Hala Stulecia (niem. Jahrhunderthalle) to unikatowy obiekt widowiskowo-sportowy, który zrewolucjonizował podejście do wykorzystania betonu w architekturze monumentalnej.
Geneza i budowa
Hala powstała z okazji setnej rocznicy wydania przez Fryderyka Wilhelma III odezwy „Do mojego ludu" (1813), wzywającej do oporu przeciwko Napoleonowi.
-
Wizja Maxa Berga: Ówczesny architekt miejski Wrocławia zaprojektował budowlę, która nie naśladowała historycznych stylów, lecz eksponowała surowość materiału - żelbetu. Było to rozwiązanie niezwykle odważne, budzące w tamtym czasie spore kontrowersje.
-
Tempo prac: Budowa trwała zaledwie 21 miesięcy, co przy ówczesnej technologii i skali obiektu było osiągnięciem bez precedensu.
Konstrukcja i innowacje
Budowla została zaprojektowana na planie koła z czterema absydami.
-
Kopuła: Najważniejszym elementem jest ogromna kopuła o średnicy 65 metrów i wysokości 42 metrów. Konstrukcja opiera się na pierścieniu fundamentowym i systemie żeber, co pozwoliło na stworzenie ogromnej, otwartej przestrzeni bez wewnętrznych podpór.
-
Materiał: Wykorzystanie żelbetu pozwoliło na uzyskanie lekkości wizualnej przy zachowaniu ogromnej wytrzymałości. Aby udowodnić bezpieczeństwo konstrukcji, Max Berg musiał osobiście nadzorować zdejmowanie szalunków, gdyż robotnicy obawiali się, że budowla runie.
-
Przeszklenia: Hala posiada rzędy okien umieszczonych w systemie tarasowym, co zapewnia doskonałe doświetlenie wnętrza światłem dziennym.
Historia po 1945 roku
Po przejściu Wrocławia w granice Polski, Halę Stulecia przemianowano na Halę Ludową.
-
W 1948 roku przed wejściem ustawiono stalową Iglicę (projektu Stanisława Hempla) o wysokości 96 metrów (obecnie ok. 90 m), która stała się dopełnieniem kompleksu.
-
W tym samym roku odbyła się tu Wystawa Ziem Odzyskanych oraz Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, w którym uczestniczył m.in. Pablo Picasso.
Kompleks Hali Stulecia
Hala nie stoi w izolacji - jest częścią większego założenia urbanistycznego (Tereny Wystawowe), w skład którego wchodzą:
-
Pawilon Czterech Kopuł: Zaprojektowany przez Hansa Poelziga, obecnie mieści Muzeum Sztuki Współczesnej.
-
Pergola: Półkolista kolumnada otaczająca sztuczny staw, przy której znajduje się Wrocławska Fontanna Multimedialna (jedna z największych w Europie).
-
Ogród Japoński: Unikatowy zakątek dendrologiczny, będący pozostałością po Wystawie Stulecia z 1913 roku.
Znaczenie współczesne i UNESCO
W 2006 roku Hala Stulecia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako pionierskie osiągnięcie inżynierii i architektury XX wieku. Obecnie obiekt służy jako miejsce wielkich wydarzeń:
-
Sportowych: m.in. Mistrzostwa Świata w Siatkówce.
-
Kulturalnych: spektakularne widowiska operowe, koncerty gwiazd światowego formatu.
-
Kongresowych: targi i wystawy międzynarodowe.
Dzięki nowoczesnemu centrum poznawczemu (Visitor Centre), turyści mogą poznać historię budowy obiektu przy użyciu technologii multimedialnych i wirtualnej rzeczywistości.
