Bazylika św. Anny w Kodniu

Bazylika św. Anny w Kodniu

Bazylika Mniejsza św. Anny w Kodniu jest jednym z najważniejszych sanktuariów maryjnych wschodniej Polski. W jej głównym ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej Kodeńskiej, nazywanej Królową Podlasia i Matką Jedności. Świątynia jest jednocześnie cennym zabytkiem renesansu lubelskiego, miejscem związanym z rodem Sapiehów oraz celem licznych pielgrzymek.

Kościół powstał w XVII wieku, ale jego obecny wygląd jest rezultatem rozbudowy prowadzonej w kolejnych dziesięcioleciach. Krzyżowy układ wnętrza, kaplice boczne, dekoracyjne sklepienia oraz harmonijne proporcje reprezentują charakterystyczną odmianę późnego renesansu rozwijającą się na Lubelszczyźnie. Barokowa fasada i wieża zostały dodane na początku XVIII wieku.

Bazylika pozostaje czynnym miejscem kultu. Odwiedzający mogą uczestniczyć w mszach, nabożeństwach i odsłonięciu obrazu, a w okresie pielgrzymkowym także wysłuchać historii sanktuarium oraz otrzymać błogosławieństwo przy relikwiach św. Feliksa.

Początki Kodnia i ród Sapiehów

Rozwój Kodnia był przez kilka stuleci związany z rodem Sapiehów. W 1511 roku właściciele miejscowych dóbr otrzymali pozwolenie na założenie miasta oraz budowę obronnego zamku przy ujściu Kałamanki do Bugu. Położenie umożliwiało kontrolowanie żeglugi rzecznej i szlaków handlowych prowadzących przez pogranicze.

Zamek stał się główną siedzibą kodeńskiej gałęzi rodu. W jego pobliżu znajdowała się kaplica Ducha Świętego, natomiast w mieście funkcjonował drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Anny. W pierwszej połowie XVII wieku Mikołaj Sapieha rozpoczął budowę znacznie większej, murowanej świątyni.

Budowa kościoła św. Anny

Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w 1629 roku z fundacji Mikołaja Sapiehy i jego żony Anny. Stan surowy osiągnięto około 1635 roku, natomiast prace wykończeniowe trwały jeszcze przez kolejne lata. Głównym budowniczym był Jan Cangerle, murator związany z lubelskim cechem.

Kościół otrzymał układ charakterystyczny dla renesansu lubelskiego. Do nawy dołączono parę kaplic tworzących poprzeczne ramiona budowli: kaplicę św. Szczepana oraz kaplicę św. Józefa. W prezbiterium przygotowano także pomieszczenia z oknami, przez które członkowie rodziny Sapiehów mogli obserwować nabożeństwa.

W czasie potopu szwedzkiego świątynia została poważnie zniszczona i ograbiona. Odbudowę oraz dalszą rozbudowę sfinansował Jan Fryderyk Sapieha. W 1709 roku powstały wieża-dzwonnica i dodatkowe kaplice w części wejściowej, a rok później ukończono dekoracyjną barokową fasadę.

Renesans lubelski

Renesans lubelski był regionalną odmianą architektury rozwijającą się pod koniec XVI i w pierwszej połowie XVII wieku. Łączył tradycyjny układ kościoła z ozdobnymi sklepieniami, stiukowymi dekoracjami i motywami geometrycznymi.

W kodeńskiej bazylice warto zwrócić uwagę na:

• krzyżowy układ wnętrza,
• kaplice boczne otwierające się na nawę,
• dekoracje sklepień,
• smukłe proporcje świątyni,
• sztukaterie o układach geometrycznych i roślinnych,
• połączenie późnorenesansowego korpusu z barokową fasadą,
• pomieszczenia przeznaczone dla rodziny fundatorów.

Bazylika jest jednym z obiektów należących do Szlaku Renesansu Lubelskiego.

