Elektrownia Wodna Żarnowiec

Elektrownia Wodna Żarnowiec - największa elektrownia szczytowo-pompowa w Polsce

Elektrownia Wodna Żarnowiec w Czymanowie to jeden z najbardziej imponujących obiektów hydrotechnicznych w Polsce. Wykorzystuje Jezioro Żarnowieckie jako zbiornik dolny oraz ogromny sztuczny zbiornik położony na pobliskim płaskowyżu.

Oba poziomy łączą cztery stalowe rurociągi biegnące równolegle po zalesionym zboczu. Elektrownia ma 716 MW mocy w trybie wytwarzania energii i 800 MW w trybie pompowania, dzięki czemu pełni ważną funkcję wielkoskalowego magazynu energii dla krajowego systemu elektroenergetycznego.

Co warto zobaczyć?

Teren techniczny elektrowni nie jest ogólnodostępną atrakcją, ale jej skalę można dobrze poznać z otoczenia.

Najbardziej charakterystyczne elementy to:

• sztuczny zbiornik górny o powierzchni około 122 ha,
• cztery potężne stalowe rurociągi prowadzące w stronę Jeziora Żarnowieckiego,
• budynek elektrowni nad brzegiem jeziora,
• Jezioro Żarnowieckie pełniące funkcję zbiornika dolnego,
• panorama całego układu widoczna z wieży Kaszubskie Oko.

Szczególnie efektownie wyglądają cztery równoległe rurociągi, z których każdy ma około 1,1 km długości.

Jak działa elektrownia szczytowo-pompowa?

Żarnowiec można porównać do ogromnego akumulatora wykorzystującego wodę.

Gdy w systemie elektroenergetycznym występuje nadwyżka energii, hydrozespoły pracują jako pompy i tłoczą wodę z Jeziora Żarnowieckiego do zbiornika położonego wysoko na płaskowyżu.

Kiedy zapotrzebowanie na energię wzrasta, woda zostaje wypuszczona w przeciwnym kierunku. Spływając rurociągami, napędza turbiny połączone z generatorami, a następnie wraca do jeziora.

W ten sposób energia elektryczna jest czasowo magazynowana jako energia potencjalna wody.

Największy wodny magazyn energii w Polsce

Elektrownia dysponuje czterema odwracalnymi hydrozespołami.

Łączna moc podczas pracy turbinowej wynosi 716 MW, natomiast w trybie pompowym urządzenia mogą pobierać około 800 MW.

Zgromadzona w górnym zbiorniku woda odpowiada możliwości magazynowania około 3,6 GWh energii. Pozwala to elektrowni przez kilka godzin dostarczać do systemu bardzo dużą moc.

Obiekt służy nie tylko do pokrywania szczytowego zapotrzebowania. Pomaga także stabilizować częstotliwość sieci i reagować na nagłe zmiany bilansu pomiędzy produkcją a zużyciem energii.

Historia Elektrowni Wodnej Żarnowiec

Budowę rozpoczęto w latach 70. XX wieku, a elektrownię uruchomiono w 1983 roku.

Inwestycja była częścią planowanego dużego kompleksu energetycznego nad Jeziorem Żarnowieckim. Po przeciwnej stronie jeziora rozpoczęto później budowę Elektrowni Jądrowej Żarnowiec.

Elektrownia szczytowo-pompowa została ukończona i działa do dziś, natomiast budowę elektrowni jądrowej przerwano przed uruchomieniem któregokolwiek reaktora.

W kolejnych latach elektrownia wodna była modernizowana, dzięki czemu jej moc wzrosła do obecnych 716 MW.

Elektrownia wodna a Elektrownia Jądrowa Żarnowiec

Oba obiekty są często ze sobą mylone.

Elektrownia Wodna Żarnowiec jest działającą elektrownią szczytowo-pompową znajdującą się w Czymanowie.

Elektrownia Jądrowa Żarnowiec była natomiast budowana po przeciwnej stronie jeziora, w rejonie Kartoszyna. Inwestycję przerwano i nigdy nie uruchomiono tam reaktora.

Z wieży Kaszubskie Oko można zobaczyć zarówno elementy działającej elektrowni wodnej, jak i teren związany z dawną inwestycją jądrową.

Czy można zwiedzić elektrownię?

Elektrownia jest czynnym zakładem energetycznym pracującym w ruchu ciągłym, dlatego nie można wejść na jej teren jak do zwykłego muzeum.

Możliwe są jednak wcześniej uzgodnione wizyty zorganizowanych grup, między innymi szkół, uczelni, organizacji, firm i instytucji.

Zwiedzanie odbywa się według wyznaczonych tras, z przewodnikiem oraz z zachowaniem procedur bezpieczeństwa. Uczestnicy muszą zostać wcześniej zgłoszeni, a operator może ograniczyć lub odwołać wejście ze względów technicznych i bezpieczeństwa.

Turyści indywidualni powinni zakładać, że zakład ogląda się wyłącznie z dostępnych publicznie miejsc.

Kaszubskie Oko - najlepszy widok na elektrownię

Bardzo dobrym miejscem do poznania skali inwestycji jest wieża widokowa Kaszubskie Oko w Gniewinie.

Wieża ma 44 m wysokości, a punkt widokowy znajduje się około 150 m n.p.m. Na górę prowadzi 212 stopni, dostępna jest również winda.

Z platformy można zobaczyć:

• górny zbiornik elektrowni,
• Jezioro Żarnowieckie,
• okolice Gniewina,
• teren niedokończonej elektrowni jądrowej,
• farmy wiatrowe,
• przy dobrej widoczności także Bałtyk.

Godziny otwarcia wieży są sezonowe, dlatego warto sprawdzić je przed wizytą.

Informacje praktyczne

Charakter obiektu. Elektrownia jest czynnym zakładem energetycznym, a nie ogólnodostępnym muzeum techniki.

Zwiedzanie wnętrza. Jest możliwe wyłącznie dla wcześniej zgłoszonych i zaakceptowanych grup zorganizowanych.

Turyści indywidualni. Najlepszym sposobem poznania elektrowni jest oglądanie jej z legalnie dostępnych punktów w okolicy.

Bezpieczeństwo. Nie należy przekraczać ogrodzeń, wchodzić na rurociągi, wały ani inne elementy infrastruktury technicznej.

Najlepszy punkt widokowy. Kaszubskie Oko w Gniewinie pozwala zobaczyć górny zbiornik i znaczną część otoczenia elektrowni.

Atrakcje w pobliżu

Wycieczkę techniczną można łatwo połączyć z poznawaniem północnych Kaszub.

Warto odwiedzić:

• Kaszubskie Oko w Gniewinie,
• Jezioro Żarnowieckie,
• skansen - Zagrodę Gburską i Rybacką w Nadolu,
• Nadole i przystań nad jeziorem,
• nadmorskie Dębki,
• Jastrzębią Górę i Rozewie.

Dlaczego warto zobaczyć Elektrownię Wodną Żarnowiec?

Elektrownia Wodna Żarnowiec warto zobaczyć ze względu na skalę zastosowanych rozwiązań inżynieryjnych. Ogromny zbiornik na płaskowyżu, cztery kilometrowej długości rurociągi i naturalne Jezioro Żarnowieckie tworzą największy system szczytowo-pompowy w Polsce. To ciekawe miejsce dla osób zainteresowanych techniką, energetyką i tym, jak współczesny system elektroenergetyczny magazynuje energię i reaguje na zmieniające się zapotrzebowanie.