Muzeum Historyczne w Białymstoku

Muzeum Historyczne w Białymstoku

Muzeum Historyczne w Białymstoku jest oddziałem Muzeum Podlaskiego i jedną z najważniejszych placówek prezentujących dzieje miasta oraz jego mieszkańców. Ekspozycje pokazują rozwój Białegostoku od czasów hetmana Jana Klemensa Branickiego, przez okres dynamicznego rozwoju przemysłowego, aż po pierwszą połowę XX wieku.

Siedzibą muzeum jest efektowna secesyjna kamienica, nazywana dawnym pałacykiem Cytronów. Jej odrestaurowane wnętrza tworzą naturalną scenerię dla wystaw poświęconych życiu zamożnych białostoczan, historii słynnego Hotelu Ritz oraz barokowemu obliczu miasta.

Historia muzeum

Początki placówki sięgają 1962 roku, kiedy utworzono Muzeum Ruchu Rewolucyjnego, będące oddziałem ówczesnego Muzeum Okręgowego w Białymstoku. Początkowo instytucja miała gromadzić i prezentować materiały związane z historią ruchu robotniczego na Białostocczyźnie.

W 1975 roku połączono zbiory Muzeum Ruchu Rewolucyjnego i Działu Historii. Od tego momentu placówka coraz szerzej dokumentowała przeszłość Białegostoku i regionu. Rok później muzeum przeniesiono do obecnej siedziby - secesyjnej kamienicy, która wcześniej była użytkowana między innymi przez Komendę Powiatową Milicji Obywatelskiej.

Po przemianach ustrojowych zmieniono profil placówki. W 1992 roku oficjalnie przyjęła ona nazwę Muzeum Historyczne. Jedną z pierwszych wystaw symbolizujących nowy etap działalności była ekspozycja poświęcona zbrodni katyńskiej.

Zabytkowa kamienica

Budynek muzeum powstał na początku XX wieku i jest cennym przykładem miejskiej architektury secesyjnej z elementami historyzującymi i klasycyzującymi. Uwagę przyciągają bogato dekorowana fasada, centralny wykusz z balkonem, ozdobne obramienia okien oraz kute ogrodzenie z motywami roślinnymi.

Z pierwotnego wyposażenia zachowały się między innymi:

• dekoracyjne sztukaterie sufitowe,
• oryginalna stolarka drzwiowa,
• marmurowe schody,
• kuta balustrada klatki schodowej,
• fragmenty historycznych dekoracji malarskich.

Wnętrza zostały poddane pracom konserwatorskim, dzięki którym odtworzono część dawnej kolorystyki, dekoracji ściennych i reprezentacyjnego charakteru mieszczańskiej rezydencji.

„W białostockiej kamienicy”

Jedną z głównych wystaw stałych jest ekspozycja „W białostockiej kamienicy”. Przedstawia ona wnętrza domu zamożnej rodziny mieszczańskiej z początku XX wieku. Reprezentacyjne pokoje na parterze rozmieszczono w amfiladzie, czyli w układzie, w którym kolejne pomieszczenia łączą się drzwiami ustawionymi na jednej osi.

Podczas zwiedzania można zobaczyć między innymi:

• salon przeznaczony do przyjmowania gości,
• jadalnię z zastawą stołową,
• gabinet pana domu,
• buduar,
• prywatne pokoje mieszkańców,
• zabytkowe meble,
• obrazy, fotografie i przedmioty codziennego użytku,
• dekoracyjne zegary, lustra i elementy wyposażenia wnętrz.

Większość prezentowanych przedmiotów pochodzi z dawnych białostockich domów i mieszkań. Ekspozycja pozwala poznać codzienność bogatych mieszkańców miasta, ich zwyczaje, sposób spędzania wolnego czasu oraz modę panującą na przełomie XIX i XX wieku.

Makieta barokowego Białegostoku

Szczególnie atrakcyjną częścią muzeum jest makieta przedstawiająca Białystok w drugiej połowie XVIII wieku, w okresie największego rozwoju miasta pod rządami hetmana Jana Klemensa Branickiego. Można na niej zobaczyć układ dawnej rezydencji, ogrodów, rynku, ulic i najważniejszych budynków.

Makiecie towarzyszy multimedialne widowisko „Wersal Północy wśród dźwięków i świateł”. Projekcja, muzyka, narracja i zmieniające się oświetlenie pokazują miasto w czasach, gdy należało ono do najbardziej reprezentacyjnych prywatnych siedzib magnackich w Rzeczypospolitej.

Pokaz odbywa się w zaciemnionej sali i wykorzystuje migające światła oraz głośne dźwięki. Osoby wrażliwe na intensywne bodźce powinny uwzględnić to podczas planowania wizyty.