Mikołaj Sapieha i obraz Matki Bożej

Historia bazyliki jest nierozerwalnie związana z wizerunkiem Matki Bożej Kodeńskiej. Według tradycji sanktuarium Mikołaj Sapieha ciężko zachorował podczas budowy kościoła i udał się do Rzymu, prosząc o odzyskanie zdrowia. Podczas mszy sprawowanej przez papieża Urbana VIII miał zobaczyć obraz Matki Bożej Gregoriańskiej i doznać uzdrowienia.

Sapieha zapragnął sprowadzić wizerunek do Kodnia. Oficjalna opowieść sanktuarium przekazuje, że po odmowie jego podarowania miał przekupić papieskiego zakrystiana i potajemnie zabrać obraz. Wizerunek dotarł do Kodnia 15 września 1631 roku i początkowo został umieszczony w kaplicy zamkowej Ducha Świętego, ponieważ kościół św. Anny nie był jeszcze ukończony.

Z wydarzeniem związana jest opowieść o ekskomunice nałożonej na Sapiehę oraz jego późniejszej podróży pokutnej do Rzymu. Według kodeńskiej tradycji Urban VIII ostatecznie miał cofnąć karę i uznać pozostawienie obrazu w Kodniu. Historię tę spopularyzowała Zofia Kossak w powieści „Błogosławiona wina”.

Opowieść o kradzieży, uzdrowieniu i papieskim przebaczeniu ma silny element legendarny. Stanowi jednak podstawową część religijnej tradycji sanktuarium i tożsamości Kodnia.

Obraz Matki Bożej Kodeńskiej

Monumentalny obraz przedstawia Maryję w królewskich szatach, trzymającą Dzieciątko Jezus na lewej ręce i berło w prawej dłoni. Wizerunek ma około 128 centymetrów szerokości i 223 centymetry wysokości. Nazywany jest także obrazem Matki Bożej Gregoriańskiej lub Guadalupeńskiej.

Według tradycji pierwowzór wizerunku miał być związany ze św. Łukaszem, św. Grzegorzem Wielkim i św. Augustynem z Canterbury. Oficjalna historia sanktuarium zaznacza jednak, że technika malarska obecnego obrazu nie pozwala przyjąć tak wczesnego datowania. Możliwe, że dzieło jest późniejszą kopią starszego przedstawienia.

Maryja przedstawiona jest jako królowa, a kompozycję uzupełniają postacie świętych związanych z tradycją wizerunku. Na obrazie znajduje się także Order Złotego Runa nawiązujący do rodu Sapiehów.

Koronacja obrazu

Jan Fryderyk Sapieha rozpoczął starania o papieską koronację obrazu. Uroczystość odbyła się 15 sierpnia 1723 roku.

Była to trzecia koronacja papieskimi koronami wizerunku maryjnego na terenach dawnej Rzeczypospolitej - po Jasnej Górze w 1717 roku i Trokach w 1718 roku. Obecnie na obrazie znajduje się replika historycznych koron, natomiast oryginalne insygnia są przechowywane w zabezpieczonym miejscu.

Koronacja umocniła znaczenie Kodnia jako ponadregionalnego sanktuarium. Do miejscowości zaczęli przybywać pielgrzymi z Podlasia, Polesia, Litwy i innych ziem dawnej Rzeczypospolitej.

Utrata sanktuarium w okresie zaborów

Po powstaniu styczniowym władze rosyjskie zastosowały wobec Kodnia represje. Miejscowość utraciła prawa miejskie, zlikwidowano miejscowe parafie katolickie, a kościół św. Anny został odebrany wiernym i przekształcony w prawosławny sobór Świętej Trójcy.

Przed przejęciem świątyni rozproszono znaczną część jej wyposażenia. Galeria portretów Sapiehów trafiła później na Wawel, główny ołtarz wywieziono do Opinogóry, a inne ołtarze, obrazy i elementy wyposażenia przewieziono do różnych kościołów.

