Dzieje Chwarszczan są nierozerwalnie związane z trzema wielkimi zakonami rycerskimi, które kolejno władały tymi ziemiami.
Czas Templariuszy (ok. 1232-1312)
Osadzenie templariuszy w Chwarszczanach przypisuje się księciu śląskiemu Henrykowi Brodatemu.
-
Komandoria: Chwarszczany stały się siedzibą komandorii, czyli lokalnego centrum administracyjnego i gospodarczego zakonu.
-
Budowa kaplicy: Obecna murowana świątynia powstała w drugiej połowie XIII wieku, zastępując wcześniejszą konstrukcję granitową.
Przejęcie przez Joannitów
Po kasacie zakonu templariuszy w 1312 roku, majątek przejęli Joannici (Zakon Maltański), którzy opiekowali się tym miejscem aż do połowy XVI wieku, kiedy to komandoria została sekularyzowana przez margrabiów brandenburskich.
Architektura i unikatowe wnętrze
Kaplica w Chwarszczanach jest budowlą salową, wzniesioną z czerwonej cegły na kamiennym fundamencie. Jej forma architektoniczna jest wyjątkowa ze względu na proporcje i detale.
Wygląd zewnętrzny
-
Wieże: Od strony zachodniej kościół zdobią dwie smukłe, cylindryczne wieżyczki, które nadają budowli charakter obronny (podobieństwo do zamków rycerskich).
-
Elewacja: Ściany są wsparte potężnymi skarpami, co pozwoliło na zastosowanie dużych, strzelistych okien typowych dla dojrzałego gotyku.
Skarby wnętrza - Polichromie
Największym skarbem Chwarszczan są niedawno odkryte i poddane konserwacji średniowieczne polichromie ścienne z ok. 1400 roku (okres joannicki).
-
Apostołowie i Święci: Pod linią okien rozciąga się pas monumentalnych malowideł przedstawiających apostołów oraz święte niewiasty.
-
Sceny biblijne: Na ścianach można dostrzec sceny z życia Chrystusa oraz motywy roślinne i geometryczne.
-
Sklepienie: Wnętrze nakryte jest pięknym sklepieniem krzyżowo-żebrowym, którego żebra spływają na rzeźbione wsporniki.
Ciekawostki i tajemnice
Jak każde miejsce związane z templariuszami, Chwarszczany obrosły legendami:
-
Ukryte skarby: Od lat krążą podania o ukrytych podziemiach i tunelach łączących kaplicę z innymi posiadłościami zakonnymi, choć badania archeologiczne nie potwierdziły istnienia rozległych lochów.
-
Symbolika: W architekturze kaplicy doszukiwano się ukrytych znaczeń geometrycznych i astronomicznych, które miały być znane tylko wyższym wtajemniczonym zakonu.
Informacje praktyczne
-
Lokalizacja: Wieś Chwarszczany leży niedaleko Kostrzyna nad Odrą, przy drodze krajowej nr 31.
-
Zwiedzanie: Kościół jest obecnie świątynią rzymskokatolicką. Zwiedzanie wnętrza najlepiej zaplanować między mszami lub umówić się z opiekunem zabytku.
-
Szlak Templariuszy: Chwarszczany są najważniejszym punktem na turystycznym „Szlaku Templariuszy", który obejmuje również pobliskie miejscowości, takie jak Rurka czy Myślibórz.
