Bazylika Katedralna w Płocku - Romańska strażniczka historii Polski
Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku to zabytek o fundamentalnym znaczeniu dla polskiej historii i kultury. Wzniesiona w latach 1130-1144 przez biskupa Aleksandra z Malonne, jest jedną z pięciu najstarszych katedr w kraju i największą budowlą romańską wzniesioną w Polsce w XII wieku. Położona na malowniczym, wysokim Wzgórzu Tumskim, dumnie góruje nad Wisłą, będąc świadkiem ponad 900 lat dziejów narodu.
Nekropolia Piastów
Katedra jest miejscem spoczynku władców Polski, którzy panowali w czasach, gdy Płock pełnił funkcję stolicy państwa (przełom XI i XII w.). W Kaplicy Królewskiej, w czarnym, marmurowym sarkofagu, spoczywają szczątki Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. To miejsce o szczególnym znaczeniu patriotycznym, przypominające o piastowskich korzeniach państwa. W katedrze pochowano również wielu książąt mazowieckich.
Drzwi Płockie
Jednym z najsłynniejszych skarbów związanych z katedrą są Drzwi Płockie - arcydzieło sztuki romańskiej, odlane z brązu w połowie XII wieku. Oryginał znajduje się w soborze w Nowogrodzie Wielkim (Rosja), dokąd trafił w niewyjaśnionych okolicznościach w średniowieczu. W wejściu do płockiej bazyliki zamontowano wierną kopię, która zachwyca bogactwem scen biblijnych i alegorycznych.
Architektura i wnętrze
Mimo romańskiego rodowodu (zachowane mury ciosowe), obecny wygląd katedry to efekt przebudowy renesansowej z XVI wieku. Wnętrze przykryte jest sklepieniami kolebkowymi, a nad skrzyżowaniem naw wznosi się potężna kopuła. Wystrój jest w przeważającej mierze renesansowy i barokowy, z licznymi ołtarzami, epitafiami i wspaniałą polichromią z początku XX wieku autorstwa Władysława Drapiewskiego (w stylu secesyjnym).
Skarbiec i Muzeum Diecezjalne
Obok katedry znajduje się dawne opactwo benedyktyńskie i zamek książęcy, w których mieści się Muzeum Diecezjalne. Przechowywane są tam bezcenne zabytki, w tym kielich Konrada Mazowieckiego, hermy (relikwiarze) ze srebra oraz bogata kolekcja szat liturgicznych.
Warto wiedzieć
- Dostępność: Katedra jest czynną świątynią. Zwiedzanie możliwe jest codziennie poza godzinami nabożeństw.
- Bilety: Wstęp do wnętrza katedry jest bezpłatny.
- Krata: W ciągu dnia wejście do nawy głównej może być ograniczone kratą, ale Kaplica Królewska i kruchta z Drzwiami Płockimi są zazwyczaj dostępne.
- Muzeum Diecezjalne: Znajduje się tuż obok katedry (w dawnym opactwie i zamku). Wstęp jest płatny. Warto tam zajrzeć, by zobaczyć prawdziwe skarby (m.in. Biblię Płocką z XII w.).
- Wzgórze Tumskie: Katedra stoi na wysokiej skarpie wiślanej. Z tarasów widokowych za świątynią roztacza się najpiękniejsza panorama Wisły w tej części Polski.
- Drzwi Płockie: Kopia drzwi znajduje się w głównym portalu (wejściowym). Warto poświęcić chwilę na odczytanie scen ze Starego i Nowego Testamentu (kwatery czyta się w specyficznej kolejności).
- Dojazd: Katedra znajduje się w historycznym centrum Płocka (Stare Miasto).
- Parking: Miejsca postojowe (strefa płatna) dostępne są na Placu Narutowicza (przed katedrą) lub przy ul. Tumskiej.
