Pałac Wojanów - romantyczna rezydencja w Kotlinie Jeleniogórskiej
Pałac Wojanów jest jedną z najbardziej charakterystycznych rezydencji Kotliny Jeleniogórskiej. Jasna, trzykondygnacyjna bryła z czterema okrągłymi wieżami, stromym dachem i neogotyckimi detalami przypomina niewielki baśniowy zamek.
Rezydencję otacza rozległy park z widokami na Karkonosze. W zabytkowym kompleksie działa obecnie hotel z restauracją, kawiarnią oraz strefą SPA i wellness.
Początki majątku
Pierwsza wzmianka o dobrach w Wojanowie pochodzi z 1281 roku. Od połowy XIV wieku majątek przez kilka stuleci związany był z rodem von Zedlitz.
W 1607 roku Nikolaus von Zedlitz und Nimmersatt wzniósł renesansowy dwór. Budowla została spalona podczas wojny trzydziestoletniej, a w 1667 roku odbudowana przez Christopha von Zedlitz i przekształcona w barokową rezydencję.
Neogotycka przebudowa
Największa zmiana wyglądu pałacu nastąpiła po 1831 roku, gdy majątek kupił Karl Albrecht Ike.
Dawny dwór przebudowano w stylu neogotyckim. Dodano kolejną kondygnację, a narożne alkierze przekształcono w wysokie wieże zakończone lekkimi belwederami.
Projekt przez wiele lat przypisywano Karlowi Friedrichowi Schinklowi, jednak obecnie jego autorstwo nie jest uznawane za pewne. Przebudowę wiąże się raczej z architektami pozostającymi pod wpływem jego pracowni.
Księżniczka Luiza Niderlandzka
W 1839 roku pałac kupił król Prus Fryderyk Wilhelm III jako prezent dla swojej córki Luizy i jej męża, księcia Fryderyka Niderlandzkiego.
Za czasów pary książęcej rezydencję ponownie modernizowano. Z pracami architektonicznymi wiąże się między innymi Friedricha Augusta Stülera lub Hermanna Wentzela.
Najważniejszą zmianą w otoczeniu było urządzenie romantycznego parku krajobrazowego według projektu Petera Josepha Lennégo, jednego z najwybitniejszych europejskich architektów krajobrazu XIX wieku.
Architektura pałacu
Pałac ma trzykondygnacyjną bryłę na planie prostokąta. Najbardziej charakterystyczne są cztery okrągłe wieże narożne zwieńczone tarasami i belwederami.
Po bokach znajdują się oranżerie połączone z głównym budynkiem krytymi przejściami. Smukłe okna, blankowania, dekoracyjne gzymsy i stromy dach tworzą romantyczną kompozycję inspirowaną angielskim neogotykiem.
W podziemiach zachowały się fragmenty XVII-wiecznego układu ścian, sklepień i kamiennych posadzek.
Powojenne losy rezydencji
Podczas II wojny światowej w pałacu mieszkali jeńcy wojenni zatrudnieni w pobliskiej fabryce papieru.
Po wojnie obiekt został splądrowany i wykorzystywany między innymi przez Państwowe Gospodarstwo Rolne. Brak odpowiednich remontów prowadził do stopniowego niszczenia rezydencji.
W latach 90. rozpoczęto pierwsze większe prace zabezpieczające, jednak nie zostały ukończone. W 2002 roku pałac dodatkowo poważnie uszkodził pożar.
Odbudowa zespołu
Od 2004 roku właścicielem kompleksu jest spółka Pałac Wojanów.
W latach 2005-2007 przeprowadzono gruntowną rewaloryzację pałacu, zabudowań gospodarczych i parku. Dawne stajnie, spichlerz, oficyny i pozostałe budynki otrzymały nowe funkcje hotelowe, restauracyjne i konferencyjne.
Odtworzono również część historycznego układu parku, ścieżki, klomby oraz elementy małej architektury.