„Odzyskana historia. Hotel Ritz”

Kolejna wystawa poświęcona jest białostockiemu Hotelowi Ritz, otwartemu w 1913 roku. Był to jeden z najbardziej luksusowych obiektów w przedwojennym mieście, słynący z eleganckich apartamentów, wykwintnej restauracji, orkiestry jazzowej i wystawnych balów.

Hotel został zniszczony podczas II wojny światowej, a jego pozostałości rozebrano po zakończeniu działań wojennych. Na wystawie można zobaczyć makietę budynku, fotografie, dokumenty oraz nieliczne przedmioty związane z jego funkcjonowaniem. Ekspozycja przypomina o obiekcie, który przez około trzy dekady był jedną z wizytówek Białegostoku.

Zbiory muzeum

Muzeum Historyczne gromadzi zabytki dokumentujące historię Białegostoku i regionu. Kolekcje obejmują przedmioty codziennego użytku, fotografie, pocztówki, dokumenty, mapy, plakaty, numizmaty oraz pamiątki związane z wielokulturową przeszłością miasta.

Kolekcja archiwaliów liczy ponad 14 tysięcy obiektów, z których najstarsze pochodzą z XVII wieku. Znajdują się w niej dokumenty z czasów Jana Klemensa Branickiego, archiwa białostockich rodzin oraz materiały dotyczące miejscowych Żydów, Niemców, Rosjan i Tatarów. Zbiory dokumentują także rozwój przemysłu, oświaty, kultury i życia społecznego.

W kolekcji numizmatycznej znajdują się monety, banknoty, papiery wartościowe, medale i żetony. Do szczególnie interesujących zabytków należą półgrosze Zygmunta II Augusta wybite w mennicy tykocińskiej, bilety skarbowe z okresu insurekcji kościuszkowskiej oraz skarby monet odkryte na terenie północno-wschodniej Polski.

Wystawy czasowe i edukacja

Muzeum regularnie przygotowuje wystawy czasowe dotyczące historii miasta, architektury, fotografii, życia codziennego oraz ważnych postaci związanych z Białymstokiem. Organizowane są również wykłady, spotkania, oprowadzania kuratorskie i wydarzenia specjalne.

Dla dzieci i młodzieży przygotowywane są lekcje muzealne oraz zajęcia interaktywne. Ich tematyka obejmuje między innymi historię Białegostoku, życie w dawnej kamienicy, pracę muzealnika, zabytkowe przedmioty i rozwój miasta.

Informacje dla zwiedzających

Muzeum jest otwarte:

• od wtorku do niedzieli - 10:00-17:00,
• w poniedziałki - nieczynne.

Ostatnie wejście odbywa się godzinę przed zamknięciem. W piątki wystawy stałe można zwiedzać bezpłatnie.

Ceny biletów:

• bilet normalny - 14 zł,
• bilet ulgowy - 7 zł,
• bilet rodzinny - 28 zł,
• bilet grupowy - 7 zł od osoby.

Oprowadzanie z przewodnikiem jest dodatkowo płatne. Godziny, ceny i dostępność wystaw mogą ulec zmianie, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne komunikaty muzeum.

Na spokojne obejrzenie wszystkich wystaw stałych warto przeznaczyć około 1-1,5 godziny. Osoby zainteresowane szczegółami wyposażenia kamienicy, makietami i materiałami multimedialnymi mogą zaplanować nieco dłuższą wizytę.

Dostępność

Pomieszczenia przeznaczone dla turystów znajdują się na parterze i pierwszym piętrze. Wszystkie sale na parterze są dostępne dla osób poruszających się na wózkach, jednak wejście z poziomu ulicy prowadzi przez dziewięć stopni. Pokonanie ich wymaga pomocy pracowników muzeum.

Na pierwsze piętro prowadzą zabytkowe marmurowe schody, a w budynku nie ma windy. Znajdujące się tam sale nie są więc dostępne dla części osób o ograniczonej mobilności. Również toaleta nie jest przystosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach.

Na parterze i piętrze umieszczono tablice tyflograficzne z planami pomieszczeń. Do muzeum można wejść z psem asystującym lub psem przewodnikiem. Ekspozycje nie posiadają jednak opisów w alfabecie Braille’a ani urządzeń wzmacniających dźwięk.

Dlaczego warto odwiedzić?

Muzeum Historyczne pozwala poznać Białystok z kilku różnych perspektyw. Makieta barokowego miasta przedstawia czasy Branickich, ekspozycja Hotelu Ritz przypomina o przedwojennej elegancji, natomiast odtworzone wnętrza kamienicy pokazują codzienne życie zamożnych mieszkańców na początku XX wieku.

Dodatkową atrakcją jest sama siedziba - jedna z najpiękniejszych secesyjnych kamienic Białegostoku. Muzeum będzie szczególnie interesujące dla miłośników historii miast, dawnej architektury, zabytkowych wnętrz i wielokulturowego dziedzictwa Podlasia.