Początki zamku
Zamek Książ został wzniesiony w latach 1288-1292 z inicjatywy księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Potężna warownia powstała na trudno dostępnym skalistym cyplu nad rzeką Pełcznicą, na wysokości 395 metrów n.p.m. Pierwotnie nosił nazwę Fürstenberg, czyli Góra Księcia. Głównym celem budowy była obrona granicy księstwa przed ekspansją czeską.
Epoka Piastów śląskich
Przez pierwsze stulecie zamek pozostawał w rękach Piastów świdnicko-jaworskich. Po śmierci ostatniego przedstawiciela tej linii - Bolka II w 1368 roku - oraz jego żony księżnej Agnieszki w 1392 roku, warownia przeszła pod panowanie Korony Czeskiej. W kolejnych dekadach zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli, będąc nadawany różnym rodom szlacheckim jako lenno.
Dynastia Hochbergów (1509-1941)
Przełomowym momentem w dziejach zamku był rok 1509, kiedy to warownię nabył Konrad I Hochberg. Rozpoczął się wówczas trwający ponad 430 lat okres panowania jednego rodu, podczas którego zamek przeszedł największe przemiany architektoniczne.
W XVI wieku gotycką warownię przekształcono w renesansową rezydencję. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) przyniosła poważne zniszczenia - zamek był dwukrotnie zdobywany i plądrowany. Po zakończeniu konfliktu przystąpiono do odbudowy.
Największa rozbudowa nastąpiła w latach 1705-1732 za panowania Konrada Ernesta Maksymiliana Hochberga. Według projektu architekta Felixa Antona Hammerschmidta zamek zyskał monumentalny charakter barokowej rezydencji z reprezentacyjnymi salami i nowymi skrzydłami.
W XIX wieku Hochbergowie otrzymali tytuł książąt von Pless i stali się jednym z najbogatszych rodów na Śląsku. W latach 1861-1880 przeprowadzono kolejną wielką przebudowę w stylu neobarokowym i neorenesansowym, nadając zamkowi obecny wygląd.
Złota epoka i Księżna Daisy
Przełom XIX i XX wieku to okres największej świetności Książa. Właścicielem był wówczas Hans Heinrich XV Hochberg, a jego żoną angielska arystokratka Daisy von Pless (Maria Teresa Oliwia Cornwallis-West). Księżna Daisy była jedną z najsłynniejszych kobiet swojej epoki - przyjaciółką cesarza Wilhelma II, autorką pamiętników i filantropką. Dzięki niej zamek stał się miejscem spotkań europejskiej arystokracji.
II wojna światowa i projekt Riese
W 1941 roku naziści skonfiskowali zamek i włączyli go w tajny projekt o kryptonimie „Riese" (Olbrzym). Pod zamkiem i w okolicznych górach rozpoczęto drążenie rozległego systemu tuneli i podziemnych komór. Prace wykonywali więźniowie obozów koncentracyjnych, głównie z pobliskiego Gross-Rosen. Tysiące z nich zginęło w nieludzkich warunkach.
Prawdziwy cel projektu Riese pozostaje nieznany do dziś. Spekuluje się, że miała to być kwatera główna Hitlera, podziemna fabryka broni lub schowek na zrabowane skarby. Prace nigdy nie zostały ukończone, a wnętrza zamku uległy dewastacji.
Okres powojenny
Po zakończeniu wojny zamek zajęła Armia Czerwona, dopełniając dzieła zniszczenia. W kolejnych dekadach obiekt pełnił różne funkcje - mieściły się w nim magazyny, biura i ośrodek wypoczynkowy. Zamek systematycznie popadał w ruinę.
Dopiero w 1971 roku rozpoczęto pierwsze prace konserwatorskie. W 1991 roku zamek przejęło miasto Wałbrzych, które powołało przedsiębiorstwo zarządzające obiektem i rozpoczęło intensywną restaurację.
Zamek dziś
Obecnie Zamek Książ jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Dolnego Śląska. Udostępniono kilka tras zwiedzania obejmujących reprezentacyjne komnaty, tajemnicze tunele z czasów wojny oraz imponujące tarasy ogrodowe - jedne z największych w Europie.
Zamek liczy około 400 pomieszczeń i jest trzecim co do wielkości zamkiem w Polsce, ustępując jedynie Malborkowi i Zamkowi Królewskiemu w Warszawie. W jego murach organizowane są wystawy, koncerty, wydarzenia kulturalne oraz śluby.
Legendy o ukrytych skarbach Hochbergów i tajemniczym „złotym pociągu" wciąż przyciągają poszukiwaczy przygód, a duch Księżnej Daisy podobno nadal nawiedza zamkowe komnaty.
