Zamek Piastowski w Legnicy

Zamek Piastowski w Legnicy - jedna z najstarszych murowanych warowni w Polsce

Zamek Piastowski w Legnicy należy do najstarszych i najważniejszych murowanych rezydencji książęcych na ziemiach polskich. Monumentalny kompleks powstał na terenie wcześniejszego grodu i przez stulecia był związany ze śląskimi Piastami.

Dziś największymi atrakcjami są dwie średniowieczne wieże, renesansowa brama wjazdowa, zachowane fragmenty romańskiego palatium, Zielona Komnata oraz relikty kaplicy św. Benedykta i św. Wawrzyńca.

Co warto zobaczyć?

Trasa turystyczna prowadzi przez najcenniejsze historycznie części zamku:

• renesansową bramę wjazdową,
• zamkowy dziedziniec,
• fragment romańskiego palatium,
• pawilon z reliktami kaplicy,
• wieżę św. Jadwigi z Zieloną Komnatą,
• wieżę św. Piotra z tarasem widokowym.

Nie jest to klasyczne muzeum wypełnione dawnymi meblami i wyposażeniem książęcych apartamentów. Najważniejsza jest tutaj sama architektura oraz autentyczne pozostałości jednej z najstarszych rezydencji Piastów.

Początki zamku

Historia tego miejsca sięga wcześniejszego drewniano-ziemnego grodu.

Budowę monumentalnej murowanej rezydencji rozpoczęto już w drugiej połowie XII wieku, za czasów księcia Bolesława I Wysokiego. Szczególnie intensywna rozbudowa nastąpiła jednak na przełomie XII i XIII wieku, kiedy władzę objął Henryk I Brodaty.

Powstało wówczas ogromne ceglane palatium oraz dwie wolnostojące wieże obronne, nazwane później wieżami św. Piotra i św. Jadwigi.

Legnickie palatium miało ponad 60 metrów długości i należało na początku XIII wieku do największych świeckich budowli ceglanych Europy Środkowej.

Henryk Brodaty i Jadwiga Śląska

Zamek był jedną z najważniejszych rezydencji Henryka Brodatego i jego żony Jadwigi Śląskiej, późniejszej świętej.

Kompleks nie pełnił wyłącznie funkcji obronnej. Był również miejscem sprawowania władzy, przyjmowania gości i organizowania życia książęcego dworu.

Ich syn Henryk II Pobożny poległ w 1241 roku w bitwie z Mongołami pod Legnicą. Zamek przetrwał mongolski najazd i pozostał ważnym ośrodkiem władzy Piastów śląskich.

Romańska kaplica

W pierwszej połowie XIII wieku obok palatium powstała wyjątkowa, dwunastoboczna kaplica zamkowa wiązana z wezwaniem św. Benedykta i św. Wawrzyńca.

Najprawdopodobniej była budowlą dwukondygnacyjną i stanowiła prywatną świątynię księcia, jego rodziny oraz dworu.

Kaplicę rozebrano w 1621 roku podczas kolejnej przebudowy zamku.

Jej pozostałości odkryto podczas badań archeologicznych prowadzonych w latach 60. XX wieku. Dzisiaj relikty murów można oglądać w specjalnym pawilonie na dziedzińcu.

Wieża św. Piotra

Wieża św. Piotra powstała na przełomie XII i XIII wieku jako potężna wolnostojąca budowla obronna.

Pierwotnie miała około 20 metrów wysokości, ale za czasów księcia Ludwika II została znacznie podwyższona i otrzymała ośmioboczną nadbudowę.

W dolnych partiach wieży mieściło się więzienie. Skazańców opuszczano do pomieszczeń znajdujących się poniżej izby straży.

Dzisiaj na szczycie znajduje się taras widokowy, na który prowadzą 232 stopnie. Z góry można oglądać centrum Legnicy i jej najważniejsze zabytki, a przy bardzo dobrej widoczności także odległe pasma Sudetów.

Wieża św. Jadwigi i Zielona Komnata

Drugą wyjątkową częścią zamku jest wieża św. Jadwigi.

Najcenniejszym wnętrzem jest znajdująca się w niej Zielona Komnata, ozdobiona unikatowymi późnogotyckimi polichromiami wykonanymi w latach 1509-1510 za panowania księcia Fryderyka II.

Malowidła wykonano między innymi przy użyciu kosztownej zieleni malachitowej. Roślinne ornamenty miały tworzyć iluzję zamkniętego ogrodu.