Obraz Matki Bożej Kodeńskiej zabrano z Kodnia i umieszczono na Jasnej Górze. Pozostawał tam przez 52 lata. Katolicy obrządku łacińskiego i unickiego utracili w tym okresie możliwość korzystania z kodeńskiego kościoła.

Powrót katolików

Sytuacja zmieniła się po ogłoszeniu przez cara ukazu tolerancyjnego w 1905 roku. Kościół św. Anny zwrócono katolikom obrządku łacińskiego i wznowiono w nim życie parafialne. Świątynia pozostawała jednak pozbawiona większości dawnego wyposażenia.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości biskup Henryk Przeździecki powierzył opiekę nad sanktuarium Misjonarzom Oblatom Maryi Niepokalanej. Zakonnicy przybyli do Kodnia w 1927 roku i rozpoczęli przygotowania do powrotu obrazu oraz odbudowy wyposażenia kościoła.

Powrót obrazu w 1927 roku

Przed powrotem do Kodnia obraz został poddany konserwacji. Wizerunek przewieziono następnie przez Warszawę, Siedlce i kolejne miejscowości Podlasia.

3 września 1927 roku obraz dotarł do Kodnia, a następnego dnia został uroczyście wprowadzony do kościoła św. Anny. W wydarzeniu uczestniczył między innymi metropolita krakowski Adam Stefan Sapieha, potomek rodu kodeńskich fundatorów.

Obraz umieszczono w odzyskanym głównym ołtarzu, sprowadzonym z Opinogóry. Powrót wizerunku stał się jednym z najważniejszych wydarzeń religijnych w międzywojennej historii Podlasia.

Odbudowa wyposażenia

Po powrocie obrazu wnętrze świątyni wymagało ponownego urządzenia. Głównym projektantem i wykonawcą nowego wyposażenia został Marian Kiersnowski, pracujący w Kodniu przez około 16 lat.

Wykonał między innymi:

• boczne ołtarze,
• stalle,
• ambonę,
• balaski,
• chrzcielnicę,
• ławki,
• konfesjonały,
• stacje Drogi Krzyżowej,
• prospekt organowy,
• figurę Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Większość obecnego wyposażenia powstała w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku, ale została zaprojektowana tak, aby harmonizować z historyczną architekturą kościoła.

Bazylika mniejsza

W 1973 roku, podczas obchodów 250. rocznicy papieskiej koronacji obrazu, papież Paweł VI nadał kościołowi św. Anny godność bazyliki mniejszej.

Tytuł podkreśla szczególne znaczenie świątyni dla życia religijnego regionu oraz jej duchową więź z papieżem. Bazylika pozostaje głównym ośrodkiem kultu Matki Bożej Kodeńskiej - Królowej Podlasia i Matki Jedności.

Architektura bazyliki

Kościół ma późnorenesansowy korpus z barokową częścią frontową. Układ świątyni został zaplanowany na rzucie krzyża, który tworzą nawa, prezbiterium i dwie przeciwległe kaplice boczne.

Najbardziej charakterystyczne elementy architektury to:

• dekoracyjna fasada barokowa,
• wysoka wieża pełniąca funkcję dzwonnicy,
• nawa o późnorenesansowych proporcjach,
• para kaplic bocznych,
• bogate dekoracje sklepień,
• loże i pomieszczenia związane z rodziną Sapiehów,
• kaplice w części wejściowej,
• krypty znajdujące się pod prezbiterium i kaplicami.

Korpus kościoła zachowuje cechy renesansu lubelskiego, natomiast fasada dodana na początku XVIII wieku nadaje budowli bardziej reprezentacyjny, barokowy wygląd.

Fasada i wieża

Barokowa fasada ma formę dekoracyjnej ściany zasłaniającej wcześniejszą konstrukcję frontu. Została ufundowana przez Jana Fryderyka Sapiehę po rozbudowie wieży i części wejściowej.

