Pałac Mieroszewskich w Będzinie - barokowo-klasycystyczna rezydencja w Gzichowie
Pałac Mieroszewskich jest XVIII-wieczną siedzibą rodową otoczoną parkiem, dziś należącą do Muzeum Zagłębia w Będzinie. W zabytkowych wnętrzach można poznać świat dawnej rezydencji ziemiańskiej, obejrzeć stylowe wyposażenie oraz wyjątkowe świeckie polichromie z końca XVIII wieku.
Najważniejsze informacje
Pałac stoi w będzińskiej dzielnicy Gzichów, historycznie związanej z rodem Mieroszewskich herbu Ślepowron. Jest częścią zespołu pałacowo-parkowego i jednym z najcenniejszych przykładów architektury rezydencjonalnej na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Obiekt ma formę barokowo-klasycystycznej rezydencji z reprezentacyjnym portykiem wspartym na czterech kolumnach.
Co warto zobaczyć?
Najważniejszą stałą ekspozycją są „Wnętrza stylowe XVIII i XIX wieku”. W salach prezentowane są meble, rzemiosło artystyczne i elementy dawnego wyposażenia, które pomagają wyobrazić sobie charakter rezydencji z minionych epok.
Warto zwrócić szczególną uwagę na zachowane polichromie o świeckiej tematyce, odkryte podczas prac konserwatorskich. Dekoracje można oglądać m.in. w Salonie Wodzów Antycznych, Salonie Myśliwskim, Salonie Medalionów Portretowych i Salonie Turniejowym. Motywy antyczne, myśliwskie i turniejowe są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów pałacowych wnętrz.
Integralną częścią założenia jest park z alejkami, starodrzewem i dwiema późnobarokowymi rzeźbami. Spacer po jego terenie pozwala dobrze obejrzeć pałac od strony ogrodu oraz dostrzec układ dawnej rezydencji z podjazdem, oficynami i częścią parkową.
Jak wygląda zwiedzanie?
Pałac jest obiektem muzealnym udostępnianym do zwiedzania indywidualnego oraz grupowego. Zwiedzanie obejmuje przede wszystkim reprezentacyjne wnętrza i ekspozycje muzealne. Grupy mogą skorzystać z oprowadzania przez pracownika Muzeum Zagłębia po wcześniejszej rezerwacji.
Na wizytę w pałacu warto przeznaczyć około 60-90 minut, a dłużej, jeśli planowany jest także spokojny spacer po parku. Część pomieszczeń może być czasowo niedostępna z powodu wydarzeń, zmian ekspozycji lub prac przy obiekcie.
Historia w skrócie
Gzichów znalazł się w rękach Mieroszewskich w 1645 roku. Po 1702 roku Kazimierz Mieroszewski rozpoczął wznoszenie murowanej rezydencji w miejscu wcześniejszego drewnianego dworu. Pałac powstał w pierwszej połowie XVIII wieku jako późnobarokowa siedziba rodowa.
Na przełomie XVIII i XIX wieku rozbudowano go o boczne skrzydła, a w pierwszej połowie XIX wieku powstały także oficyny przy podjeździe. Po śmierci Ludwiki Mieroszewskiej majątek przechodził kolejno w ręce Siemieńskich, Mycielskich, rodziny von Kramsta, a pod koniec XIX wieku Towarzystwa Kopalń i Hut Sosnowieckich.
Po II wojnie światowej pałac użytkowano m.in. jako siedzibę spółdzielni rolniczej i domu kultury. Kompleksową restaurację zespołu rozpoczęto w latach 70. XX wieku; wówczas odkryto cenne polichromie. Po zakończeniu prac w 1982 roku pałac stał się siedzibą Muzeum Zagłębia w Będzinie.
Informacje praktyczne
Planowanie wizyty
Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne zasady zwiedzania, godziny otwarcia, dostępność sal i ewentualne wydarzenia organizowane w pałacu. Wstęp na ekspozycje odbywa się na podstawie ważnego biletu.
Zwiedzanie grupowe
Oprowadzanie grup przez muzealnego przewodnika wymaga wcześniejszej rezerwacji. Jest to dobre rozwiązanie dla wycieczek szkolnych i zorganizowanych grup zainteresowanych historią rezydencji oraz wystrojem jej wnętrz.
Wygoda i zasady
Pałac jest zabytkowym budynkiem, dlatego osoby z ograniczoną mobilnością powinny przed wizytą potwierdzić możliwości dostępu do wybranych części ekspozycji. Zdjęcia amatorskie są co do zasady możliwe bez statywu i dodatkowego oświetlenia, lecz muzeum może wprowadzić ograniczenia dla konkretnych sal lub wystaw.
Atrakcje w pobliżu
Wizytę w pałacu można połączyć z poznawaniem pozostałych obiektów Muzeum Zagłębia i historycznego centrum Będzina. Na uwagę zasługują:
- Zamek Królewski w Będzinie wraz z wieżą i ekspozycjami muzealnymi,
- Wzgórze Zamkowe,
- Podziemia Będzińskie,
- Dom Modlitwy Mizrachi,
- fragmenty średniowiecznych murów miejskich,
- kościół Świętej Trójcy.
Połączenie pałacu i zamku dobrze pokazuje dwa odmienne rozdziały dziejów miasta: średniowieczny Będzin królewski oraz późniejszą historię ziemiańskiej rezydencji w Gzichowie.
Dlaczego warto odwiedzić?
Pałac Mieroszewskich pozwala zobaczyć mniej oczywistą, przedindustrialną stronę Zagłębia Dąbrowskiego. Łączy architekturę dawnej siedziby rodowej, nastrojowe wnętrza muzealne, cenne polichromie i parkowe otoczenie. To wartościowy cel samodzielnej wizyty oraz dobre uzupełnienie zwiedzania zamku i historycznych atrakcji Będzina.
