Pałac w Zakrzewie - Francuski szyk i arystokratyczna duma Wielkopolski
Pałac w Zakrzewie, położony malowniczo w powiecie gnieźnieńskim (gmina Kłecko), to obiekt, który śmiało może konkurować z najpiękniejszymi rezydencjami Europy. Nie jest to typowy polski dwór, lecz monumentalna rezydencja w „kostiumie francuskim", która przenosi odwiedzających wprost nad Loarę. Zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, stanowi wybitny przykład architektury rezydencjonalnej, która dzięki wzorcowej rewitalizacji odzyskała pełnię dawnego blasku, stając się wizytówką regionu.
Wizja Hrabiego i Ręka Mistrza
Inicjatorem budowy pałacu był hrabia Albin Węsierski herbu Belina - patriota, uczestnik powstań narodowych i zaradny gospodarz. W 1871 roku, pragnąc podkreślić status rodu i swoje sukcesy ekonomiczne, zlecił on projekt wybitnemu poznańskiemu architektowi, Ludwikowi Ballenstedtowi. Wybór stylu nie był przypadkowy - neorenesans w odmianie francuskiej (tzw. styl Second Empire) kojarzony był z nowoczesnością, elegancją i kosmopolitycznym stylem życia ówczesnej elity. Budowa została ukończona dość szybko, a efekt końcowy zachwycił współczesnych i zachwyca do dziś.
Architektura: Symfonia detalu
Bryła pałacu jest niezwykle urozmaicona i malownicza. Budynek jest piętrowy, posadowiony na wysokich piwnicach, z dominującym ryzalitem środkowym w fasadzie głównej. To, co wyróżnia Zakrzewo, to:
- Wysokie dachy mansardowe: Pokryte łupkiem, z licznymi lukarnami (ozdobnymi oknami dachowymi) i kominami, które tworzą dynamiczną, „postrzępioną" linię dachu, charakterystyczną dla zamków francuskich.
- Bogactwo sztukaterii: Elewacje są gęsto zdobione pilastrami, gzymsami, boniowaniem i kartuszami herbowymi. Każdy element fasady został dopracowany z jubilerską precyzją.
- Taras i schody: Od strony ogrodu znajduje się wspaniały taras z szerokimi, reprezentacyjnymi schodami prowadzącymi wprost do parku, co integruje budynek z otoczeniem.
- Boczna wieża: Choć niezbyt wysoka, dodaje bryle asymetrii i romantycznego charakteru.
Wnętrza pełne przepychu
Wnętrza pałacu w Zakrzewie to mistrzostwo rzemiosła artystycznego. Dzięki temu, że obiekt przez lata pełnił funkcję reprezentacyjnego ośrodka szkoleniowego (m.in. dla dużego banku), środki na konserwację pozwoliły na odtworzenie detali, które w innych pałacach bezpowrotnie przepadły.
Sercem rezydencji jest dwukondygnacyjny hol z paradną klatką schodową, prowadzącą na galerię pierwszego piętra. Zachowały się tu oryginalne posadzki, bogate boazerie, piece kaflowe o unikalnych kaflach, marmurowe kominki oraz sufity zdobione misterną sztukaterią fasetową i polichromiami. Każda sala - od Sali Balowej po mniejsze gabinety - ma swój indywidualny, historyczny charakter, uzupełniony o stylowe meble i żyrandole.
Park Krajobrazowy - Zielona rama obrazu
Rezydencja otoczona jest 16-hektarowym parkiem krajobrazowym, który został założony równocześnie z budową pałacu. Projektanci wykorzystali naturalne ukształtowanie terenu, tworząc malownicze osie widokowe.
Drzewostan parku jest imponujący - rosną tu potężne platany klonolistne, dęby szypułkowe, lipy, wiązy i graby. Wiele z nich to pomniki przyrody. Uwagę zwraca tzw. Aleja Dębowa oraz malowniczy staw z wyspą. Park w Zakrzewie to nie tylko tło dla architektury, ale samodzielne dzieło sztuki ogrodowej, które o każdej porze roku oferuje inne doznania estetyczne.
Współczesność i rewitalizacja
Po II wojnie światowej majątek przeszedł typową dla tamtych czasów drogę upaństwowienia, jednak miał więcej szczęścia niż inne obiekty. Jego przejęcie przez instytucje finansowe w III RP pozwoliło na przeprowadzenie kompleksowego remontu, który został nagrodzony prestiżowym tytułem „Zabytek Zadbany” przyznawanym przez Generalnego Konserwatora Zabytków. Pałac w Zakrzewie jest dowodem na to, że przy odpowiednich nakładach i szacunku dla historii, zabytkowa substancja może funkcjonować w XXI wieku, nie tracąc nic ze swojej duszy.
Warto wiedzieć
- Dostępność: Pałac w Zakrzewie jest obecnie własnością prywatną i często pełni funkcje centrum konferencyjno-szkoleniowego lub jest wynajmowany na zamknięte imprezy. Wnętrza nie są udostępnione do regularnego zwiedzania muzealnego dla turystów indywidualnych „z ulicy".
- Park: Teren parku bywa udostępniany spacerowiczom (warto upewnić się na miejscu co do aktualnych zasad, gdyż zależą one od odbywających się w pałacu wydarzeń).
- Zwiedzanie: Największą szansą na zobaczenie wnętrz są organizowane sporadycznie wydarzenia kulturalne, koncerty lub Dni Otwarte (warto śledzić lokalne media powiatu gnieźnieńskiego).
- Fotografia: Pałac jest doskonale widoczny z zewnątrz i stanowi fantastyczny plener fotograficzny (fasada od strony podjazdu i od strony parku).
- Lokalizacja: Zakrzewo znajduje się ok. 20 km na północny zachód od Gniezna.
- Winnica: Ciekawostką jest, że hrabia Węsierski, znany z innowacji, założył w majątku jedną z pierwszych w tej części Polski winnic, co świadczy o jego gospodarczym wizjonerstwie.