Park krajobrazowy
Park zaprojektowany przez Petera Josepha Lennégo wykorzystuje naturalne położenie w dolinie Bobru i widoki w kierunku Karkonoszy.
Alejki prowadzą pomiędzy starymi drzewami, polanami, stawem i historycznymi zabudowaniami. Szczególnie malowniczy widok na pałac otwiera się od strony parku i wody.
Wojanów jest jednym z założeń tworzących Pomnik Historii „Pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej”, ustanowiony w 2011 roku.
Czy można zwiedzać wnętrza?
Pałac Wojanów nie jest muzeum i nie prowadzi regularnego zwiedzania wnętrz.
Pokoje, reprezentacyjne sale i pozostałe części kompleksu pełnią funkcje hotelowe, gastronomiczne, konferencyjne i rekreacyjne.
Turyści indywidualni mogą oglądać pałac z zewnątrz oraz korzystać z usług dostępnych również dla osób spoza hotelu. Dostęp do części terenu może być ograniczony podczas wesel, konferencji i innych prywatnych wydarzeń.
Grupy zainteresowane poznaniem kompleksu powinny wcześniej uzgodnić wizytę z obsługą.
Restauracja i SPA
W kompleksie działa restauracja dostępna również dla osób, które nie korzystają z noclegu. Z części gastronomicznej można podziwiać park i otoczenie pałacu.
Działa tu także strefa SPA i wellness z basenem, jacuzzi, saunami i gabinetami zabiegowymi. Możliwość korzystania z niej przez osoby spoza hotelu zależy od dostępności i aktualnych zasad obiektu.
Pałac Wojanów z dziećmi
Największą atrakcją dla dzieci jest wygląd rezydencji przypominającej baśniowy zamek, narożne wieże, fontanna i rozległe zielone otoczenie.
Nie działa tutaj muzealna ekspozycja ani trasa edukacyjna poświęcona historii pałacu. Rodzinną wizytę najlepiej połączyć ze spacerem i odwiedzeniem pobliskiego Pałacu Łomnica.
Informacje praktyczne
Charakter obiektu. Czynny hotel, restauracja, centrum konferencyjne i kompleks SPA.
Zwiedzanie. Nie ma regularnej trasy muzealnej ani typowych biletów wstępu do wnętrz.
Czas wizyty. Na obejrzenie pałacu z zewnątrz i krótki spacer po dostępnej części otoczenia warto przeznaczyć około 30-60 minut.
Dojazd koleją. Stacja Wojanów znajduje się w niewielkiej odległości od kompleksu, dzięki czemu można dotrzeć tutaj także bez samochodu.
Parking i dostępność. Zasady korzystania z parkingu oraz dostęp do wybranych części zabytkowego kompleksu najlepiej potwierdzić w recepcji, szczególnie w przypadku osób o ograniczonej mobilności.
Atrakcje w pobliżu
Najbliżej znajduje się Pałac Łomnica, z którym Wojanów można połączyć podczas jednego spaceru. Obie rezydencje należą do Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej.
W dalszej okolicy warto zobaczyć także Bukowiec, zamek w Karpnikach i pałac w Mysłakowicach, Wieżę Książęcą w Siedlęcinie oraz zabytki Jeleniej Góry.
Miłośnicy przyrody mogą wybrać się również na szlaki i punkty widokowe Rudaw Janowickich.
Dlaczego warto zobaczyć Pałac Wojanów?
Pałac Wojanów jest jednym z najpiękniejszych przykładów romantycznej architektury rezydencjonalnej w Kotlinie Jeleniogórskiej.
Cztery narożne wieże, jasna elewacja, neogotyckie detale oraz park zaprojektowany przez Petera Josepha Lennégo tworzą wyjątkowo malowniczą kompozycję.
Choć pałac nie oferuje klasycznego zwiedzania wnętrz, warto zobaczyć jego architekturę i połączyć wizytę z poznawaniem innych rezydencji Doliny Pałaców i Ogrodów.