Na fasadzie umieszczono figurę Matki Bożej Kodeńskiej, podkreślającą maryjny charakter sanktuarium. Wieża pełni funkcję dzwonnicy i jest główną dominantą architektoniczną rynku.

Główny ołtarz

Centralnym punktem wnętrza jest główny ołtarz z obrazem Matki Bożej Kodeńskiej. Historyczna nastawa została w okresie represji carskich przewieziona do Opinogóry, a następnie odzyskana przez oblatów przed powrotem obrazu w 1927 roku.

Wizerunek jest okresowo odsłaniany i zasłaniany, zgodnie z tradycją sanktuariów maryjnych. W okresie od maja do października odsłonięciu obrazu towarzyszy codzienna prezentacja historii sanktuarium przeznaczona dla pielgrzymów.

Kaplica św. Szczepana i relikwie

W dawnej kaplicy Matki Bożej Kodeńskiej, obecnie poświęconej św. Szczepanowi, przechowywane są liczne relikwie przywiezione według tradycji przez Mikołaja Sapiehę z Rzymu.

Szczególne miejsce zajmuje relikwiarz głowy św. Feliksa - papieża i męczennika z III wieku. Pielgrzymi mogą otrzymać przy nim specjalne błogosławieństwo, prosząc za wstawiennictwem świętego o szczęście i pomyślność w życiu.

Krypty Sapiehów

Kościół został zaplanowany także jako miejsce pochówku kodeńskiej gałęzi rodu Sapiehów. Trumny członków rodziny umieszczano w kryptach pod prezbiterium, natomiast pod kaplicami chowano duchownych oraz przedstawicieli innych rodów szlacheckich.

Krypty były wielokrotnie grabione i niszczone. Szczególnie duże zniszczenia przyniosły wydarzenia z 1812 roku oraz represje po powstaniu styczniowym. Część szczątków udało się uporządkować i ponownie złożyć w trumnach, lecz wiele pochówków zostało bezpowrotnie zniszczonych.

Dostępność krypt może zależeć od aktualnej organizacji ruchu pielgrzymkowego, prac konserwatorskich oraz zgody gospodarzy sanktuarium.

Kalwaria Kodeńska

W pobliżu bazyliki znajduje się Kalwaria Kodeńska urządzona na dawnym terenie zamkowym Sapiehów. Prowadzi do niej stara brukowana droga schodząca w kierunku doliny Bugu.

Po sprowadzeniu oblatów teren został uporządkowany i przekształcony w rozległą przestrzeń modlitwy oraz wypoczynku. Znajdują się tu kaplice, stacje Drogi Krzyżowej, alejki, pomniki i miejsca związane z historią sanktuarium.

Kalwaria jest naturalnym uzupełnieniem wizyty w bazylice. Na spokojny spacer po całym terenie warto przeznaczyć co najmniej godzinę.

Kościół Ducha Świętego

Najcenniejszym zabytkiem Kalwarii jest kościół Ducha Świętego, dawna kaplica zamkowa Sapiehów. Zbudował ją Paweł Sapieha w latach 1530-1540.

Budowla łączy elementy gotyckie, renesansowe i orientalne. Jej trójnawowe wnętrze oraz układ przestrzenny nawiązują do tradycji świątyń bizantyjskich i architektury spotykanej na pograniczu kultur Wschodu i Zachodu.

W kościele znajduje się tablica nagrobna Jana Sapiehy z 1520 roku, zaliczana - po obrazie Matki Bożej - do najstarszych zabytków Kodnia. Widnieją na niej napisy staroruskie, symbole przemijania oraz herby Sapiehów i Jagiellonów.

W okresie letnim w kościele Ducha Świętego odprawiana jest niedzielna msza o godzinie 10:00.

