Zamek w Chobieni - renesansowa warownia nad Odrą
Zamek w Chobieni, położony w gminie Rudna w powiecie lubińskim, należy do najciekawszych zabytków północnej części Dolnego Śląska. Wzniesiony na wysokim brzegu Odry, przez wieki pełnił funkcję zarówno obronną, jak i reprezentacyjną. Jego dzieje sięgają średniowiecza, a obecna forma jest efektem renesansowej przebudowy z końca XVI wieku.
Od średniowiecznego grodu do zamku
Historia Chobieni jest bardzo stara. Już w IX wieku istniał tu gród plemienia Dziadoszan wymieniany przez tzw. Geografa Bawarskiego. Pierwsze pisemne wzmianki o miejscowości pochodzą z lat 1209 i 1238. W XIV wieku wzniesiono tutaj pierwszą murowaną warownię o charakterze obronnym.
Prawdopodobnie w XVI wieku średniowieczny zamek rozebrano, a w 1583 roku Georg von Kottwitz rozpoczął budowę nowej, renesansowej rezydencji. Obiekt szybko stał się jedną z najokazalszych siedzib szlacheckich w tej części Śląska.
Architektura
Zamek założono na planie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem otoczonym czterema skrzydłami. Do środka prowadziła brama przejazdowa umieszczona w czworobocznej wieży. Trzy pozostałe narożniki wzmocniono okrągłymi basztami. Całość otaczała niegdyś fosa wypełniona wodą.
Najstarszą częścią budowli są piwnice znajdujące się w północno-zachodnim skrzydle. Na parterze zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami, a także liczne elementy dekoracyjne pochodzące z okresu renesansu i baroku.
Przebudowy i rozkwit
W pierwszej połowie XVII wieku Leonhard von Kottwitz rozbudował rezydencję, nadając jej bardziej reprezentacyjny charakter. Kolejne modernizacje przeprowadzono w XVIII wieku oraz w 1905 roku. Dzięki tym pracom zamek łączył cechy renesansowej warowni z wygodną siedzibą mieszkalną.
Do dziś zachowały się renesansowe portale, kamienne obramienia okien, fragmenty dekoracji stiukowych oraz malowany strop z 1583 roku przedstawiający herby dawnych właścicieli.
Sławni goście
W murach zamku przebywało wiele znanych postaci. W 1611 roku odbyło się tutaj wesele poety i pieśniarza ewangelickiego Johanna Heermanna. Szczególnie znana jest jednak wizyta króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który w 1759 roku odwiedził rannych żołnierzy po bitwie pod Kunowicami. Wydarzenie to uwieczniono później na obrazie przechowywanym w Düsseldorfie.
Wojna i upadek
Ostatnim prywatnym właścicielem przed przejęciem majątku przez państwo był Wolfgang von Saurma. Podczas działań wojennych w 1945 roku zamek został poważnie uszkodzony. Po wojnie nie przeprowadzono pełnej odbudowy, a opuszczony obiekt przez dziesięciolecia stopniowo niszczał.
W ostatnich latach podejmowane są działania mające na celu zabezpieczenie ruin i ochronę zachowanych elementów architektonicznych.
Park zamkowy
Zamek otacza zabytkowy park krajobrazowy założony w XIX wieku. Rosną w nim liczne okazałe drzewa, w tym pomnikowe okazy miłorzębów, lip i jesionów. Park stanowi cenne uzupełnienie historycznego założenia rezydencjonalnego.
Legendy i ciekawostki
Najbardziej intrygującą opowieścią związaną z zamkiem jest legenda o złotej kaczce. Według podania jedna z dwórek, ulegając seksualnemu szałowi wywołanemu przez klątwę zielarza, została wyklęta i zniknęła w zamkowej sadzawce, zamieniając się w złotego ptaka. Inne przekazy mówią o ukrytym podziemnym przejściu pod dnem Odry.
Warto wiedzieć
- Pierwszy gród w Chobieni istniał już w IX wieku.
- Renesansowy zamek wzniesiono w 1583 roku z inicjatywy Georga von Kottwitza.
- Budowla posiada trzy okrągłe baszty i jedną wieżę bramną.
- Zachował się malowany strop z 1583 roku przedstawiający herby rodowe.
- W 1759 roku zamek odwiedził król Fryderyk II Wielki.
- Obiekt został zniszczony podczas II wojny światowej i pozostaje częściowo w ruinie.
- Wokół zamku znajduje się zabytkowy park krajobrazowy.
Zamek w Chobieni jest jednym z najbardziej interesujących przykładów renesansowej architektury obronno-rezydencjonalnej Dolnego Śląska. Mimo wojennych zniszczeń zachował wyjątkowy klimat i pozostaje ważnym świadectwem historii regionu.
