Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau

Auschwitz-Birkenau - Miejsce Pamięci byłego niemieckiego nazistowskiego obozu

Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau obejmuje zachowane tereny Auschwitz I w Oświęcimiu oraz Auschwitz II-Birkenau w Brzezince. To jedno z najważniejszych na świecie miejsc pamięci o Holokauście i zbrodniach nazistowskich Niemiec. Zachowane baraki, ogrodzenia, rampy kolejowe, ruiny komór gazowych i krematoriów oraz osobiste przedmioty deportowanych są materialnymi świadectwami losu ponad miliona zamordowanych ludzi.

Co warto zobaczyć?

W Auschwitz I znajdują się główne wystawy historyczne. Zachowała się brama z napisem „Arbeit macht frei”, murowane bloki więźniarskie, blok 11 z obozowym więzieniem, Ściana Śmierci oraz budynek krematorium I i pierwszej stałej komory gazowej.

Szczególnie poruszające są przedmioty odebrane deportowanym - walizki, buty, okulary, naczynia i inne rzeczy osobiste. Nie są zwykłymi eksponatami, lecz świadectwem życia konkretnych ludzi.

Auschwitz II-Birkenau pozwala natomiast zrozumieć skalę obozu i masowej zagłady. Zachowały się tu baraki, wieże strażnicze, ogrodzenia, bocznica kolejowa i rampa, a także ruiny komór gazowych oraz krematoriów.

Historia w skrócie

Niemcy utworzyli KL Auschwitz w 1940 roku na okupowanych ziemiach polskich. 14 czerwca przybył pierwszy transport 728 Polaków z więzienia w Tarnowie.

Początkowo Auschwitz służył przede wszystkim jako obóz koncentracyjny dla Polaków. Z czasem rozwinął się w ogromny kompleks obejmujący Auschwitz I, Auschwitz II-Birkenau, Auschwitz III-Monowitz oraz liczne podobozy.

Od 1942 roku Birkenau stało się głównym miejscem masowej zagłady Żydów deportowanych z wielu krajów europejskich.

Do całego kompleksu Auschwitz deportowano co najmniej 1,3 mln ludzi. Co najmniej 1,1 mln zostało zamordowanych lub zmarło wskutek warunków stworzonych przez niemiecki nazistowski system obozowy.

Wyzwolenie i utworzenie Miejsca Pamięci

W styczniu 1945 roku Niemcy rozpoczęli ewakuację więźniów w tzw. marszach śmierci.

27 stycznia 1945 roku żołnierze 60. Armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej dotarli do obozu. Wyzwolenia w Auschwitz I, Birkenau i Monowitz doczekało około 7 tys. więźniów.

Po wojnie byli więźniowie rozpoczęli starania o zachowanie pozostałości obozu. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau zostało formalnie utworzone w 1947 roku, a w 1979 roku teren wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jak wygląda zwiedzanie?

Pełna wizyta powinna obejmować obie części Miejsca Pamięci - Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau.

Standardowe zwiedzanie z przewodnikiem-edukatorem trwa około 3,5 godziny. Na spokojne poznanie obu części warto przeznaczyć co najmniej 3-4 godziny.

Wejście wymaga wcześniejszej imiennej karty wstępu. Obecnie wszystkie karty dla odwiedzających indywidualnych rezerwuje się wyłącznie przez oficjalny internetowy system Muzeum.

Wstęp na teren Miejsca Pamięci jest bezpłatny, natomiast zwiedzanie z przewodnikiem-edukatorem jest płatne.

Wizyta z dziećmi

Ze względu na charakter miejsca, autentyczne przedmioty należące do ofiar oraz treść ekspozycji Muzeum nie rekomenduje zwiedzania dzieciom poniżej 14. roku życia.

W przypadku starszej młodzieży warto wcześniej przygotować ją historycznie i emocjonalnie do wizyty.

Informacje praktyczne

Miejsce Pamięci wymaga powagi, szacunku i zachowania odpowiedniego do jego charakteru. Nie należy traktować wizyty jak zwiedzania zwykłej atrakcji turystycznej.

W Birkenau znaczna część trasy przebiega przez otwartą przestrzeń i po nierównym podłożu, dlatego potrzebne jest wygodne obuwie oraz odzież odpowiednia do pogody.

Przed przyjazdem trzeba sprawdzić dostępność kart wstępu i aktualne zasady zwiedzania. Ze względu na dużą liczbę odwiedzających rezerwacji najlepiej dokonać odpowiednio wcześniej.

Co warto zobaczyć w Oświęcimiu?

Muzeum Żydowskie i synagoga Chewra Lomdej Misznajot - miejsce przedstawiające historię społeczności żydowskiej Oświęcimia sprzed Zagłady.

Zamek w Oświęcimiu - muzeum poświęcone znacznie starszej historii miasta.

Park Pamięci Wielkiej Synagogi - przestrzeń utworzona w miejscu synagogi zniszczonej przez Niemców w 1939 roku.

Dlaczego należy poznać to miejsce?

Auschwitz-Birkenau jest przede wszystkim Miejscem Pamięci i materialnym świadectwem zbrodni dokonanych przez nazistowskie Niemcy. Zachowane budynki, przedmioty ofiar, dokumenty oraz ruiny urządzeń masowej zagłady pokazują konsekwencje rasizmu, antysemityzmu, wykluczenia i odebrania ludziom podstawowych praw. Wizyta nie powinna ograniczać się do poznawania liczb i dat. Jej najważniejszym wymiarem pozostaje pamięć o konkretnych kobietach, mężczyznach i dzieciach, których życie zostało przerwane przez system nazistowskich prześladowań i masowej zagłady.