Pozostałości zamku Sapiehów

Kodeński zamek powstał w XVI wieku w miejscu chronionym wodami Bugu, Kałamanki i nieistniejącego dziś jeziora. Pod koniec stulecia był okazałą, trójkondygnacyjną rezydencją o cechach późnogotyckich.

Po opuszczeniu Kodnia przez Sapiehów rezydencja stopniowo popadała w ruinę. Do czasów współczesnych zachowały się jedynie fragmenty dawnego zespołu. Ich historię najlepiej poznawać podczas oprowadzania po Kalwarii z lokalnym przewodnikiem.

Ogród Zielny Matki Bożej

Na terenie Kalwarii znajduje się Ogród Zielny Matki Bożej, poświęcony w 2005 roku. Zaprojektowano go w formie rozwijających się płatków róży, nawiązujących do modlitwy różańcowej.

W ogrodzie rosną zioła, kwiaty i krzewy wydzielające olejki eteryczne. Kompozycję uzupełniają fontanny, tablice z przykazaniami i prawdami wiary oraz miejsca przeznaczone do odpoczynku i refleksji.

Ogród najefektowniej prezentuje się od późnej wiosny do wczesnej jesieni.

Co można zobaczyć?

Podczas wizyty w bazylice i sanktuarium warto zwrócić uwagę na:

• obraz Matki Bożej Kodeńskiej,
• główny ołtarz odzyskany po okresie represji carskich,
• dekoracje sklepień charakterystyczne dla renesansu lubelskiego,
• barokową fasadę,
• wieżę-dzwonnicę,
• kaplice św. Szczepana i św. Józefa,
• relikwiarze, w tym relikwie św. Feliksa,
• stalle i ambonę Mariana Kiersnowskiego,
• stacje Drogi Krzyżowej,
• prospekt organowy,
• pomieszczenia i loże związane z rodziną Sapiehów,
• krypty znajdujące się pod świątynią,
• Kalwarię Kodeńską,
• kościół Ducha Świętego,
• ruiny dawnego zamku,
• Ogród Zielny Matki Bożej.

Zwiedzanie z dziećmi

Bazylika może być interesującym miejscem dla starszych dzieci i młodzieży, szczególnie podczas oprowadzania połączonego z opowieścią o Sapiehach, obrazie przywiezionym z Rzymu i dawnym zamku nad Bugiem.

Młodszych turystów mogą zainteresować:

• monumentalny obraz Matki Bożej,
• dekoracyjne sklepienia,
• barokowa fasada,
• relikwiarze,
• tajemnicza historia krypt,
• kościół Ducha Świętego,
• ruiny zamku,
• labirynt w Ogrodzie Zielnym,
• spacer po Kalwarii.

Historia Mikołaja Sapiehy i „błogosławionej winy” ma atrakcyjną formę opowieści, należy jednak wyjaśnić dzieciom, że łączy ona udokumentowane wydarzenia z tradycją i legendą sanktuarium.

Podczas wizyty dzieci powinny zachować ciszę, nie wchodzić do prezbiterium i pozostawać pod opieką dorosłych.

Warto wiedzieć

Charakter obiektu

Bazylika św. Anny jest czynnym kościołem parafialnym, sanktuarium maryjnym i bazyliką mniejszą. Nie funkcjonuje jak typowe muzeum z kasą i jedną wyznaczoną trasą zwiedzania.

Pierwszeństwo mają msze, nabożeństwa, pielgrzymki, spowiedź oraz indywidualna modlitwa.

Godziny zwiedzania

Sanktuarium nie publikuje osobnych, całorocznych godzin przeznaczonych wyłącznie na turystyczne zwiedzanie bazyliki.

Najlepiej odwiedzać wnętrze w ciągu dnia, poza czasem mszy i nabożeństw. Grupy pielgrzymkowe powinny wcześniej zgłosić wizytę na furcie klasztornej.

