Kamienica „Pod Żabami”

Kamienica „Pod Żabami” - secesyjna wizytówka Bielska-Białej

Kamienica „Pod Żabami” jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Bielska-Białej. Znajduje się na rogu placu Wojska Polskiego i ulicy Targowej, w historycznej części dawnej Białej. Nieregularna bryła, wysoka narożna pseudowieża oraz bogate dekoracje roślinne i zwierzęce sprawiają, że budynek wyróżnia się spośród otaczających go kamienic.

Największą ciekawostką są dwie żaby umieszczone nad bocznym portalem. Ubrane we fraki postacie odpoczywają przy beczce - jedna gra na mandolinie, a druga pali fajkę i trzyma kieliszek. To właśnie od tej humorystycznej dekoracji pochodzi popularna nazwa kamienicy.

Historia kamienicy

Budynek powstał około 1903 roku według projektu Emanuela Rosta juniora, jednego z najważniejszych architektów działających w Bielsku i Białej na przełomie XIX i XX wieku. Pochodził on z rodziny silnie związanej z rozwojem architektonicznym miasta - projektantem był również jego ojciec, Emanuel Rost senior.

Właścicielem kamienicy był Rudolf Nahowski, członek rady miejskiej i właściciel cenionej winiarni. Budynek mieścił mieszkania oraz lokal, którego charakter znalazł odzwierciedlenie w dekoracji fasady. Biesiadujące żaby, beczka, kieliszek i fajka stanowiły żartobliwe nawiązanie do prowadzonej działalności.

Secesyjna architektura

Kamienica reprezentuje nurt secesyjno-modernistyczny inspirowany architekturą wiedeńską. W tym okresie w Bielsku i Białej powstawały reprezentacyjne kamienice, wille i budynki publiczne, dzięki którym dzisiejsze Bielsko-Biała bywa nazywane „małym Wiedniem”.

Budynek ma nieregularną bryłę z dominującą pięciokondygnacyjną pseudowieżą. Jej najwyższa część została ozdobiona tynkową dekoracją imitującą konstrukcję szachulcową. Uwagę zwracają również wykusze, drewniane elementy pod dachem, ozdobne wsporniki, dekoracyjne okna i kute balustrady.

Elewacje zdobią motywy roślinne, ludzkie głowy, owady i fantastyczne stworzenia. Detale rozmieszczono na różnych wysokościach, dlatego warto obejrzeć budynek zarówno z przeciwnej strony placu, jak i z bliska.

Słynne żaby nad wejściem

Rzeźbiarska grupa znajduje się nad portalem w północnej elewacji, od strony ulicy Targowej. Żaba po lewej stronie opiera się o beczkę oznaczoną datą „1795”, pali fajkę i trzyma kieliszek. Druga przygrywa jej na mandolinie.

Scena ma swobodny i humorystyczny charakter, nietypowy dla reprezentacyjnej architektury mieszczańskiej. Jednocześnie pełniła funkcję swoistej reklamy działającej w budynku winiarni.

Na elewacji można odnaleźć również chrabąszcze, dekoracyjne twarze, wstęgi i ornamenty roślinne. Poszukiwanie tych niewielkich elementów może być ciekawym urozmaiceniem rodzinnego spaceru.

Legenda o sporze z pastorem

Z kamienicą wiąże się opowieść o konflikcie Rudolfa Nahowskiego z pastorem pobliskiego kościoła ewangelickiego. Według legendy duchowny miał narzekać na hałas i zachowanie gości winiarni, a właściciel odpowiedział umieszczeniem biesiadujących żab zwróconych w stronę świątyni.

Historia jest chętnie powtarzana w lokalnych opowieściach, ale jej szczegóły nie znajdują potwierdzenia w oficjalnych opisach zabytku. Należy więc traktować ją jako legendę, a nie udokumentowane wyjaśnienie powstania dekoracji.

Wnętrza kamienicy

W budynku zachowały się elementy historycznego wystroju sieni i klatki schodowej. Należą do nich kamienne stopnie, wzorzyste posadzki ceramiczne, secesyjna kuta balustrada z drewnianą poręczą oraz dawna stolarka drzwiowa.

Kamienica pozostaje jednak użytkowanym budynkiem mieszkalno-usługowym. Nie działa w niej muzeum ani regularna trasa zwiedzania, dlatego nie należy wchodzić do zamkniętych części bez zgody mieszkańców lub zarządcy.

Renowacja zabytku

W 2020 roku przeprowadzono kompleksowe prace konserwatorskie. Objęły one elewacje, dach, stolarkę, sień, klatkę schodową i zabytkowe balustrady. Odnowiono dekoracje oraz przywrócono części pokrycia dachowego formę zgodną z projektem konserwatorskim.

Realizacja otrzymała tytuł Modernizacji Roku 2020 w kategorii „Elewacje i termorenowacje”. Dzięki pracom ponownie dobrze widoczne są niewielkie rzeźby, ornamenty i zróżnicowane elementy architektoniczne.

Zwiedzanie - informacje praktyczne

Charakter obiektu: zabytkowa kamienica mieszkalno-usługowa oglądana przede wszystkim z zewnątrz.

Dostępność: elewację można zobaczyć bezpłatnie przez cały rok z placu Wojska Polskiego i ulicy Targowej.

Czas oglądania: na obejrzenie budynku i odnalezienie najważniejszych dekoracji warto przeznaczyć około 10-20 minut.

Najlepszy widok: całą bryłę, narożną wieżę i dach najlepiej widać z przeciwległej części placu. Do rzeźb żab trzeba podejść bliżej, od strony ulicy Targowej.

Dostępność dla osób z ograniczoną mobilnością: budynek można oglądać z poziomu utwardzonego placu i miejskich chodników. Dostępność może być okresowo ograniczana przez ogródki gastronomiczne lub inne elementy infrastruktury.

Fotografowanie: zdjęcia elewacji można wykonywać z ogólnodostępnej przestrzeni. Do sfotografowania żab przydatne jest przybliżenie w telefonie lub aparacie.

Zwiedzanie z dziećmi

Kamienica może być ciekawym przystankiem podczas rodzinnego spaceru. Dzieci mogą szukać na fasadzie dwóch żab, beczki, kieliszka, fajki, mandoliny, chrabąszczy i ukrytych w ornamentach ludzkich twarzy.

Oglądanie obiektu nie wymaga zakupu biletu ani długiego zwiedzania, dlatego łatwo połączyć je z innymi atrakcjami centrum.

Co zobaczyć w pobliżu?

W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się plac Wojska Polskiego, będący dawnym rynkiem Białej, oraz kościół ewangelicki Marcina Lutra. W kilka minut można dojść do ulicy 11 Listopada, placu Wolności i Ratusza w Białej.

Dłuższy spacer może prowadzić do bielskiego rynku, Zamku Sułkowskich, katedry św. Mikołaja, Teatru Polskiego oraz popularnych pomników postaci z bielskich filmów animowanych.

Dlaczego warto zobaczyć Kamienicę „Pod Żabami”?

Kamienica jest znakomitym przykładem architektury, w której funkcja mieszkalna i usługowa została połączona ze sztuką, fantazją oraz poczuciem humoru.

Bogate dekoracje, nieregularna bryła i biesiadujące żaby tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków Bielska-Białej. Obiekt znajduje się w centrum, jest dostępny bezpłatnie i można łatwo włączyć go do spaceru po zabytkach dawnego Bielska i Białej.