Historia i znaczenie Zamek w Braniewie został wzniesiony przez Zakon Krzyżacki w latach 70. XIII wieku, po stłumieniu powstań pruskich. Szybko stał się on siedzibą biskupów warmińskich (pierwszą w historii diecezji), zanim stolicę przeniesiono do Ornety, a ostatecznie do Lidzbarka Warmińskiego. Zamek stanowił kluczowy punkt obrony miasta, wkomponowany w system murów obronnych Braniewa.
Architektura i unikatowa wieża Pierwotnie zamek był budowlą czworoboczną z wewnętrznym dziedzińcem. Najważniejszym i jedynym ocalałym elementem jest Wieża Bramna (często nazywana Wieżą Zamkową). Jest to unikat w skali kraju z kilku powodów:
-
Kaplica św. Andrzeja: Na wyższych kondygnacjach wieży mieściła się kaplica z niezwykle rzadkimi w tej części Europy gotyckimi sklepieniami palmowymi.
-
Architektura obronna: Wieża pełniła funkcję bramy wjazdowej, a jej potężne mury i otwory strzelnicze świadczą o militarnym charakterze obiektu.
-
Styl: Klasyczny czerwony ceglany gotyk, charakterystyczny dla budowli krzyżackich i biskupich na Warmii.
Zniszczenie i odbudowa Najtragiczniejszy moment dla zamku nastąpił w 1945 roku. Podczas zaciekłych walk o Braniewo zamek został zbombardowany i niemal całkowicie zniszczony. Pozostałości murów i budynków mieszkalnych rozebrano w latach 50. XX wieku - ocalała jedynie mocno uszkodzona wieża bramna, która przez dekady stała jako pusta skorupa.
Dopiero w ostatnich latach (2019-2021) przeprowadzono monumentalny proces rewitalizacji. Wieża otrzymała nowy dach, stropy oraz nowoczesne przeszklone schody, a jej wnętrza zostały zaadaptowane na cele turystyczne.
Stan obecny i zwiedzanie Dziś Wieża Zamkowa jest najważniejszym punktem turystycznym Braniewa. Zwiedzający mogą:
-
Podziwiać odrestaurowane gotyckie detale we wnętrzach kaplicy.
-
Skorzystać z punktu widokowego na szczycie wieży, skąd rozpościera się panorama na najstarsze miasto Warmii oraz bazylikę mniejszą.
-
Obejrzeć wystawy stałe i multimedialne poświęcone historii biskupstwa oraz burzliwym dziejom miasta.
-
Spacerować po zrewitalizowanym otoczeniu wieży, gdzie wyeksponowano zarysy dawnych fundamentów zamkowych.
Rewitalizacja wieży stała się impulsem dla całego Braniewa, przypominając o jego królewskiej i biskupiej przeszłości, która została brutalnie przerwana w 1945 roku.