Historia sanktuarium dla pielgrzymów

Od 1 maja do 31 października codziennie o godzinie 10:00 w bazylice prezentowana jest historia sanktuarium. Program obejmuje odsłonięcie obrazu oraz błogosławieństwo przy relikwiach św. Feliksa.

O godzinie 10:30 odprawiana jest msza przeznaczona szczególnie dla pielgrzymów.

Msze w okresie letnim

Od 1 maja do 31 października:

Poniedziałek-sobota:

• 7:00 - msza w bazylice,
• 10:00 - historia sanktuarium,
• 10:30 - msza dla pielgrzymów,
• 18:00 - msza w bazylice.

Niedziela:

• 8:00 - msza w bazylice,
• 10:00 - msza w kościele Ducha Świętego,
• 10:00 - historia sanktuarium w bazylice,
• 10:30 - msza w bazylice,
• 12:00 - msza w bazylice,
• 16:30 - nieszpory lub nabożeństwo okresowe,
• 17:00 - msza w bazylice.

Msze w okresie zimowym

Od 1 listopada do 30 kwietnia:

Poniedziałek-sobota:

• 7:00,
• 18:00.

Niedziela:

• 8:00,
• 10:00,
• 12:00,
• 17:00.

Porządek może zostać zmieniony podczas odpustów, świąt i dużych wydarzeń pielgrzymkowych.

Ceny biletów

Oficjalna strona sanktuarium nie publikuje regularnego cennika biletów za indywidualne wejście do bazyliki.

Zwiedzanie z przewodnikiem, specjalne programy dla grup oraz dodatkowe usługi należy uzgodnić przed przyjazdem.

Zwiedzanie z przewodnikiem

Grupy mogą poprosić o zakonnika, który przedstawi historię sanktuarium i obrazu oraz udzieli błogosławieństwa przy relikwiach św. Feliksa.

Możliwe jest również zamówienie świeckiego przewodnika oprowadzającego po Kalwarii i pozostałościach zamku Sapiehów.

Czas zwiedzania

Na obejrzenie samej bazyliki warto przeznaczyć około 45-60 minut.

Wizyta obejmująca bazylikę, prezentację historii sanktuarium, kościół Ducha Świętego, Kalwarię i Ogród Zielny może zająć około 2-3 godzin.

Osoby planujące dokładne poznanie ruin zamku, spacer nad Bugiem oraz udział w nabożeństwie powinny zarezerwować większą część dnia.

Odpusty

Do najważniejszych uroczystości należą odpust św. Anny oraz sierpniowe obchody związane z koronacją obrazu Matki Bożej Kodeńskiej.

Podczas głównych uroczystości do Kodnia przybywa znacznie więcej pielgrzymów, zmienia się organizacja ruchu, a część nabożeństw odbywa się na zewnątrz. Aktualny kalendarz wydarzeń publikowany jest przez sanktuarium.

Zasady zachowania

Podczas wizyty należy:

• zachować ciszę,
• wyłączyć dźwięk telefonu,
• nie przeszkadzać modlącym się,
• nie wchodzić do prezbiterium,
• nie dotykać obrazu, ołtarzy i relikwiarzy,
• przerwać zwiedzanie przed rozpoczęciem nabożeństwa,
• stosować się do poleceń opiekunów sanktuarium.

Bazylika jest przede wszystkim miejscem kultu, a nie wyłącznie zabytkiem turystycznym.

Fotografowanie

Przed wykonywaniem zdjęć wnętrza najlepiej sprawdzić zasady obowiązujące danego dnia.

Nie należy fotografować w sposób zakłócający mszę, nabożeństwo, spowiedź lub indywidualną modlitwę. Lampa błyskowa, statyw i profesjonalne sesje mogą wymagać zgody gospodarzy sanktuarium.

Dostępność

Oficjalna strona nie publikuje szczegółowego opisu dostępności całej bazyliki, krypt, kościoła Ducha Świętego i Kalwarii.

