Zamek w Suchej Beskidzkiej

Zamek Suski - renesansowy „Mały Wawel” w Suchej Beskidzkiej

Zamek w Suchej Beskidzkiej jest jedną z najciekawszych renesansowych rezydencji zachodniej Małopolski. Najbardziej charakterystyczną częścią budowli jest przestronny dziedziniec otoczony dwukondygnacyjnymi arkadowymi krużgankami. To właśnie dzięki podobieństwu do królewskiej rezydencji na Wawelu zamek zyskał popularną nazwę „Mały Wawel”.

Obecnie działa tu Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej, a także instytucje edukacyjne oraz hotel i restauracja Kasper Suski. Rezydencję otacza zabytkowy park krajobrazowy.

Co warto zobaczyć?

Arkadowy dziedziniec i krużganki

Największe wrażenie robi wewnętrzny dziedziniec z arkadowymi krużgankami biegnącymi wzdłuż skrzydeł zamku.

Dolne arkady wsparte są na masywnych filarach, natomiast na piętrze wykorzystano smuklejsze kolumny. Narożne loggie łączą poszczególne części rezydencji i nadają całemu założeniu elegancki, renesansowy charakter.

Dziedziniec jest dziś również miejscem koncertów, uroczystości i wydarzeń plenerowych.

Sala Rycerska

Jednym z najbardziej reprezentacyjnych pomieszczeń jest Sala Rycerska.

Warto zwrócić uwagę na monumentalny manierystyczny kominek z herbami Piotra Komorowskiego i jego żony Katarzyny Przerębskiej.

Sala wykorzystywana jest również podczas wystaw, koncertów, konferencji i spotkań kulturalnych.

Kaplica św. Piotra Apostoła

W wieży zegarowej na pierwszym piętrze znajduje się niewielka kaplica ufundowana przez Piotra Komorowskiego i ukończona w 1614 roku.

Jej największym zabytkiem są fragmenty XVII-wiecznej polichromii przedstawiającej „Tajemnice Mszy Świętej według Żywota Pana Jezusa”.

Kaplica jest częścią standardowego zwiedzania muzeum, choć podczas wydarzeń może być czasowo niedostępna.

Historia w skrócie

Początki obecnego zamku związane są z krakowskim złotnikiem włoskiego pochodzenia Gaspare Castiglione, który po nabyciu Suchej w 1554 roku przyjął nazwisko Kasper Suski.

W drugiej połowie XVI wieku wzniósł u podnóża góry Jasień kamienno-drewniany dwór obronny. Jego fragmenty zostały później włączone w południowe skrzydło dzisiejszej rezydencji.

Piotr Komorowski i powstanie renesansowego zamku

W 1608 roku Sucha trafiła do Piotra Komorowskiego.

Do 1614 roku wcześniejszy dwór został rozbudowany w reprezentacyjną renesansową siedzibę z krużgankami, wieżą zegarową i kaplicą.

Przebudowę wiąże się z architektem Pawłem Baudarthem, znanym również z prac przy manierystycznym zespole w Kalwarii Zebrzydowskiej.

To właśnie z tego okresu pochodzi zasadniczy układ zamku decydujący o jego dzisiejszym charakterze.

Rozbudowa Anny Wielopolskiej

Kolejne ważne zmiany nastąpiły na początku XVIII wieku za Anny Konstancji z Lubomirskich Wielopolskiej.

W latach 1703-1708 rozbudowała rezydencję, między innymi o dwie charakterystyczne wieże po stronie południowej. Zmieniono także wnętrza i otoczenie zamku, któremu nadano bardziej reprezentacyjny charakter.

Braniccy i słynna biblioteka

15 lipca 1843 roku dobra suskie kupił Aleksander Branicki.

Wraz z rodziną zaczął tworzyć w zamku niezwykle cenną kolekcję biblioteczno-muzealną. W szczytowym okresie obejmowała około 30 tysięcy drukowanych książek, 10 tysięcy dokumentów, setki ksiąg rękopiśmiennych i kodeksów, inkunabuły, tysiące rycin, numizmaty oraz zabytki archeologiczne.

Zbiory były systematycznie rozwijane przez Branickich, a następnie Tarnowskich.

Podczas II wojny światowej kolekcja została rozproszona. Część obiektów zniszczono, inne trafiły później do bibliotek, archiwów i muzeów.