Wśród dekoracji przedstawiono bohaterów będących średniowiecznymi wzorami odwagi, sprawiedliwości i cnót rycerskich - między innymi króla Artura, Karola Wielkiego, Aleksandra Wielkiego, Juliusza Cezara oraz postacie biblijne.

Do komnaty prowadzi około 100 stopni.

Renesansowa brama

Jednym z najlepiej zachowanych elementów zamku jest reprezentacyjna brama wjazdowa powstała podczas przebudowy prowadzonej za księcia Fryderyka II.

Jest uznawana za najwcześniejszy zabytek architektury renesansowej w Legnicy.

Jej autorem był Jerzy z Ambergu. Portal zdobią kolumny kandelabrowe, dekoracyjny fryz oraz medaliony przedstawiające Fryderyka II i jego żonę Zofię Brandenburską. Nad całością znajduje się kartusz z orłem śląskim.

Od książęcej rezydencji do urzędów

Zamek pozostawał siedzibą legnickich Piastów aż do 1675 roku, kiedy zmarł Jerzy Wilhelm - ostatni męski przedstawiciel dynastii Piastów.

W kolejnych stuleciach obiekt pełnił przede wszystkim funkcje administracyjne.

Wielkie pożary w 1711, 1835 i 1945 roku powodowały kolejne zniszczenia i przebudowy. Po pożarze w XIX wieku zamek otrzymał wiele elementów neogotyckich i został dostosowany do potrzeb urzędów.

Zniszczenie i powojenna odbudowa

W 1945 roku zamek został bardzo poważnie zniszczony przez pożar.

Odbudowę prowadzono przede wszystkim w latach 1962-1969. Pracom towarzyszyły szeroko zakrojone badania archeologiczne i architektoniczne.

To właśnie wtedy odsłonięto między innymi romańskie fragmenty palatium i relikty kaplicy.

Obecnie większą część kompleksu zajmują instytucje oświatowe, dlatego turystyczne zwiedzanie koncentruje się na najcenniejszych historycznych częściach budowli.

Jak wygląda zwiedzanie?

Zamek zwiedza się z przewodnikiem.

Trasa obejmuje dziedziniec, bramę, pawilon z reliktami romańskiej kaplicy, wieżę św. Jadwigi z Zieloną Komnatą oraz wieżę św. Piotra z tarasem widokowym.

Przejście całej trasy zajmuje około 90 minut.

Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc i charakter zabytkowych wież warto wcześniej zarezerwować termin. W przypadku większych grup rezerwacja jest obowiązkowa.

Informacje praktyczne

Sezon. Regularne zwiedzanie odbywa się przede wszystkim od wiosny do jesieni. Poza sezonem możliwość wejścia jest ograniczona i dotyczy głównie wcześniej umówionych grup.

Rezerwacja. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne terminy i zarezerwować miejsce w Muzeum Miedzi.

Czas zwiedzania. Trasa z przewodnikiem trwa około 90 minut.

Schody. Na wieżę św. Piotra prowadzą 232 stopnie, a do Zielonej Komnaty około 100.

Dostępność. Ze względu na wąskie historyczne klatki schodowe i brak windy pełna trasa nie jest dostępna dla osób poruszających się na wózkach.

Obuwie. Najlepiej założyć wygodne, płaskie buty. Trasa obejmuje wiele schodów i wąskie przejścia.

Dzieci. Młodsze osoby powinny pozostawać pod stałą opieką dorosłych, szczególnie podczas wejścia na wieże.

Atrakcje w pobliżu

Zamek znajduje się w samym historycznym centrum Legnicy.

W pobliżu warto zobaczyć katedrę św. Piotra i Pawła, kościół Marii Panny, rynek oraz monumentalną Akademię Rycerską.

Ciekawym uzupełnieniem historii zamku jest Muzeum Miedzi, prezentujące dzieje miasta i regionu.

Szczególnie warto odwiedzić także kościół św. Jana Chrzciciela z Mauzoleum Piastów Śląskich, gdzie spoczywają przedstawiciele dynastii przez stulecia związanej z Legnicą.

Dlaczego warto odwiedzić Zamek Piastowski w Legnicy?

Zamek Piastowski pozwala zobaczyć pozostałości jednej z najstarszych monumentalnych murowanych rezydencji książęcych w Polsce.

Romańskie palatium i kaplica, średniowieczne wieże, renesansowa brama oraz wyjątkowe polichromie Zielonej Komnaty pokazują niemal osiem stuleci przemian architektury i historii Śląska.

Dodatkową atrakcją jest możliwość wejścia na wieżę św. Piotra i spojrzenia na Legnicę z wysokości dawnej książęcej warowni.