Sukiennice to monumentalny gmach handlowy położony w samym centrum krakowskiego Rynku. Przez wieki pełniły funkcję głównego miejsca handlu suknem, od którego wzięły swoją nazwę.
Historia i ewolucja budowli
Dzieje Sukiennic sięgają czasów lokacji Krakowa w 1257 roku.
-
Początki: Początkowo były to jedynie dwa rzędy kamiennych kramów z przejściem pośrodku.
-
Gotyk (XIV wiek): Król Kazimierz Wielki polecił wznieść murowany, gotycki gmach o długości 108 metrów. Budowla posiadała ostrołukowe arkady, które chroniły kupców przed deszczem.
-
Renesans (XVI wiek): W 1555 roku gotyckie Sukiennice spłonęły. Odbudową kierował mistrz Pankracy, a wybitny architekt Santi Gucci ozdobił je słynną attyką z grzebieniem i rzeźbionymi maszkaronami (głowami o groteskowych rysach). Dodano także zewnętrzne loggie kolumnowe według projektu Jana Marii Padovano.
-
XIX wiek i styl eklektyczny: W latach 1875-1879 dokonano gruntownej restauracji pod kierunkiem Tomasza Prylińskiego. Dodano wówczas charakterystyczne ryzality na osiach poprzecznych i arkadowe podcienia, które nadały budynkowi dzisiejszy wygląd.
Architektura i detale
Sukiennice są przykładem harmonijnego połączenia stylów, gdzie renesansowa fantazja spotyka się z XIX-wiecznym porządkiem.
-
Maszkarony: Na attyce znajduje się kilkadziesiąt kamiennych głów. Legenda głosi, że rzeźbiarze nadawali im rysy twarzy ówczesnych rajców miejskich, z którymi byli w sporze.
-
Hala Główna: Parter zajmuje długa hala, w której do dziś znajdują się drewniane kramy handlowe. Na ścianach hali można podziwiać herby miast polskich, cechów rzemieślniczych oraz godła państwowe.
-
Nóż w Sukiennicach: W jednym z przejść (od strony ul. Siennej) wisi stary żelazny nóż. Według legendy posłużył on jednemu z braci budujących wieże kościoła Mariackiego do zabicia drugiego z zazdrości o postępy w pracy.
Co znajduje się wewnątrz?
Sukiennice to obiekt wielofunkcyjny, pełniący rolę handlową, muzealną i turystyczną:
-
Parter (Kramy): Miejsce handlu pamiątkami, rękodziełem, biżuterią z bursztynu oraz wyrobami ludowymi.
-
Piętro (Galeria Malarstwa): Mieści się tu Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku (oddział Muzeum Narodowego). Można tu zobaczyć tak wielkie dzieła jak Szał uniesień Podkowińskiego czy Pochodnie Nerona Siemiradzkiego.
-
Podziemia: Pod płytą Rynku, w tym pod Sukiennicami, znajduje się nowoczesna trasa turystyczna Rynek Podziemny, prezentująca pozostałości średniowiecznego Krakowa i dawnych traktów handlowych.
Znaczenie społeczne
Sukiennice zawsze były świadkiem wielkich wydarzeń. To tutaj odbywały się bale królewskie, powitania znamienitych gości, a w 1794 roku ogłoszono tu akt powstania kościuszkowskiego. Budowla do dziś pozostaje symbolicznym „salonem" miasta, wokół którego koncentruje się życie turystyczne i kulturalne Krakowa.
