarnię morską. Forteczna podstawa jest starsza od samej wieży o ponad 170 lat.
Jak działa światło latarni?
Kołobrzeska latarnia wysyła białe światło błyskowe. Pełny cykl trwa trzy sekundy: światło jest widoczne przez jedną sekundę, po której następują dwie sekundy przerwy. Taka charakterystyka pozwala marynarzom rozpoznać konkretną latarnię na podstawie map i publikacji nawigacyjnych.
Główne światło wykorzystuje obecnie półprzewodnikowe źródło LED. Świeci we wszystkich kierunkach, a jego zasięg wynosi 16 mil morskich, czyli około 29,6 kilometra. Latarnia posiada także światło rezerwowe o zasięgu 13 mil morskich.
Podczas mgły, intensywnych opadów lub innych warunków ograniczających widoczność na główkach portu może być używany sygnał dźwiękowy. Jego układ odpowiada literze „K” zapisanej alfabetem Morse’a, nawiązującej do nazwy Kołobrzegu.
Taras widokowy
Największą atrakcją turystyczną jest taras otaczający laternę. Prowadzi do niego 108 stopni. Schody wewnątrz wieży są stosunkowo wąskie, dlatego wielkość jednorazowo wpuszczanych grup jest ograniczona.
Z galerii można oglądać wejście do portu, kanał portowy, wschodni i zachodni falochron, Bałtyk oraz nadmorską zabudowę Kołobrzegu. Dobrze widoczne są również plaże i rozciągające się wzdłuż wybrzeża tereny spacerowe. Oficjalny opis obiektu wskazuje przede wszystkim panoramę portu, miasta i nadmorskiej okolicy.
Ze względu na wysokość i otwarte położenie na tarasie może być chłodniej i bardziej wietrznie niż na poziomie promenady. Wchodząc z małymi dziećmi, należy zachować szczególną ostrożność i stosować się do poleceń obsługi.
Zwiedzanie Latarni Morskiej w Kołobrzegu
Latarnia znajduje się przy ulicy Morskiej 1 w Kołobrzegu, w bezpośrednim sąsiedztwie portu pasażerskiego i nadmorskiej promenady. Obiekt jest udostępniany turystom przez cały rok, jednak godziny zwiedzania zmieniają się zależnie od sezonu.
Według aktualnego regulaminu w okresie od końca czerwca do końca sierpnia latarnia jest zazwyczaj czynna od 9:00 do 21:00. We wrześniu działa do 19:00, w październiku do 18:00, natomiast od listopada do stycznia zwykle od 10:00 do 16:00. W maju godziny mogą być wydłużane w wybranych terminach. Sprzedaż biletów kończy się 30 minut przed zamknięciem.
Aktualna cena biletu normalnego wynosi 15 zł, a ulgowego 10 zł. Dostępne są również bilety rodzinne i grupowe, natomiast dzieci do piątego roku życia wchodzą bezpłatnie z opiekunem. Ceny i godziny mogą się zmieniać, dlatego przed wizytą warto sprawdzić bieżące komunikaty zarządcy.
Na wieżę nie można wprowadzać zwierząt, z wyjątkiem psów asystujących. Osoby niepełnoletnie mogą zwiedzać obiekt wyłącznie pod opieką dorosłych. Jednocześnie na trasie może przebywać ograniczona liczba osób.
Co zobaczyć w pobliżu?
Latarnia znajduje się w jednej z najbardziej atrakcyjnych turystycznie części Kołobrzegu. Tuż obok działa port pasażerski, z którego w sezonie wypływają statki wycieczkowe. Niedaleko rozpoczynają się również falochrony oraz nadmorskie trasy spacerowe.
Spacer promenadą pozwala dotrzeć do kołobrzeskiego molo. W pobliżu znajduje się także Pomnik Zaślubin Polski z Morzem, przypominający o symbolicznym wydarzeniu z 18 marca 1945 roku.
Zwiedzanie latarni można połączyć z wizytą w porcie rybackim, spacerem Bulwarem Jana Szymańskiego albo przejściem nadmorską trasą rowerową prowadzącą przez park w kierunku wschodnich dzielnic Kołobrzegu.
Ciekawostki o Latarni Morskiej w Kołobrzegu
- Pierwsze kołobrzeskie światło nawigacyjne zapalano już w 1666 roku.
- Obecna latarnia została ukończona w listopadzie 1945 roku.
- Wieża ma 26 metrów wysokości, a światło znajduje się około 36 metrów nad poziomem morza.
- Na taras widokowy prowadzi 108 stopni.
- Zasięg głównego światła wynosi 16 mil morskich, czyli około 29,6 kilometra.
- Pełny cykl światła trwa trzy sekundy: sekundę błysku i dwie sekundy przerwy.
- Latarnia stoi na Forcie Ujście wzniesionym w latach 1770-1774.
- W okresie powojennym wieża była jednocześnie urządzeniem nawigacyjnym i pomnikiem wojennym.
- U podnóża fortu znajduje się miejsce pamięci osób, które zginęły na morzu.
- Fort Ujście i latarnia są chronione jako zabytkowy obiekt architektury obronnej.
Dlaczego warto odwiedzić Latarnię Morską w Kołobrzegu?
Latarnia Morska w Kołobrzegu łączy trzy różne historie: rozwój bałtyckiej żeglugi, dzieje kołobrzeskiego portu oraz militarną przeszłość miasta. W jednym miejscu można zobaczyć XVIII-wieczny fort, powojenną wieżę nawigacyjną i działające współcześnie urządzenie prowadzące statki do portu.
Największą atrakcją pozostaje panorama z tarasu widokowego. Widok na morze, wejście do portu i nadmorską część miasta sprawia, że jest to jeden z najlepszych punktów obserwacyjnych w Kołobrzegu. Położenie przy promenadzie, plaży i porcie pozwala łatwo połączyć zwiedzanie z dłuższym spacerem po najbardziej reprezentacyjnej części kurortu.