Osoby poruszające się na wózku lub mające trudności z chodzeniem powinny przed przyjazdem sprawdzić możliwość wejścia do poszczególnych części kompleksu. Na Kalwarii występują alejki, brukowane drogi, pochyłości i różnice poziomów.

Wózek dziecięcy

Po głównych alejach sanktuarium można poruszać się z wózkiem, ale starsze brukowane nawierzchnie i niektóre odcinki Kalwarii mogą być mniej wygodne.

W czasie nabożeństwa wózek nie powinien blokować przejścia ani wyjść z bazyliki.

Ubiór

Strój powinien odpowiadać sakralnemu i pielgrzymkowemu charakterowi miejsca.

Do spaceru po Kalwarii najlepiej wybrać wygodne obuwie. Latem warto mieć nakrycie głowy i wodę, natomiast w chłodniejszych miesiącach dodatkową warstwę odzieży.

Dom Pielgrzyma i jadłodajnia

Przy sanktuarium działa Dom Pielgrzyma, umożliwiający organizację pobytu grup i turystów indywidualnych. Funkcjonuje również Jadłodajnia u Oblatów oraz punkty oferujące pamiątki, dewocjonalia i produkty regionalne.

Podczas odpustów i dużych pielgrzymek noclegi oraz posiłki najlepiej organizować z wyprzedzeniem.

Parking

W czasie zwykłych dni pielgrzymkowych można korzystać z miejsc wyznaczonych w otoczeniu sanktuarium i centrum Kodnia.

Podczas odpustów, wakacyjnych weekendów i dużych uroczystości mogą obowiązywać czasowe zmiany organizacji ruchu. Należy stosować się do oznakowania oraz poleceń służb porządkowych.

Najlepsza pora na wizytę

Najpełniejszy program dla turystów i pielgrzymów obowiązuje od maja do października. Codziennie organizowana jest wtedy prezentacja historii sanktuarium, a Kalwaria i Ogród Zielny prezentują się najefektowniej.

Osoby szukające ciszy powinny wybrać dzień powszedni poza głównymi odpustami. W niedziele i święta ruch pielgrzymkowy jest większy.

Co zobaczyć w pobliżu?

Wizytę w bazylice można połączyć z odwiedzeniem:

• Kalwarii Kodeńskiej,
• kościoła Ducha Świętego,
• pozostałości zamku Sapiehów,
• Ogrodu Zielnego Matki Bożej,
• Bramy Unickiej,
• parku Placencja,
• kaplicy św. Wawrzyńca,
• terenów spacerowych nad Bugiem,
• klasztoru Misjonarzy Oblatów,
• miejsc związanych z historią unitów podlaskich.

Najlepiej potraktować bazylikę jako główny punkt dłuższego spaceru po całym historycznym i pielgrzymkowym zespole Kodnia.

Dlaczego warto odwiedzić?

Bazylika św. Anny łączy historię jednego z najpotężniejszych rodów dawnej Rzeczypospolitej, cenną architekturę renesansu lubelskiego i wielowiekową tradycję maryjnego sanktuarium.

Najważniejszym zabytkiem jest obraz Matki Bożej Kodeńskiej, z którym wiąże się niezwykła opowieść o chorobie Mikołaja Sapiehy, podróży do Rzymu, potajemnym zabraniu wizerunku, ekskomunice i późniejszym przebaczeniu.

Na uwagę zasługują także dekoracje sklepień, barokowa fasada, relikwie św. Feliksa, krypty Sapiehów i wyposażenie wykonane przez Mariana Kiersnowskiego.

Dużym atutem jest rozległe otoczenie sanktuarium. Kalwaria, kościół Ducha Świętego, ruiny zamku i Ogród Zielny pozwalają poznać nie tylko historię bazyliki, ale również dzieje całego Kodnia jako miejsca spotkania tradycji polskiej, litewskiej, ruskiej, łacińskiej i wschodniej.