Od Tarnowskich do miasta

W 1922 roku zamek przeszedł w ręce Tarnowskich.

Po II wojnie światowej znajdowały się tutaj między innymi szkoła, internat, magazyny i mieszkania.

Po wieloletnich sporach dotyczących własności 4 kwietnia 2016 roku Gmina Sucha Beskidzka wykupiła zamek i park od spadkobierców przedwojennych właścicieli.

W latach 2017-2018 przeprowadzono szeroko zakrojone prace konserwatorskie i restauratorskie obejmujące między innymi elewacje, dachy, stolarkę, kamieniarkę, krużganki i dziedziniec.

Co można zobaczyć w muzeum?

Muzeum prezentuje obecnie kilka wystaw stałych.

Najważniejsza - „Zamek i miasto Sucha Beskidzka” - przedstawia historię rezydencji, miasta oraz kolejnych właścicieli.

Ponadto można zobaczyć:

• malarstwo i broń myśliwską z dawnej kolekcji Habsburgów,
• sztukę i rzemiosło artystyczne związane z Emilem Zegadłowiczem,
• wystawę archeologiczną poświęconą najstarszemu osadnictwu w dolinie Skawy,
• wystawy czasowe.

W ramach zwiedzania dostępne są również krużganki, Sala Rycerska i kaplica św. Piotra Apostoła.

Park zamkowy

Zamek otacza rozległy park, którego dzisiejszy krajobrazowy charakter ukształtował się przede wszystkim w XIX wieku.

Znajdują się tu wiekowe drzewa, staw, arkadowy mostek oraz neogotycka oranżeria.

Park jest dobrym miejscem na spokojny spacer i pozwala obejrzeć zamek z innych perspektyw.

Znajdujący się w parku Domek Ogrodnika, będący działem etnograficznym muzeum, jest obecnie zamknięty do odwołania.

Jak wygląda zwiedzanie?

Muzeum można zwiedzać samodzielnie.

Trasa obejmuje wystawy muzealne, krużganki, Salę Rycerską i kaplicę zamkową. Poszczególne pomieszczenia mogą być czasowo wyłączane podczas konferencji, wystaw i innych wydarzeń.

Grupy mogą po wcześniejszej rezerwacji skorzystać z przewodnika.

Na obejrzenie muzeum warto przeznaczyć około 60-90 minut, a dodatkowy spacer po parku może wydłużyć wizytę do około dwóch godzin.

Dostępność

Kasa, Punkt Informacji Turystycznej i część wystaw znajdują się na parterze.

Większość pozostałych ekspozycji mieści się na pierwszym piętrze. Zamek nie posiada windy, dlatego schody ograniczają możliwość zwiedzania części wnętrz przez osoby poruszające się na wózkach.

Informacje praktyczne

Rodzaj obiektu: renesansowa rezydencja i muzeum.

Początki: druga połowa XVI wieku.

Najważniejsza rozbudowa: 1608-1614, za Piotra Komorowskiego.

Największe atrakcje: arkadowy dziedziniec, krużganki, Sala Rycerska, kaplica zamkowa, wystawy muzealne i park.

Zwiedzanie: samodzielne lub z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji.

Czas wizyty: około 60-90 minut plus spacer po parku.

Atrakcje w pobliżu

Rynek w Suchej Beskidzkiej - historyczne centrum miasta ze słynną drewnianą Karczmą „Rzym”.

Zespół kościelno-klasztorny - ważny zabytek związany z dziejami miasta i Piotrem Komorowskim.

Góra Jasień - miejsce krótkich spacerów i kaplicy Konfederatów Barskich.

Beskidzkie Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie - atrakcja prezentująca regionalne tradycje zabawkarskie.

Jezioro Mucharskie - popularne miejsce wypoczynku położone niedaleko Suchej Beskidzkiej.

Dlaczego warto odwiedzić Zamek Suski?

Zamek Suski wyróżnia się przede wszystkim pięknym renesansowym dziedzińcem z arkadowymi krużgankami, dzięki którym zyskał nazwę „Małego Wawelu”.

Wizyta pozwala poznać historię dawnych właścicieli Suchej, zobaczyć reprezentacyjne wnętrza, kaplicę i wystawy muzealne, a następnie odpocząć podczas spaceru po zabytkowym parku.

To jeden z najważniejszych zabytków zachodniej Małopolski i naturalny punkt zwiedzania Suchej Beskidzkiej.